Giáo án Ngữ văn 6 - Viết: Tập làm một bài thơ lục bát

Nội dung text: Giáo án Ngữ văn 6 - Viết: Tập làm một bài thơ lục bát

1. VIẾT TẬP LÀM MỘT BÀI THƠ LỤC BÁT I. MỤC TIÊU 1. Năng lực a. Năng lực chung - Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác... b. Năng lực riêng biệt - Nhận dạng được một số yếu tố thơ lục bát về số tiếng, số dòng, thanh điệu, vần, nhịp thơ. - Bước đầu biết làm bài thơ lục bát; - Nhận biết hình thức, nội dung của đoạn văn - Biết cách phân tích văn bản mẫu - Nhận biết được quy trình viết 2. Về phẩm chất: - Yêu thích và bước đầu có ý thức tìm hiểu thơ văn II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - KHBD, SGK, SGV, SBT - PHT số 1,2 - Tranh ảnh - Máy tính, máy chiếu, bảng phụ, Video - HS làm một bài thơ lục bát về đề tài quê hương (tối thiểu 2 dòng) III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU
2. a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình. Dẫn dắt vào bài mới b. Nội dung: Gv trình chiếu hình ảnh cây xanh trước và sau khi được cắt tỉa để học sinh có hình dung về văn bản trước và sau khi tóm tắt c. Sản phẩm: Câu trả lời bằng ngôn ngữ nói của HS, PHT HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - Học sinh đọc và chia sẻ - Gv chuyển giao nhiệm vụ Em hãy đọc một bài/ đoạn thơ lục bát mà em thích? Vì sao em lại thích bài thơ/ đoạn thơ đó? - HS tiếp nhận nhiệm vụ. Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ - Gv quan sát, hỗ trợ - HS suy nghĩ, trả lời Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - HS đọc, trình bày câu trả lời - GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
3. - GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức, đẫn dắt vô bài mới: Những bài/ đoạn thơ lục bát mà các con vừa đọc đều mang cái hay riêng. Có bài thì nội dung lắng đọng, da diết; có bài thì hình ảnh thơ độc đáo, thú vị ? Các con có bao giờ đặt ra câu hỏi: Làm thế nào để làm được một bài thơ lục bát chưa? Vậy thì tiết học hôm nay cô trò chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về cách làm một bài thơ lục bát nhé. B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1: Làm một bài thơ lục bát a. Mục tiêu: - Nhận dạng được một số yếu tố thơ lục bát về số tiếng, số dòng, thanh điệu, vần, nhịp thơ. - Bước đầu biết làm bài thơ lục bát; b. Nội dung: Gv hướng dẫn học sinh thảo luận nhóm đôi bằng PHT c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời bằng ngôn ngữ nói của HS d. Tổ chức thực hiện HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM NV1: Hướng dẫn Hs tìm hiểu yêu cầu về một I. Làm một bài thơ lục bát bài thơ lục bát; đọc và phân tích bài viết 1. Yêu cầu về một bài thơ lục tham khảo bát
4. Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - Về nội dung: Một bài thơ lục bát có nội dung hay là nội dung - Gv chuyển giao nhiệm vụ đó thể hiện được một cách nhìn, + Em hãy cho biết khi làm một bài thơ lục bát cách cảm nhận mới lạ, sâu sắc, cần phải đảm bảo những yêu cầu nào? thú vị về cuộc sống. + Gv phát PHT số 1, học sinh làm việc nhóm - Về hình thức: đôi + Ngôn ngữ: Hàm súc, gợi hình, gợi cảm. - HS tiếp nhận nhiệm vụ. + Sử dụng hài hoà các BPNT Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện như nhân hoá, so sánh, điệp từ, nhiệm vụ điệp ngữ tạo những liên tưởng - HS quan sát, trao đổi với bạn cùng bàn độc đáo, thú vị. - GV quan sát, gợi mở ( em thấy kênh nào dễ + Cách gieo vần, nhịp điệu: nhìn, dễ nhớ hơn...) Theo quy luật của thơ. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - Gv tổ chức hoạt động - HS trình bày câu trả lời, nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. 2. Đọc và phân tích bài viết Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm tham khảo vụ - GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức PHT số 1
5. Ví dụ: Việt Nam đất nước ta ơi Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn Cánh cò bay là rập rờn Mây mờ che đỉnh Trường Sơn sớm chiều Tiếng 1 2 3 4 5 6 7 8 Nhịp Câu thơ lục bát lục bát Nhận xét: - Số dòng, số tiếng: - Gieo vần: - Nhịp thơ Dự kiến sản phẩm 1 2 3 4 5 6 7 8 Nhịp Tiếng thơ Câu lục Nam nước ơi 2/2/2 (bằng: (trắc: (bằng: thanh - - - hanh thanh huyền) ngang) hỏi) (vần: ơi) bát - mông - Lúa - Trời - hơn 2/2/2/2
6. (bằng: (trắc: (bằng: thanh (bằng: thanh thanh ngang) thanh ngang) sắc) huyền) (vần: ông) (vần: ơn) lục cò Lả rờn 2/2/2 (bằng: (trắc: (bằng: thanh - - - thanh thanh huyền) ngang) nặng) (vần: ơn) bát mờ đỉnh sơn chiều 2/2/2/2 (bằng: (trắc: (bằng: thanh (bằng: - thanh - thanh - huyền) - thanh ngang) hỏi) ngang) (vần: ơn) Nhận xét: - Số dòng, số tiếng: 4 (chắn; dòng lục có 6 tiếng; dòng bát có 8 tiếng - Gieo vần: tiếng cuối của câu lục với tiếng 6 của câu bát. Tiếng 6 của câu bát với tiếng 6 của câu lục tiếp theo. - Nhịp thơ: Nhịp chẵn + Câu lục: 2/2/2 + Câu bát: 2/2/2/2 NV2: Hướng dẫn Hs tìm hiểu bước khởi 3. Thực hành viết theo các động viết bước a. Khởi động viết * Bước khởi động viết * Tập gieo vần Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ a. gần- đa- là
7. - Gv chuyển giao nhiệm vụ b. đông- diều- chiều * Xác định đề tài + Gv chiếu 2 ví dụ và yêu cầu học sinh điền từ Đề tài gợi cho em nhiều cảm còn thiếu vào chỗ trống xúc: quê hương, gia đình, bạn a. bè, thầy cô Tiếng chim vách núi nhỏ dần Rì rầm tiếng suối khi khi xa Ngoài thềm rơi chiếc lá Tiếng rơi rất mỏng như rơi nghiêng b. Chăn trâu đốt lửa trên đồng Rạ rơm thì ít, gió thì nhiều Mải mê đuổi một cánh Củ khoai nướng để cả thành tro. + Em sẽ chọn đề tài nào để làm bài thơ lục bát? - HS tiếp nhận nhiệm vụ. Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ - HS quan sát, trao đổi với bạn cùng bàn - GV quan sát, gợi mở ( em thấy kênh nào dễ nhìn, dễ nhớ hơn...) Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
8. - Gv tổ chức hoạt động - HS trình bày câu trả lời, nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ - GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức NV2: Hướng dẫn Hs thực hành viết và chỉnh b. Thực hành viết sửa - Học sinh làm thơ Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - Hoàn thiện PHT - Gv chuyển giao nhiệm vụ c. Chỉnh sửa và chia sẻ + GV trình chiếu và phát bảng kiểm số 1 cho - Đọc diễn cảm bài thơ theo học sinh đúng giọng điệu. + Yêu cầu học sinh làm thơ lục bát dựa theo - Dùng bảng kiểm để kiểm tra các tiêu chí bảng kiểm và sửa lại bài thơ đảm bảo đúng + Sau khi làm xong, lần lượt điền các tiếng vào luật của thể thơ lục bát. PHT số 3 + Dùng bảng kiểm số 2 để tự đánh giá bài thơ của mình, sau đó dùng bảng kiểm đánh giá đồng đẳng (bạn bên cạnh) - HS tiếp nhận nhiệm vụ. Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ - GV quan sát, hướng dẫn: Học sinh đọc lại các câu thơ xem đã đảm bảo các yêu cầu: cách gieo
9. vần; phối hợp thanh điệu, ngắt nhịp, đã diễn đạt trọn vẹn ý tưởng và cảm xúc chưa; nếu chưa thì điều chỉnh, thay thế. Bài thơ có sử dụng các biện pháp tu từ không - HS đọc, quan sát, suy nghĩ Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - HS đọc sản phẩm - GV gọi hs nhận xét, bổ sung sản phẩm của bạn Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ - GV nhận xét, khích lệ học sinh PHT số 2 Tiếng 1 2 3 4 5 6 7 8 Nhịp Câu thơ lục thanh: thanh: thanh: vần: bát thanh: thanh: thanh: thanh: vần: vần: lục thanh: thanh: thanh: vần: bát thanh: thanh: thanh: thanh: vần: vần:
10. Bảng kiểm hình thức và nội dung thơ lục bát (số 1) Phương Nội dung kiểm tra Đạt/ diện Chưa đạt Bài thơ gồm các dòng lục(sáu tiếng) và dòng bát ( tám tiếng xen kẽ) Các dòng thơ chủ yếu được ngắt nhịp chẵn. Cách hiệp vần: tiếng thứ 6 của dòng lục vần với tiếng thứ sáu của dòng bát kế nó Tiếng thứ tám dòng bát vần với tiếng thứ sáu của Hình thức dòng lục kế tiếp. Bài thơ sử dụng một số biện pháp tu từ: so ánh, nhân hóa, điệp từ, điệp ngữ Các từ ngữ trong bài thơ thể hiện được chính xác điều người viết muốn nói Các hình ảnh sống động, thú vị Bài thơ thể hiện được một trạng thài cảm xúc, một Nội dung suy nghĩ, một cách nhìn nào đó về cuộc sống