Giáo án Lịch sử 8 - Bài 11: Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918) và cách mạng tháng mười Nga năm 1917

Nội dung text: Giáo án Lịch sử 8 - Bài 11: Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918) và cách mạng tháng mười Nga năm 1917

1. BÀI 11: CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT (1914 - 1918) VÀ CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA 1917 I. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU Sau bài học này, giúp HS: 1. Về kiến thức - Nêu được nguyên nhân bùng nổ Chiến tranh thế giới thứ nhất. - Phân tích, đánh giá được hậu quả và tác động của Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 – 1978) đối với lịch sử nhân loại. 2. Về năng lực * Năng lực chung: - Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể hiện sự sáng tạo. - Góp phần phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và trao đổi công việc với giáo viên. *Năng lực riêng: - Biết cách khai thác lược đồ. - Liên hệ với tình hình thực tiễn ngày nay để đánh giá quan điểm của Tổng thống My U. Uyn-xon. - Từ kiến thức trong bàii rút ra những bài học lịch sử cho hiện tại: Bản thân làm gì để góp phần bảo vệ hoà bình thế giới. 3. Về phẩm chất Nhân ái: Lên án và chống chiến tranh. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Giáo viên. - Giáo án soạn theo định hướng phát triển năng lực, phiếu học tập dành cho HS. - Các kênh hình (phóng to). - Máy tính, máy chiếu (nếu có). 2. Học sinh - SGK - Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học (nếu có) và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC HOẠT ĐỘNG 1. KHỞI ĐỘNG a) Mục tiêu: Giúp HS
2. - Kết nối kiến thức từ cuộc sống vào nội dung bài học. Giúp khơi gợi tính tò mò của HS, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới. b) Nội dung: GV: Giao nhiệm vụ cho HS HS quan sát nghe bài hát, hoạt động cá nhân để trả lời câu hỏi của GV c) Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức d) Tổ chức thực hiện: B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) GV cho HS xem 1 số hình ảnh và đặt câu hỏi GV cho HS xem 1 đoạn video về lực lượng quân lính tham gia trong chiến tranh thế giới thứ nhất để Hs biết mwucj mức độ nghiêm trọng của trận chiến này, từ đó có hứng thú đi vào tìm hiểu bài học Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập. - HS trả lời câu hỏi. - GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động - GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi. - GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. B4: Kết luận, nhận định (GV) - Nhận xét câu trả lời của HS, chốt kiến thức, chuyển dẫn vào hoạt động hình thành kiến thức mới. - Viết tên bài, nêu mục tiêu chung của bài và dẫn vào HĐ tiếp theo. 11 giờ ngày 11-11-2018, tại Khải Hoàn Môn (Pa-ri, Pháp) đã diễn ra Lễ kỉ niệm 100 năm Ngày kết thúc Chiến tranh thế giới thứ nhất (1918 – 2018) với sự tham dự của hơn 70 nguyên thủ đến từ các nước. Trước đó một năm (2017), tại nước Nga và nhiều quốc
3. gia khác cũng diễn ra các hoạt động kỉ niệm 100 năm tháng lợi của Cách mạng tháng Mười (1917 – 2017). Vậy nguyên nhân nào dẫn tới bùng nổ Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 – 1918) và Cách mạng tháng Muoi Nga năm 1917? Chiến tranh thế giới thứ nhất đã để lại những hậu quả nào và có tác động gì đối với nhân loại? Cách mạng tháng Mười Nga diễn ra như thế nào, có ý nghĩa lịch sử và tác động ra sao?. Chúng ta cùng tìm hiểu trong bài học hôm nay. HOẠT ĐỘNG 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI I. Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 -1918) a. Mục tiêu: - Nêu được nguyên nhân bùng nổ Chiến tranh thế giới thứ nhất. - Phân tích, đánh giá được hậu quả và tác động của Chiến tranh thế giới b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV. c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức d. Tổ chức thực hiện Hoạt động dạy – học Sản phẩm dự kiến B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) I. Chiến tranh thế giới Nhiệm vụ 1: Nguyên nhân thứ nhất (1914 -1918) GV cho HS xem 1 số tư liệu hình ảnh và yêu cầu HS thảo 1. Nguyên nhân luận theo cặp đôi trả lời câu hỏi vào bảng nhóm a. Nguyên nhân sâu xa: ? Để chuẩn bị cho cuộc chiến tranh nhằm tranh giành thị - Sự phát triển không đều trường, thuộc địa, các nước đế quốc đã làm gì ? của chủ nghĩa tư bản về ? Sự kiện nào đã dẫn đến cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất? vấn đề thị trường và ? Nêu các giai đoạn của chiến tranh thế giới thứ nhất? thuộc địa. Dẫn đến mâu ? Lập niên biểu những sự kiện chính giai đoạn 2 của chiến thuẫn giữa các nước đế tranh thế giới thứ nhất? quốc về thị trường và Thời gian Sự kiện chính thuộc địa ngày càng gay gắt. - Hình thành hai khối quân sự đối lập: khối
4. Trả lời cá nhân Liên minh và khối Hiệp ? Vì sao Mĩ tham gia chiến tranh muộn? ước Nối cột 2. Hậu quả và tác động 28/7/2914 Đức tuyên chiến Nga - 10 triệu người chết, hơn 1/8/1914 Anh tuyên chiến với Đức 20 triệu người bị thương. 3/8/1914 Đức tuyên chiến Pháp - Nhiều thành phố, làng 4/8/1914 Áo - Hung tấn công Xécbi mạc, đường sá bị phá Nhiệm vụ 2: Hậu quả và tác động huỷ. ? Em hãy trình bày hậu quả của cuộc chiến tranh? - Sau chiến tranh một trật ? Theo em trong những hậu quả trên thì hậu quả nào là lớn tự thế giới mới được xác nhất? Vì sao? lập. ? Em hãy nêu tính chất của cuộc chiến tranh? Chiến tranh thế giới B2: Thực hiện nhiệm vụ thứ nhất là cuộc chiến GV hướng dẫn HS trả lời tranh đế quốc, phi nghĩa - GV hướng dẫn HS khai thác Nhiệm vụ 1: Nguyên nhân Khái niệm chiến tranh thế giới có đặc điểm là diễn ra trên một phạm về rộng lớn thuộc nhiều quốc gia khác nhau và có sự tham chiến trực tiếp của nhiều nước. Gv cung cấp kiến thức Vào cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX, sự phát triển không đều giữa các nước tư bản về kinh tế và chính trị đã làm thay đổi sâu sắc so sánh lực lượng giữa các nước đế quốc. Mâu thuẫn về vấn đề thuộc địa đã dẫn tới các cuộc chiến tranh đế quốc đầu tiên: Chiến tranh Mĩ - Tây Ban Nha (1898); chiến tranh Anh - Bô-ơ (1899 - 1902); chiến tranh Nga-Nhật (1904 - 1905). (Đều là các cuộc chiến tranh nhằm tranh giành thuộc địa lẫn nhau giữa các nước đế quốc (Mĩ-Tây Ban Nha, Nga-Nhật). Chiến tranh để giành thuộc địa và thôn tính đất đai (Anh-Bô- ơ)). - Để chuẩn bị cho cuộc chiến tranh nhằm tranh giành thị trường, thuộc địa, các nước đế quốc đã thành lập hai khối quân sự đối lập.
5. HS: Quan sát ngữ liệu trong SGK để trả lời câu hỏi. GV cung cấp các tư liệu
6. Nhiệm vụ 2: Hậu quả và tác động – Phân biệt hậu quả và tác động. + Hậu quả những thiệt hại do cuộc chiến mang lại (con người, kinh tế, xã hội) + Tác động: tạo nên sự biến đổi của nước Nga và châu Âu sau chiến tranh bản đồ châu Âu thay đổi Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 thành công thay đổi cục diện chính trị thế giới. - GV hướng dẫn HS Khai thác và sử dụng được tư liệu: Bức tranh được vẽ vào năm 1919 cho Bảo tàng Chiến tranh đế quốc ở Luân Đôn (Imperial War Museum in London) của họa sĩ lừng danh Giôn Xinh-ơ – Xa gân (John Singer Sargent), kích thước 233 x 611 cm. Tên của bức tranh được họa sĩ đặt là Gassed - Khí độc. Hình ảnh gây tranh cãi trong bức tranh là cảnh trận bóng đá đằng sau cảnh nhưng người lính bị mù do vũ khí hóa học của Đức dùng trong trận I-pret (Ypres) lần thứ tư. Bất chấp sự tranh cãi của nhiều học giả, đối với Xa-gân, việc chơi bóng là cho thấy tầm quan trọng của cuộc sống thường ngày ở gần mặt trận vẫn được tiếp tục một cách bình tĩnh trước sự hỗn loạn của chiến tranh, (lưu ý có một bức hình chụp binh đoàn 55 của Anh bị thương bởi vũ khí hóa học trong trận chiến ở Et-terri (Estaires), còn được gọi là trận I-prét lần thứ tư diễn ra từ ngày 7 đến ngày 29 – 4 – 1918 và là một phần của cuộc tấn công mùa xuân của Đức ở Phờ lan-đơ trong Chiến tranh thế giới thứ nhất). - Khai thác và sử dụng được tư liệu: Thống kê số tổng số binh lính huy động thiệt mạng bị thương trong Chiến tranh thế giới thứ nhất – thể hiện một hậu quả nặng nề nhất ra chiến tranh mang lại. Cột thứ nhất số binh lính huy dộng cho chiến tranh (Lưu ý. Anh và Pháp hai nước có nhiều thuộc địa
7. nhất. Cột thứ hai số binh lính bị chết. (Lưu ý: bốn nước có số lính chết nhiều nhất: tổng số binh lính chết tương đương với đoạn chính văn (khoảng 10 triệu binh lính chết), Cột thứ ba số binh linh bị thương tương đương với số liệu đưa ra trong đoạn chính văn (khoảng 20 triệu binh lính). Bảng thống kê chỉ dành cho thiệt hại về binh lính trong Chiến tranh, không bao gồm dân thường. GV cung cấp các tư liệu B3: Báo cáo kết quả hoạt động. GV yêu cầu HS trả lời. HS trả lời câu hỏi của GV.
8. Dự kiến sản phẩm - Nguyên nhân sâu xa hai khối quân lụ đối đầu nhau ở châu Âu, cả hai khói đều ra sức kích động chủ nghĩa dân tộc các đoạn chạy đua vũ trang đe dọa lẫn nhau, tìm cơ gây chiến. - Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ nhất Vụ Thái tử Áo bị ám sát ở Xarang nhóm dân tộc chủ nghĩa của Xéc-bi tiến hành (Xa canh và nay là thủ đô của liên bang Bô-xni-a và Heive gỗ vina năm 1914 là một phần bị sáp nhập của đế quốc Áo-Hung. B4: Kết luận, nhận định (GV) GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. Hoạt động dạy – học Sản phẩm dự kiến B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) II. Cách mạng tháng Nhiệm vụ 1: Nguyên nhân bùng nổ Mười Nga năm 1917 GV đặt câu hỏi, HS hoạt đọng cặp đôi và trả lời câu hỏi 1. Nguyên nhân bùng nổ ? Sau cách mạng tháng Hai tình hình nước Nga như thế - Sau Cách mạng tháng nào? Hai, có hai chính quyền Nhiệm vụ 2: Diễn biến chính xuất hiện song song ? Em hãy nêu diễn biến chính của Cách mạng tháng Mười - - Trước tình hình đó, VI. Nga 1917? Lê-nin và Đảng Bôn-sê- B2: Thực hiện nhiệm vụ vích đã chuẩn bị kế hoạch, GV hướng dẫn HS trả lời tiếp tục lãnh đạo nhân dân HS: Quan sát ngữ liệu trong SGK để trả lời câu hỏi. làm cách mạng lật đổ - GV hướng dẫn HS bưức đầu khai thác được các tư liệu Chính phủ lâm thời của giúp HS nhận thức về nguyên nhân và diễn biến của mạng giai cấp tư sản. tháng Mười Nga. 2. Diễn biến chính (SGK) + Tư liệu lịch sử liên quan đến nhân vật Nga hoàng: Người đẩy nước Nga cuộc chiến tranh thế giới. GV có thể cung cấp thêm:
9. - Chính phủ lâm thời đóng ở Cung điện Mùa Đông do Kê- ren-xki (Kerensky) đứng đầu (từ ngày 8 – 7), ngoài ra còn có Bộ Tham mưu Hải quân và Bộ Tham mưu Quân khu Pê- tơ-rô-grat đóng ở xung quanh cung điện. Bộ Tham mưu của cách mạng đặt trụ sở ở diện Xmô-nưi có Uỷ ban Quân sự cách mạng, Xô viết đại biểu công nhân và binh lính Pê-tơ- rô-grát. Lực lượng cách mạng có 3 bộ phân: các đội cận vệ đỏ (công nhân vũ trang), các đơn vị quân đội ngả về phía cách mạng, chiến hạm thuộc hạm dội Ban-tich (Baltic) đợi lệnh tiến vào cửa sông Nê-va (Neva). – Nêu được những nét chính liên quan đến diễn biến của Cách mạng tháng Mười Nga: Các sự kiện xảy ra từ 24 –10 (6 – 11) đến khi khi khởi nghĩa thắng lợi ở Mát-xcơ-va. GV hướng dẫn HS nêu được những nguyên nhân chính dẫn đến CMTM Nga - Chính phủ lâm thời từ sản nắm quyền lực nhà nước sau khi lật đổ chế độ quân chủ Nga hoàng và Xô viết đại biểu công nhân và binh lính đại diện cho quyền lợi của nhân dân ( các lực lượng đông đảo tham gia cuộc Cách nặng tháng hai). Chính phủ tư sản tiếp tục theo đuổi cuộc chiến tranh thế giới, vấn đề hòa bình, ruộng đất bánh mì tự do của nhân dânNga vẫn không được đáp ứng. - Lênin và Đảng Bôn-sê-vích muốn giành lấy chính quyền của nước Nga ra khỏi cuộc chiến và cải thiện đời sống cho nhân dân. - Ngày 4-7-1917, Chính phủ tư sản xả súng vào quân chúng biểu tình và trấn áp nhưng người theo Đảng Bôm-sê-vích. hành động này chấm dứt giai đoạn hai chính quyền song song tồn tại. B3: Báo cáo kết quả hoạt động. GV yêu cầu HS trả lời.
10. HS trả lời câu hỏi của GV. B4: Kết luận, nhận định (GV) GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. 3. Ý nghĩa lịch sử và tác động a. Mục tiêu: - Nêu được tác động và ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917. b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV. c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức d. Tổ chức thực hiện Hoạt động dạy – học Sản phẩm dự kiến B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) 3. Ý nghĩa lịch sử và tác GV yêu cầu HS thảo luận nhóm và trả lời câu hỏi: động ? Cách mạng tháng Mười Nga có ý nghĩa như thế nào đối - Trong nước: Cách với nước Nga và thế giới? mạng tháng Mười Nga ? Em biết gì về quan hệ Việt Nam – Liên Xô đã mở ra một kỉ nguyên B2: Thực hiện nhiệm vụ mới đối với nước Nga – GV hướng dẫn HS trả lời kỉ nguyên giai cấp công HS: Quan sát ngữ liệu trong SGK để trả lời câu hỏi. nhân, nhân dân lao động GV hướng dẫn HS khai thác tư liệu để nhận biết và ý và các dân tộc được giải nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917, phóng, đúng lên làm chủ Chủ đề của đoạn văn là gì? Những từ khóa thể hiện chủ đất nước và làm chủ vận đề đó. mệnh của mình. - Nêu tác động và ý nghĩa của Cách mạng tháng Mười - Quốc tế: Cách mạng Nga. tháng Mười Nga đã có vũ GV cung cấp tư liệu video và tư liệu ảnh cho HS. mạnh mẽ phong trào cách mạng của giai cấp công nhân các nước, đồng thời, mở ra một
11. thời kì mới trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân các nước thuộc địa và phụ thuộc ở châu Á, châu Phi và Mỹ La-tinh. B3: Báo cáo kết quả hoạt động. GV yêu cầu HS trả lời. HS trả lời câu hỏi của GV. B4: Kết luận, nhận định (GV) GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh HOẠT ĐỘNG 3. LUYỆN TẬP a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập cụ thể. b) Nội dung: HS suy nghĩ cá nhân trả lời câu hỏi của GV c) Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS d) Tổ chức thực hiện B1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV mời HS tham gia trò chơi “Lật mảnh ghép” Mảnh ghép 1: Sau Cách mạng tháng Hai, tình hình nước Nga có điểm gì nổi bật? Mảnh ghép 2. Đối với các dân tộc thuộc địa trong đế quốc Nga, cuộc cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 là một cuộc cách mạng Mảnh ghép 3. Đảng nào đã lãnh đạo giai cấp vô sản Nga trong hai cuộc cách mạng tháng Hai và tháng Mười ở Nga năm 1917? Mảnh ghép 4. Nước Nga thực hiện Chính sách cộng sản thời chiến trong hoàn cảnh nào? Mảnh ghép 5. Chính phủ tư sản lâm thời sau khi thành lập đã có thái độ như thế nào về cuộc chiến tranh đế quốc của nước Nga? Mảnh ghép 6: Ngày 25-10-1917, ở Nga đã diễn ra sự kiện lịch sử gì trọng đại? B2: Thực hiện nhiệm vụ - HS xác định yêu cầu của GV - GV hướng dẫn cho HS trả lời câu hỏi
12. B3: Báo cáo kết quả hoạt động - GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi. - HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần) Sản phẩm dự kiến Mảnh ghép 1: Hai chính quyền song song tồn tại Mảnh ghép 2. Xã hội chủ nghĩa Mảnh ghép 3. Đảng Bôn-sê-vích Mảnh ghép 4 Chống thù trong giặc ngoài. Mảnh ghép 5. Tiếp tục theo đuổi chiến tranh đế quốc Mảnh ghép 6: Khởi nghĩa ở Pê-tơ-rô-grat giành thắng lợi B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét bài làm của HS. HOẠT ĐỘNG 4. VẬN DỤNG a) Mục tiêu: Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung của bài học cho HS b) Nội dung: GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ. c) Sản phẩm: Bài làm của HS. d) Tổ chức thực hiện B1: Chuyển giao nhiệm vụ: (GV giao bài tập) Bài tập: Nhân ngày lễ kỉ niệm Cách mạng tháng Mười Nga ở trường, em hãy viết một đoạn văn khoảng 150 chữ mô tả lại cuộc cách mạng với những gợi ý sau: Mục đích của cuộc cách mạng. Cách mạng diễn ra ở đâu? Ai tham gia? Ai có liên quan? Ai lãnh đạo? Họ đã hành động như thế nào? Kết quả? B2: Thực hiện nhiệm vụ - GV hướng dẫn các em tìm hiểu yêu cầu của đề. - HS đọc và xác định yêu cầu của bài tập. B3: Báo cáo kết quả hoạt động - GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm cho GV sau khi hoàn thành. - HS làm bài tập ra giấy và nộp lại cho GV theo hướng dẫn. B4: Kết luận, nhận định (GV) - Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc nộp bài không đúng qui định (nếu có). - Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau.