Giáo án Lịch Sử và Địa lí Lớp 6 (Kết nối tri thức) - Bài 19: Vương quốc Phù Nam

Nội dung text: Giáo án Lịch Sử và Địa lí Lớp 6 (Kết nối tri thức) - Bài 19: Vương quốc Phù Nam

1. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống Tuần: NS: Tiết: ND: Bài 20: VƯƠNG QUỐC PHÙ NAM I. MỤC TIÊU: 1. Kiến thức: - Xác định được vị trí của Vương quốc Phù Nam trên lược đổ Việt Nam. - Mô tả được sự thành lập, quá trình phát triển và suy vong của Vương quốc Phù Nam. - Trình bày được những nét chính vê' tổ chức xã hội và kinh tế của Phù Nam. - Nhận biết được một số thành tựu tiêu biểu của Vương quốc Phù Nam trong lịch sử. 2. Năng lực: a. Năng lực chung: - Năng lực tự, tự học: Tự đặt mục tiêu học tập để nổ lực phấn đấu thực hiện, chủ động trong các hoạt động học tập. - Năng lực giao tiếp, hợp tác: Khiêm tốn, lắng nghe tích cực trong giao tiếp, diễn đạt tự tin; hiểu rõ nhiệm vụ của cá nhân, nhóm; đánh giá được khả năng của mình và tự nhận công việc phù hợp với bản thân; chủ động hoàn thành nhiệm vụ được giao . - Năng lực giải quyết vấn đề sáng tạo: Biết đặt câu hỏi trao đổi phản biện; phân tích tóm tắt những thông tin từ nhiều nguồn khác nhau; hình thành được ý tưởng dựa trên những nguôn thông tin đã cho; hứng thú tự do trong suy nghĩ, chủ động ý kiến , phát hiện yếu tố mới tích cực trong những ý kiến khác. - Năng lực sử dụng ngôn ngữ: Nói chính xác, đúng ngữ điệu, nhịp điệu, trình bày được nội dung của sản phẩm . b. Năng lực đặc thù: - Tìm hiểu lịch sử: Nhận diện, phân biệt, khai thác và sử dụng được những thông tin, hiện vật, tranh ảnh, lược đồ có trong bài dưới sự hướng dẫn của GV. - Nhận thức và tư duy lịch sử: - Xác định được vị trí của Vương quốc Phù Nam trên lược đổ Việt Nam. - Mô tả được sự thành lập, phát triển và suy vong của Vương quốc Phù Nam. - Trình bày được những nét chính về tổ chức xã hội và kinh tế của Phù Nam. - Nhận biết được một số thành tựu tiêu biểu của Vương quốc Phù Nam trong lịch sử. - Vận dụng: Vận dụng 1 số kiến thức trong bài học để giải quyết vấn đề thực tiễn. (Mối liên hệ giữa văn hóa Phù Nam với văn hóa Nam Bộ ngày nay). 3. Phẩm chất: - Yêu nước: Có tinh thần yêu nước, tôn trọng các di sản văn hóa, tự hào về vùng đất Nam Bộ xưa- cửa ngõ giao lưu văn hóa thế giới của khu vực Đông Nam Á. - Trách nhiệm: Có ý thức, trách nhiệm giữ gìn, bảo tồn và phát huy những tinh hoa văn hóa Óc Eo. - Chăm chỉ: Cố gắng trong các hoạt động học tập, để đạt kết quả tốt. - Trung thực: Có tính chính xác, trung thực trong quá trình học tập và cuộc sống - Nhân ái: Tôn trọng sự khác biệt về nhận thức, phong cách cá nhân của những người khác; giáo dục tinh thần tương thân tương ái giữa các cộng đồng người có chung số phận lịch sử và chung lãnh thổ. II. CHUẨN BỊ: 1. Giáo viên: - Máy tính, máy chiếu, phiếu học tập, bảng hoạt động nhóm, giấy A0 - Một số hình ảnh minh họa, video (nếu có), lược đồ liên quan đến bài học
2. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống 2. Học sinh: - Sưu tầm tài liệu; tìm hiểu trước kiến thức liên quan đến bài học - SGK, vở ghi III. PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT - Phương pháp: nêu vấn đề, phát vấn, nhận xét, phân tích, so sánh, thảo luận nhóm - Kĩ thuật: phòng tranh, động não, 321, Think-pair-share, XYZ, dạy học dự án IV. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Hoạt động khởi động/ mở đầu: a. Mục tiêu: Tạo sự tò mò, ham học hỏi và lòng khao khát muốn tìm hiểu những điều ở hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học; tạo không khí hứng khởi để HS bắt đầu một tiết học mới. Từ đó, giáo viên dẫn vào bài mới. b. Nội dung: HS quan sát tranh, trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của giáo viên, thời gian 5 phút c. Kĩ thuật/ phương pháp: vấn đáp, giải quyết vấn đề, trực quan d. Tổ chức hoạt động: Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập * Cách 1: GV chiếu 1 đoạn phim “Đất Phương Nam”, yêu cầu HS quan sát và trả lời các câu hỏi, hoạt động cá nhân, thời gian 2 phút. (Trước khi HS xem đoạn video, GV phát giầy ghi nhớ/note và đọc câu hỏi) Câu 1: Quan sát, theo dõi đoạn video và cho biết: Đoạn video trên nói về vùng đất nào của nước ta? Câu 2: Em biết gì về vùng đất trên? (Thu thập 1 số thông tin về vùng đất này qua đoạn video) * Cách 2: GV chiếu tranh ảnh, yêu cầu HS quan sát và trả lời các câu hỏi, hoạt động cá nhân, thời gian 2 phút. Câu 1: Quan sát và cho biết nội dung của những bức tranh sau. Câu 2: Em thử đoán xem, chúng ta đang đi du lịch đến vùng đất nào của Việt Nam. Hình 1 Hình 2 Hình 3 Hình 4
3. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ, hoàn thành nội dung theo yêu cầu của GV. Bước 3: HS trình bày và báo cáo kết quả Dự kiến sản phẩm: (Gợi ý) Câu 1: Nội dung của những bức tranh: (H1): Cảnh buôn bán tấp nập trên sông (Chợ nổi) (H2): Đồng lúa chín vàng, trĩu bông (H3): Đầm sen vào mùa hoa nở (H4) Cảnh sông nước và những rặng dừa ven bờ Câu 2: (HS có thể dựa vào tranh ảnh, sự hiểu biết và năng lực của bản thân để dự đoán) - Chúng ta đang đi du lịch đến vùng đất Nam Bộ của Việt Nam. GV dẫn vào bài mới: Nam Bộ ngày nay là 1 trong 3 vùng đất ở Việt Nam (Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ). Trước đây, khi những cư dân đầu tiên của vùng đất này bắt đầu tìm đến các gò đất nổi trên vùng trũng sông nước mênh mông để dựng nhà, trồng lúa, trồng khoai. Không chỉ tìm cách thích ứng với điều kiện tự nhiên để tồn tại và phát triển, cư dân Phù Nam còn xây dựng được một vương quốc với những thành tựu phát triển rực rỡ nhất khu vực Đông Nam Á trong 7 thế kỉ đầu Công nguyên. Vậy, Vương quốc Phù Nam được hình thành và phát triển như thế nào ? có những hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội và những thành tựu văn hóa tiêu biểu nào ? Cô và các em sẽ cùng tìm hiểu Bài 20 . 2. Hình thành kiến thức mới: Hoạt động 1: Tìm hiểu quá trình hình thành, phát triển và suy vong của Vương quốc Phù Nam. a. Mục tiêu: - Xác định được vị trí của Vương quốc Phù Nam trên lược đổ Việt Nam. - Mô tả được sự thành lập, quá trình phát triển và suy vong của Vương quốc Phù Nam. b. Nội dung: GV hướng dẫn HS quan sát Lược đồ và một số tranh ảnh liên quan, đọc và khai thác thông tin tròng SGK (Tr 92) để trả lời câu hỏi, hoàn thành PHT số 1 c. Phương pháp/ kĩ thuật: Think-pair-share, thảo luận cặp đôi, cá nhân, trao đổi, phản biện d. Tổ chức hoạt động: Hoạt động của GV-HS Nội dung ghi bảng 1. Quá trình hình thành, phát triển và suy Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập vong của Vương quốc Phù Nam. - GV yêu cầu HS quan sát lược đồ Các quốc - Vương quốc Phù Nam ra đời khoảng thế kỉ I; gia cổ ở Đong Nam Á, kết hợp 1 số tranh ảnh phát triển hùng mạnh khoảng thế kỉ III - V; đến liên quan, đọc tư kiệu SGK (Tr92), hoàn thành thế kỉ VI thì suy yếu; bị người Chân Lạp xâm nội dung PHT số 1; hoạt động cặp đôi, kĩ thuật chiếm vào đầu thế kỉ VII. Think-pair-share; thời gian 5 phút. - Óc Eo (An Giang, Việt Nam) và Ăng-co Bo- rây (Cam-pu-chia) là những trung tâm chính trị, kinh tế quan trọng.
4. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống - Think: HS làm việc cá nhân, thời gian 2 phút - Pair: Sau đó, HS trao đổi cặp đôi (bạn bên cạnh), thời gian 2 phút - Share: HS được mời chia sẻ, GV gọi ngẫu nhiên theo STT, HS nêu ý kiến không trùng lặp với ý kiến của HS khác, thời gian 1 phút Yêu cầu Sản phẩm Câu 1: Xác định vị trí nước Phù Nam trên lược đồ (Phù Nam nằm ở khu vực nào, giới thiệu 1 vài nét về điều kiện tự nhiên của vùng đất này) Câu 2: Vương quốc Phù Nam được hình thành ở đâu và từ khi nào? Câu 3: Lập trục thời gian thể hiện các mốc hình thành, phát triển suy vong của Vương quốc Phù Nam. Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập - HS thực hiện nhiệm vụ, hoàn thành sản phẩm vào PHT số 1 Bước 3. HS trình bày sản phẩm, báo cáo kết quả hoạt động. Dự kiến sản phẩm: Yêu cầu Sản phẩm Câu 1: Xác định vị - HS xác định được vị trí nước Phù Nam trí của nước Phù Nam trên lược đồ (Phù (chủ yếu vùng đất Nam nằm ở khu Nam Bộ và nhiều vực nào, giới thiệu vùng đất thuộc 1 số 1 vài nét về điều nước ĐNÁ Việt Nam, kiện tự nhiên của như đông nam vùng đất này) Campuchia, Thái Lan, Lào, Malaysia) - Điều kiện tự nhiên: + Có mạng lưới sông ngòi dày đặc và lượng lớn phù sa bồi đắp hằng năm của hệ thống sông Đồng Nai, sông Cửu Long. + Vị trí nằm sát biển, đường bờ biển dài với
5. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống những vịnh biển. Phần lớn vùng đất này thường bị ngập vào mùa mưa khi nước sông Mê Công dâng lên và bị xâm nhập mặn từ biển vào mùa khô. Câu 2: Vương - Khoảng thế kỉ I, quốc Phù Nam Vương quốc Phù Nam được hình thành ở ra đời. đâu và từ khi nào? - Địa bàn chủ yếu là khu vực Nam Bộ nước ta hiện nay. Thời kì đỉnh cao, phạm vi của Phù Nam được mở rộng, có thể bao gồm nhiều vùng đất thuộc một số nước Đông Nam Á ngày nay. Câu 3: Lập trục (Trục thời gian) thời gian thể hiện các mốc hình thành, phát triển suy vong của Vương quốc Phù Nam. Bước 4: HS các khác nhận xét, đánh giá kết quả; GV nhận xét, đánh giá. - GV đăt thêm câu hỏi hoặc HS có thể đặt 1 số câu hỏi để trao đổi, phản biện (gợi ý) Câu 1: So sánh hoàn cảnh ra đời của Vương quốc Phù Nam với Vương quốc Chăm-pa? Câu 2: Theo em, điều gì khiến cho 1 vương quốc hùng mạnh trong thế kỉ III-V lại suy yếu và sụp đổ sớm như vậy? Dự kiến sản phẩm: Câu 1: So với Vương quốc Chăm-pa thì
6. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống Vương quốc Phù Nam ra đời muộn hơn va suy vong sớm hơn (TK I-TK VII), Chăm-pa ra đời sớm hơn và suy vong muộn hơn (TK II-X). Câu 2: (HS có thể trả lời theo quan điểm và năng lực của cá nhân) Từng là một vương quốc hùng mạnh trong thế kỉ III - V nhưng đến đầu thế kỉ VI Vương quốc Phù Nam lại bị suy yếu và bị xâm chiếm vì: đất đai bị nhiễm mặn bởi những lần nước biển xâm nhập, diện tích đất canh tác cũng mất dần; tuyến đường giao thương trên biển không còn đi qua Phù Nam,... tác động đến tình hình kinh tế, xã hội của cư dân nơi đây, là nguyên nhân chính dẫn đến sự suy vong của Vương quốc Phù Nam. GV nhấn mạnh: Vương quốc Phù Nam ra đời vào khoảng thế kỉ I gắn liến với sự phát triển của văn hoá Óc Eo (giống như văn hoá Đông Sơn với Nhà nước Văn Lang - Âu Lạc, văn hoá Sa Huỳnh với Nhà nước Chăm-pa). Sự ra đời của Phù Nam được phản ánh qua truyền thuyết về Hỗn Điển và Liễu Diệp (củng giống như huyền thoại Con Rồng, cháu Tiên lập nước Văn Lang). Từ thế kỉ III đến thế kỉ V, Phù Nam là quốc gia phát triển nhất trong khu vực Đông Nam Á, là trung tâm kết nối giao thương và văn hoá giữa các cộng đồng dân cư trong khu vực với Ấn Độ, Trung Quốc. Thế kỉ VI, Phù Nam bắt đầu suy yếu và bị Chân Lạp thôn tính vào thế kỉ VII. Các thành thị cổ nói tiếng một thời như Ốc Eo (An Giang) cũng đột ngột biến mất. Hoạt động 2: Tìm hiểu hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội. a. Mục tiêu: Trình bày được những nét chính về tổ chức xã hội và kinh tế của Phù Nam. b. Nội dung: Dựa vào H1,2,3,4,5 và thông tin trong SGK (Tr92-93), GV yêu cầu HS thực hiện nhiệm vụ c. Phương pháp/ kĩ thuật: Cá nhân, thảo luận nhóm, 321, XYZ d. Tổ chức hoạt động: Hoạt động của GV-HS Nội dung ghi bảng 2. Hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội: a. Hoạt động kinh tế: Nhiệm vụ 1 - Người Phù Nam làm nhiều nghề khác nhau Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập như: trồng lúa nước, chăn nuôi gà, lợn, đánh GV chia lớp thành 4 hoặc 6 nhóm, yêu cầu HS bắt thuỷ - hải sản, làm đồ thủ công như đồ gốm, quan sát hình ảnh trên và H1 đến H5 , đoạn tư trang sức, đồ đựng bằng thuỷ tinh, luyện đồng liệu và thông tin trong SGK (Tr88), hoạt động và rèn sắt, chế tạo công cụ sản xuất, vũ khí,... thảo luận nhóm, kĩ thuật XYZ , thời gian 5 - Ngoại thương đường biển rất phát triển thông phút và hoàn thành vào bảng phụ. (HS có thể qua các cảng thị, tiêu biểu là óc Eo. lựa chọn hình thức trình bày sản phẩm là sơ đồ
7. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống tư duy, áp phích, tranh ảnh minh họa ) - Kĩ thuật XYZ: + (X) mỗi nhóm 6 HS + (Y) mỗi HS đưa ra 3 ý kiến + (Z) trong thời gian: 5 phút - Cách thức thực hiện: + Mỗi nhóm 6 người, mỗi người viết 3 ý kiến trên một tờ giấy và tiếp tục chuyển cho người bên cạnh; tiếp tục như vậy cho đến khi tất cả mọi người đều viết ý kiến của mình, có thể lặp lại vòng khác. (thời gian 2 phút) + Sau khi thu thập ý kiến thì tiến hành thảo luận, đánh giá các ý kiến và thống nhất nội dung ghi vào bảng phụ. (thời gian 3 phút) Yêu cầu Sản phẩm Câu 1: Theo em, với điều kiện tự nhiên của vùng đất Nam Bộ nước ta, cư dân Phù Nam có thể phát triển được những hoạt động kinh tế nào? Câu 2: Hãy cho biết những hoạt động kinh tế chính của cư dân Phù Nam. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ, hoàn thành nội dung theo yêu cầu của GV. Bước 3: HS trình bày và báo cáo kết quả Dự kiến sản phẩm: Yêu cầu Sản phẩm Câu 1: Theo em, - Với mạng lưới sông với điều kiện tự ngòi dày đặc và lượng nhiên của vùng đất lớn phù sa bồi đắp hằng Nam Bộ nước ta, năm của hệ thống sông cư dân Phù Nam Đồng Nai, sông Cửu có thể phát triển Long thuận lợi cho việc được những hoạt phát triển nông nghiệp động kinh tế nào? trồng lúa nước - Vị trí nằm sát biển, đường bờ biển dài với những vịnh biển thuận lợi cho việc đánh bắt thủy-hải sản; trao đổi buôn bán hàng hóa với nước ngoài...
8. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống Câu 2: Hãy cho - Người Phù Nam làm biết những hoạt nhiều nghề khác nhau động kinh tế chính như: trồng lúa nước, của cư dân Phù chăn nuôi gà, lợn, đánh Nam. bắt thuỷ - hải sản, làm đồ thủ công như đồ gốm, trang sức, đồ đựng bằng thuỷ tinh, luyện đồng và rèn sắt, chế tạo công cụ sản xuất, vũ khí,... - Đặc biệt, người Phù Nam rất giỏi nghề buôn bán. Không chỉ trao đổi hàng hoá để tiêu dùng trong nước, người Phù Nam còn buôn bán với các thương nhân nước ngoài đến từ Trung Quốc, Chăm.. thông qua các cảng thị, tiêu biểu là óc Eo. Bước 4: HS các khác nhận xét, đánh giá kết quả; GV nhận xét, đánh giá. (Yêu cầu HS thực hiện kĩ thuật 321: cho 3 lời khen; 2 hạn chế và 1 lời góp ý). - GV đăt thêm câu hỏi hoặc HS có thể đặt 1 số câu hỏi để trao đổi, phản biện (gợi ý) Câu 1: Hình 4. 5 và đoạn tư liệu trên cho em biết điều gì về cư dân Phù Nam? (chú ý các từ cụm từ) Câu 2: So sánh hoạt động kinh tế của cư dân Phù Nam và cư dân Chăm-pa? Dự kiến sản phẩm: Câu 1: Đoạn tư liệu trên được ghi lại bởi người Trung Quốc. Qua việc tiếp xúc khi sinh sống và giao thương buôn bán, họ có những nhận xét về tính cách, bản chất của người dân Phù Nam “mưu lược, nhưng tốt bụng và thật thà”. Nghề nghiệp chủ yếu là buôn bán các mặt hàng chủ yếu là vàng, bạc, lụa... Câu 2: So sánh hoạt động kinh tế của cư dân Phù Nam và cư dân Chăm-pa: Chăm-pa Phù Nam Giống - Nền kinh tế chủ yếu là nông nghiệp trồng lúa nước, sử dụng sức kéo của trâu bò. Ngoài ra, cư dân còn chăn nuôi, làm các mặt hàng thủ công, đánh cá . Khác - Nông nghiệp - Sản xuất nông
9. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống trồng lúa, công nghiệp, kết hợp cụ sắt và sức làm nghề thủ kéo trâu bò, đã công, đánh cá và biết sử dụng buôn bán guồng nước - Ngoại thương - Các nghề thủ đường biển phát công khai thác triển hơn. làm thổ sản khá phát triển, đóng gạch, kĩ thuật xây tháp đạt trình độ cao. GV nhấn mạnh: Hoạt động kinh tế của cư dân Phù Nam khá phong phú. Đó vừa là nền kinh tế sản xuất tại chỗ (thông qua hình 1, 2, 3), Sự tinh tế của đồ trang sức bằng kim loại và đá quý; đồ gốm (Hình la. Bình gốm Đây là loại bình có vòi thân hình cầu, phình tròn ở giữa, thu nhỏ ở cổ và đáy bình. Miệng bình loe cong. Kích thước của bình khá lớn, nhiều chiếc có hoa văn khắc vạch tam giác hay sóng nước ở thân. Có chiếc tô màu đỏ (thổ hoàng) hay tô màu đen chì rất đẹp. Điều đáng lưu ý là những bình Ken-đi thường được tìm thấy trong các phế tích đền tháp, hầu hết bị gãy vòi, dấu vết cho thấy sự “cố ý” đập gãy rời vòi khỏi thân bình. Vì vậy nhiều khả năng cho biết đây là di vật dùng trong các nghi lễ tôn giáo Bà La Môn, những chiếc vòi bình mang bóng dáng ngẫu tượng Lin-ga - tượng trưng cho thần Si- va; Hình Ib: Chuỗi hạt) không chỉ minh chứng cho sự phát triển của thủ công nghiệp vừa có hoạt động kinh tế buôn bán trong nước và với nước ngoài (thông qua hình 4, 5 và đoạn tư liệu). Sự “ăn khớp” thông tin trong đoạn tư liệu về Sử liệu Phù Nam với hình đồng tiền Phù Nam, huy chương La Mã được tìm thấy ở các di chỉ thuộc ăn hoá Óc Eo chứng tỏ điều đó. Những phẩm này đã cho thấy sự phát triển sôi động trong phát triển thương nghiệp Phù Nam. Đây là đặc điểm khác biệt khá rõ so với kinh tế của Nhà nước Văn Lang - Âu Lạc ở khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Nhiệm vụ 2: b. Tổ chức xã hội : Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập - Nhà nước quản chủ chuyên chế: vua đứng đầu GV yêu cầu HS quan sát thông tin SGK vương quốc và có quyền lực cao nhất; dưới vua (Tr93), hoạt động cá nhân, thời gian 4 phút. là hệ thống quan lại trong một hệ thống quan lại Yêu cầu Sản phẩm với nhiều cấp bậc. Câu 1: Xã hội Phù - Đứng đầu là vua có - Xã hội phân thành 5 thành phần chính: quý tộc, tăng lữ, thương nhân, thợ thủ công và nông
10. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống Nam gồm những quyền lực cao nhất. dân. giai cấp và tầng - Dưới vua là hệ thống lớp nào? quan lại giúp việc cho vua với nhiều cấp bậc. - Xã hội được phân chia thành 5 thành phần chính: quý tộc, tăng lữ, thương nhân, thợ thủ công và nông dân. Câu 2: Xã hội Phù - Vua là người đứng Nam có nét tương đầu nhà nước có quyền đồng nào với xã lực tối cao. Dưới vua là hội Chăm-pa? hệ thống quan lại với nhiều cấp bậc. - Trong xã hội tồn tại các tầng lớp: quý tộc, tăng lữ, thương nhân, thợ thủ công và nông dân. GV nhấn mạnh: Tổ chức nhà nước ở Phù Nam trong khoảng hai thế kỉ đầu sau khi thành lập còn đơn giản và lỏng lẻo nhưng từ thế kỉ III dần được hoàn thiện. Vua là người đứng đầu và có quyền lực cao nhất; dưới đó là hệ thống quan lại giúp việc cho vua với nhiều cấp bậc. Xã hội Phù Nam được phân chia thành năm thành phần chính: quý tộc, tăng lữ, thương nhân, thợ thủ công và nông dân. Hoạt động 3: Tìm hiểu một số thành tựu văn hóa tiêu biểu. a. Mục tiêu: Trình bày được những nét chính về tổ chức xã hội và kinh tế của Chăm-pa. b. Nội dung: Dựa vào H6,7,8 và thông tin trong SGK (Tr93-94), GV yêu cầu HS thực hiện nhiệm vụ. c. Phương pháp/ kĩ thuật: Cá nhân, thảo luận nhóm, dạy học dự án, 321 . d. Tổ chức hoạt động: Hoạt động của GV-HS Nội dung ghi bảng 3. Một số thành tựu văn hóa: Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập - Tín ngưởng, tôn giáo: - GV yêu cầu HS dựa vào H6,7,8 và thông tin + Thờ đa thần (tiêu biểu là thần Mặt Trời). trong SGK và sự hiểu biết của HS hoàn thành + Tiếp nhận tôn giáo từ Ấn Độ (Phật giáo, Ấn dự án. Độ giáo) + Tên dự án: Phù Nam-tinh hóa văn hóa Óc - Nghề tạc tượng (gỗ, đá) đạt đến phong cách Eo. riêng. + GV chia lớp thành 4 nhóm. Mỗi nhóm sẽ - Một số thành tựu văn hoá vật chất, tinh thần tìm hiểu ở nhà những nội dung sau: (Hs có thể khác: đều là kết quả của sự thích ứng với điều lựa chọn các hình thức báo cáo như: sơ đồ tư kiện tự nhiên (sử dụng ghe, thuyền, nhà sàn duy, áp phích, tập san, thiết kế bài trình bày trên mặt nước,...), đồ trang sức được chế tác trên máy tính ) cực kì tinh xảo. Nhóm Sản phẩm => Phong phú và đa dạng
11. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống 1,2,3,4 Tìm hiểu và nhận xét về những thành tựu văn hóa Phù Nam. Bước 2: HS các nhóm thực hiện nhiệm vụ, hoàn thành nội dung vào bảng phụ (HS thực hiện ở nhà, trên lớp GV dành thời gian để các nhóm chỉnh sửa và chuẩn bị báo cáo) Bước 3: HS trình bày và báo cáo kết quả (dán sản phẩm trên bảng và xung quanh lớp học) Dự kiến sản phẩm: Nhiệm vụ Sản phẩm Tìm hiểu và nhận - Tín ngưởng, tôn giáo: xét về những + Thờ đa thần (tiêu biểu thành tựu văn hóa là thần Mặt Trời). Phù Nam. + Tiếp nhận tôn giáo từ Ấn Độ (Phật giáo, Ấn Độ giáo); từ đây tiếp tục truyền bá đến nhiều vùng đất khác. - Nghề tạc tượng (gỗ, đá) đạt đến phong cách riêng (phong cách Phù Nam). - Một số thành tựu văn hoá vật chất, tinh thần khác: đểu là kết quả của sự thích ứng với điều kiện tự nhiên (sử dụng ghe, thuyền, nhà sàn trên mặt nước,...), đồ trang sức được chế tác cực kì tinh xảo. => Đời sống văn hóa phong phú và đa dạng... Bước 4: HS các khác nhận xét, đánh giá kết quả; GV nhận xét, đánh giá. (Yêu cầu HS thực hiện kĩ thuật 321: cho 3 lời khen; 2 lời góp ý và 1 câu hỏi). - GV đăt thêm câu hỏi hoặc HS có thể đặt 1 số câu hỏi để trao đổi, phản biện (gợi ý) Câu 1: Theo em, nét văn hóa nào của cư dân Phù Nam còn được lưu giữ trong đời sống của người Nam Bộ hiện nay? Câu 2: Là HS em cần làm gì để giữ gìn và phát huy những thành tựu văn hóa Phù Nam? Dự kiến sản phẩm: Câu 1: Nét văn hóa của cư dân cổ Phù nam còn được lưu giữ trong đời sống của người Nam Bộ hiện nay như ở nhà sàn, nhiều nơi vẫn còn di chuyển bằng ghe thuyền, bia Đồng Tháp Mười khắc bằng chữ Phạn vẫn còn khá
12. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống nguyên vẹn, nhiều pho tượng Phật bằng đủ chất liệu, đá, đồng và đặc biệt là gỗ, một số sản phẩm kim hoàn và nhiều bức phù điêu vẫn còn tồn tại đến nay. Câu 2: (Gợi ý) - Đi tham quan trong các bảo tàng Nam Bộ hoặc tìm hiểu thông qua in-ter-nét về các thành tựu văn hóa của người Phù Nam. - Tuyên truyền với mọi người về văn hóa Phù Nam cổ, quảng bá những hình ảnh, nét đẹp văn hóa của người Nam Bộ đối với bạn bè quốc tế GV nhấn mạnh: Văn hóa Phù Nam chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của nền văn hóa Ấn Độ, tiêu biểu là Hin-đu giáo và Phật giáo (giống Chăm- pa) thể hiện qua những đền thờ,tượng Phật, các loại phù điêu, lá vàng được tìm thấy ở hầu hết các di chỉ khảo cổ ở Đồng bằng sông Cửu Long. Điều này, chứng minh sự du nhập khá sớm của những yếu tố văn hóa, văn minh Ấn Độ và sự ảnh hưởng của nó đến đời sống tinh thần của cư dân Phù Nam, góp phần tạo nên đời sống tín ngưỡng, tôn giáo, văn hóa khá đa dạng và phong phú. 3. Hoạt động luyện tập và củng cố: a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa và hoàn thiện về nội dung kiến thức đã được tìm hiểu ở hoạt động hình thành kiến thức mới. b. Nội dung: GV đặt câu hỏi và hoàn thành nhiệm vụ, có thể hướng dẫn ở lớp và hoàn thành bài tập ở nhà c. Phương pháp/ kĩ thuật: Hoạt động cá nhân/cặp đôi, động não d. Tổ chức hoạt động: Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc nhóm để hoàn thành bài tập. Trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo. Câu 1: Lập bảng tóm tắt những nét chính về sự ra đời, phát triển và suy vong, phạm vi lãnh thổ, hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội của vương quốc Phù Nam. Yêu cầu Nội dung chính Quá trình hình thành, phát triển và suy vong Phạm vi lãnh thổ Hoạt động kinh tế Tổ chức xã hội Câu 2: Vẽ sơ đồ tư duy về những thành tựu tiêu biểu của văn hóa Phù Nam (HS tùy thích sáng tạo hình thức) Bước 2: HS hoạt động nhóm và hoàn thành nhiệm vụ Bước 3: HS trình bày sản phẩm, kết quả Dự kiến sản phẩm:
13. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống Câu 1: Bảng tóm tắt những nét chính về sự ra đời, phát triển, phạm vi lãnh thổ, hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội của vương quốc Phù Nam. Yêu cầu Nội dung chính Quá trình hình thành, - Vương quốc Phù Nam ra đời khoảng thế kỉ I; phát triển hùng phát triển và suy vong mạnh khoảng thế kỉ III - V; đến thế kỉ VI thì suy yếu; bị người Chân Lạp xâm chiếm vào đầu thế kỉ VII. - Óc Eo (An Giang, Việt Nam) và Ăng-co Bo-rây (Cam-pu-chia) là những trung tâm chính trị, kinh tế quan trọng. Phạm vi lãnh thổ Địa bàn chủ yếu là khu vực Nam Bộ nước ta hiện nay. Thời kì đỉnh cao, phạm vi của Phù Nam được mở rộng, có thể bao gồm nhiều vùng đất thuộc một số nước Đông Nam Á ngày nay. Hoạt động kinh tế - Người Phù Nam làm nhiều nghề khác nhau như: trồng lúa nước, chăn nuôi gà, lợn, đánh bắt thuỷ - hải sản, làm đồ thủ công như đồ gốm, trang sức, đồ đựng bằng thuỷ tinh, luyện đồng và rèn sắt, chế tạo công cụ sản xuất, vũ khí,... - Ngoài ra, họ rất giỏi nghề buôn bán (ngoại thương) không chỉ trao đổi hàng hoá để tiêu dùng trong nước, người Phù Nam còn buôn bán với các thương nhân nước ngoài đến từ Trung Quốc, Chăm.. thông qua các cảng thị, tiêu biểu là óc Eo. Tổ chức xã hội - Nhà nước quản chủ chuyên chế: vua đứng đầu vương quốc và có quyền lực cao nhất; dưới vua là hệ thống quan lại trong một hệ thống quan lại với nhiều cấp bậc. - Xã hội phân thành 5 thành phần chính: quý tộc, tăng lữ, thương nhân, thợ thủ công và nông dân. Câu 2: Sơ đồ tư duy về những thành tựu tiêu biểu của văn hóa Phù Nam Bước 4: HS các khác nhận xét, đánh giá kết quả; bổ sung; GV nhận xét, đánh giá và khen ngợi HS. 4. Hoạt động vận dụng: a. Mục tiêu: Nhằm giúp HS vận dụng kiến thức mới đã lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập, cuộc sống. b. Nội dung: GV đặt câu hỏi, HS hoàn thành nhiệm vụ c. Phương pháp/ kĩ thuật: hoạt động cá nhân , động não, viết tích cực Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ học tập
14. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống - GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi, HS suy nghĩ và hoàn thành theo yêu cầu của GV. (HS có thể chọn 1 trong 2 câu) Câu 1: Sự ra đời và phát triển của các quốc gia cổ trên lãnh thổ Việt Nam (nước Văn Lang, Âu Lạc, Vương quốc Chăm-pa và Vương quốc Phù Nam) có vị trí, ý nghĩa lịch sử như thế nào? Câu 2: Trong vai hướng dẫn viên du lịch, em hãy giới thiệu về một nét văn hóa của Nam Bộ ngày nay mà em ấn tượng. Bước 2: HS hoàn thành nhiệm vụ Bước 3: HS trình bày sản phẩm, kết quả Dự kiến sản phẩm: Câu 1: Từ khoảng thế kỉ VII TCN đến những thế kỉ đầu Công nguyên, trên lãnh thổ Việt Nam đã hình thành các quốc gia cổ như: Văn Lang (sau đó là Âu Lạc); Chăm-pa và Phù Nam. Sự ra đời và phát triển cùng với đó là những thành tựu văn hóa đặc sắc của các quốc gia này đã: + Cho thấy lịch sử dựng nước từ sớm và lâu đời của dân tộc Việt Nam. + Tạo cơ sở cho sự hình thành quốc gia dân tộc Việt Nam sau này. + Góp phần quan trọng trong việc tạo dựng nên những giá trị truyền thống cốt lõi, định hình bản sắc văn hóa dân tộc. Câu 2: HS có thể lựa chọn những nét văn hóa độc đáo của Nam Bộ (chợ nổi Nam Bộ) Chợ nổi Nam Bộ ngày nay Đất nước Việt Nam nhỏ bé nhưng vô cùng đa dạng về địa hình và văn hóa. Xuôi về phía Nam sông nước, ta sẽ chiêm ngưỡng một miền ôn hòa, chân chất, giàu tình người và những loại hình văn hóa đặc biệt. Đến với Miền Tây bạn không chỉ được thưởng thức những món ăn ngon đặc sắc, những danh lam thắng cảnh nổi tiếng mà còn được ghé thăm một khu chợ đặc biệt – chợ nổi. Gọi là chợ nổi, vì chợ họp trên sông. Giữa một vùng sông nước bao la là hàng trăm chiếc ghe, xuồng của người quanh vùng về đây tụ tập mua bán. Chợ họp suốt cả ngày, nhưng nhộn nhịp nhất là vào buổi sáng. Thuyền, ghe tấp nập đi lại, luồn lách trên mặt nước. Tiếng chào mời mua bán, tiếng cười nói gọi nhau, tiếng ồn ã của động cơ... làm vang động cả một vùng, quang cảnh nhộn nhịp và sôi động. Trên thuyền chất đầy hàng hoá, nhiều nhất vẫn là trái cây, mùa nào thức nấy: chôm chôm, xoài, cam, quýt, bưởi, măng cụt, sầu riêng..., sản vật của vùng sông nước kênh rạch như cá, rùa, rắn, cua, tôm, chim đồng, bông súng, rau tươi... Chủ nhân của ghe, thuyền treo lủng lẳng một vài thứ trái cây, hàng hoá hay một bảng hiệu quảng cáo trên chiếc sào nơi thuyền của mình, cái cao cái thấp, cái thẳng cái nghiêng trông thật lạ mắt. Các loại dịch vụ ăn uống, hớt tóc, may vá... cũng diễn ra ngay trên ghe, xuồng, rất tiện dụng và đường như thỏa mãn mọi nhu cầu mua sắm sinh hoạt đời thường của người dân vùng này. Các chợ nổi lớn của miền Tây như Phụng Hiệp, Phong Điền, Cái Răng (Cần Thơ), Cái Bè (Tiền Giang)... Phần lớn nông sản hàng hoá ở đây được bán cho những thương nhân rồi từ đó được chuyển tới các nhà máy chế biến thực phẩm, hoa trái hay chở ra tận Hà Nội và các
15. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống địa phương miền Bắc. Chợ nổi là nét sinh hoạt văn hoá độc đáo của người dân vùng châu thổ sông Cửu Long. Chợ nổi là nét văn hóa đặc thù của vùng sông nước miền Tây phóng khoáng và nghĩa tình. Nếu có đặt chân đến vùng đất Tây Nam Bộ, bạn hãy đừng quên ghé thăm và trải nghiệm nét độc đáo riêng nới đây để hòa vào nếp văn hóa đặc sắc nơi đây. Bước 4: HS các khác nhận xét, đánh giá kết quả; bổ sung; GV nhận xét, đánh giá và khen ngợi và ghi điểm cho HS.
16. KHBD Lịch sử 6 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống