Giáo án Ngữ văn Lớp 8 - Tuần 21 - Năm học 2023-2024 - Hà Thị Huyền

Nội dung text: Giáo án Ngữ văn Lớp 8 - Tuần 21 - Năm học 2023-2024 - Hà Thị Huyền

1. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 Ngày dạy: Tiết 74,75,76: VIẾT VIẾT BÀI VĂN PHÂN TÍCH MỘT TÁC PHẨM (truyện) Thời gian thực hiện: 3 tiết I. MỤC TIÊU 2. Năng lực a Năng lực chung - Năng lực thu thập thông tin liên quan đến đề bài; - Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân; - Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận; - Năng lực viết, tạo lập văn bản. b Năng lực đặc thù - HS nhận biết được yêu cầu của bài văn phân tích một tác phẩm (truyện). - HS viết được bài văn phân tích một tác phẩm truyện: nêu được chủ đề; dẫn ra và phần tích được tác dụng của một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật được dùng trong tác phẩm. 3. Phẩm chất: - Ý thức tự giác, tích cực trong học tập, say mê thực hành. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - SGK, SGV. - Máy chiếu, máy tính. - Giấy A1 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm. - Phiếu học tập, bảng kiểm đánh giá. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC Hoạt động 1: Khởi động. 1
2. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 a/ Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình b/ Nội dung: GV hỏi, HS trả lời. c/ Sản phẩm: Câu trả lời của HS. d/ Tổ chức thực hiện: NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG CÁCH THỨC TỔ CHỨC - Có thể ghi lại đặc sắc về cốt * Chuyển giao nhiệm vụ truyện, đề tài, nội dung ý nghĩa - GV hỏi: - Đặc sắc về cách kể chuyện, ngôn Sau khi được học 2 tác phẩm truyện, em thấy ngữ trong truyện, hình ảnh nhân được những nét đặc sắc nào về nội dung và vật để nói lên chủ đề tác phẩm nghệ thuật cơ bản? Chia sẻ cùng cô và các bạn * Thực hiện nhiệm vụ: - Nghe kĩ câu hỏi - Ghi lại suy nghĩ và cảm xúc của mình * Báo cáo, thảo luận: - Học sinh chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc của mình. * Kết luận, nhận định: - Nhận xét câu trả lời của HS và kết nối vào hoạt động hình thành kiến thức mới. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới. TIẾT 1 . I/ YÊU CẦU a/ Mục tiêu: Phân tích được yêu cầu cơ bản của bài viết từ đó hình thành dàn ý b/ Nội dung: Trả lời câu hỏi và dự kiến dàn ý. c/ Sản phẩm: - Câu trả lời của HS. 2
3. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 d/ Tổ chức thực hiện: NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG DỰ KIẾN SẢN PHẨM B1. Chuyển giao nhiệm vụ - Giới thiệu tác phẩm truyện (nhan đề, tác giả) và nêu ý kiến khái quát về tác phẩm. Gv hỏi: nêu yêu cầu của bài viết? Tại sao lại phải đáp ứng những - Nêu ngắn gọn nội dung chính của tác phẩm. yêu cầu đó. - Nêu được chủ đề của tác phẩm. Hs tiếp nhận và trả lời nhanh. - Chỉ ra và phân tích được tác dụng của một số B2. Thực hiện nhiệm vụ nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác Hs nghe kĩ yêu cầu và suy nghĩ trả phẩm (như cốt truyện, nghệ thuật xây dựng lời. nhân vật, ngôi kể, ngôn ngữ, ) B3. Thảo luận, báo cáo - Sử dụng các bằng chứng từ tác phẩm để làm sáng tỏ ý kiến nêu trong bài viết. Hs trả lời và bổ sung - Nêu được ý nghĩa, giá trị của tác phẩm. B4. Kết luận Gv nhận xét và chuẩn kiến thức và giải thích bổ sung: Các yêu cầu 1,2,3,6 là cơ bản để ta có thể giúp người đọc có hiểu biết toàn diện về một tác phẩm truyện. Còn các yêu cầu 4,5 chính là bằng chứng giúp cho bài phân tích của chúng ta có sức thuyết phục mạnh. Đó cũng chính là sự phối hợp nhuần nhuyễn giữa luận điểm và luận cứ, sự phối hợp giữa phân tích nội dung và nghệ thuật làm cho bài văn cân đối, hài hòa và khám phá được chọn vẹn. I. PHÂN TÍCH BÀI VIẾT THAM KHẢO a/ Mục tiêu: - Phân tích được nội dung, cấu trúc, các yếu tố được sử dụng trong bài viết tham khảo “ Hãy “vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ” để cảm nhận vẻ đẹp kì diệu của cuộc sống”. 3
4. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 - Rút ra bài học kinh nghiệm để viết bài . b/ Nội dung: - Tìm hiểu nội dung, cấu trúc, các yếu tố được sử dụng trong bài viết tham khảo c/ Sản phẩm: - Câu trả lời của HS. d/ Tổ chức thực hiện: HĐ của GV và HS Dự kiến sản phẩm Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ VB: “ Hãy “vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ” để cảm nhận vẻ đẹp kì diệu của - GV cho HS hoạt động theo nhóm. HS cuộc sống”. đọc SGK trang 26,27,28 và trả lời các câu hỏi trong thời gian 10 phút: *Mở bài: đoạn 1 đã giới thiệu tác phẩm truyện (nhan đề, tác giả) và nêu ý kiến + Phần nào, câu nào đã giới thiệu tác phẩm truyện? khái quát về tác phẩm. + Đoạn nào trong bài nêu ngắn * Thân bài gọn nội dung chính của tác phẩm? Nêu - Đoạn 1: nêu ngắn gọn nội dung chính “công thức” trình bày nội dung chính của tác phẩm: gồm 19 thiên truyện nhỏ, của tác phẩm truyện. nhân vật “tôi”- cậu bé 10 tuổi kể về + Đọc đoạn (3), (4), (5), (6) của bài những niềm vui nỗi buồn trong cuộc văn: sống hằng ngày.( giới thiệu từ thể loại, - Chỉ ra các câu nêu chủ để của bố cục, nhân vật chính ) tác phẩm và những bằng chứng được trích từ tác phẩm để làm sáng tỏ chủ để. - Ba đoạn còn lại: - Chỉ ra các câu nhận xét, phân tích một số nét đặc sắc vể hình thức + Nêu chủ đề của tác phẩm trực tiếp nghệ thuật của tác phẩm và các bằng trong câu: Dường như nhà văn muốn gửi chứng được trích từ tác phẩm. đến Hãy mở rộng mọi giác quan, mở - Chỉ ra các câu khẳng định ý rộng tâm hồn mình để cảm nhận vẻ đẹp nghĩa, giá trị của tác phẩm truyện. kì diệu của sự sống, cỏ cây, đất trời. Hs các nhóm tiếp nhận nhiệm vụ + Nhận định nội dung là bài ca về sự Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ giao cảm đẹp đẽ tinh tế giữa người với người: kết hợp bằng chứng. - HS đọc bài tham khảo và thực hiện các yêu cầu, hoàn thành nhiệm vụ vào vở. + Cốt truyện đơn giản những hấp dẫn (kết hợp bằng chứng), xây dựng thành - GV quan sát, hỗ trợ. 4
5. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 Bước 3: Báo cáo, thảo luận công một số hình ảnh chứa đựng nhiều lớp nghĩa (dẫn chứng) - HS trình bày. *Kết bài: khẳng định vị trí, ý nghĩa của - HS khác nhận xét, bổ sung. truyện Bước 4: Đánh giá, kết luận Là một món quà đẹp mà người viết đã - GV nhận xét thái độ làm việc của HS. trao tặng đến bạn đọc. - Chuẩn kiến thức. TIẾT 2: III. Thực hành viết theo các bước Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ *Các bước viết bài: - GV nêu câu hỏi và hướng dẫn HS thực - Lựa chọn tác phẩm phân tích hiện các yêu cầu sau: - Tìm ý và lập dàn ý. 1) Có mấy bước để viết bài văn phân tích một tác phẩm truyện? - Viết bài văn. 2) Dựa vào SGK, em hãy nêu vắn tắt các - Chỉnh sửa bài văn. yêu cầu của từng bước. 3) Tìm ý và lập dàn ý theo Phiếu học tập 1. Trước khi viết số 2- phụ lục 2. a. Lựa chọn đối tượng 4) GV cho HS viết bài theo các yêu cầu SGK. - Liệt kê một số truyện mình đã học hoặc đã đọc 5) GV cho HS chỉnh sửa bài viết theo yêu cầu và gợi ý SGK tr.51. - Xác định truyện mình yêu thích, ấn tượng để phân tích. Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ b. Tìm ý và lập dàn ý - HS lần lượt thực hiện các yêu cầu và các bước GV hướng dẫn. *Tìm ý Bước 3: Báo cáo, thảo luận - Nhan đề ,đề tài và nội dung chính của truyện - HS trình bày sản phẩm. - Nhân vật nổi bật thể hiện chủ đề của - HS khác nhận xét về bài viết của bạn. truyện. - HS tự sửa bài viết để hoàn chỉnh theo - Dự kiến các bằng chứng trong tác yêu cầu. phẩm để làm nổi bật nội dung. 5
6. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 - Tự kiểm tra lại bài viết của mình theo - Đánh giá những nét nghệ thuật cơ bản gợi ý của GV (theo BẢNG KIỂM) của truyện: người kể chuyện, ngôn ngữ, hình ảnh, cốt truyện... Bước 4: Đánh giá, kết luận - Đánh giá vị trí, ý nghĩa của tác phẩm - GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, khen truyện. ngợi những bài viết đảm bảo tốt các yêu cầu. *Lập dàn ý - Động viên HS chưa đạt được yêu cầu, Sắp xếp các ý theo trình tự cảm xúc cần nỗ lực hơn. thành một dàn ý gồm 3 phần: A. Mở bài: giới thiệu tác phẩm truyện (nhan đề, tác giả) và nêu ý kiến khái Gv: định hướng cho hs lựa chọn 2 bài thơ: Qua đèo Ngang và Thu điếu. quát về tác phẩm. B. Thân bài: - Ý 1: nêu nội dung chính của tác phẩm - Ý 2: Nêu chủ đề của tác phẩm. - Ý 3: Chỉ ra và phân tích tác dụng của một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm. C. Kết bài: Khẳng định vị trí ý nghĩa của tác phẩm. 2. Viết bài 3. Chỉnh sửa bài viết TIẾT 3: TRẢ BÀI NV1 1/ Yêu cầu chung của kiểu bài B1. Chuyển giao nhiệm vụ Gv yêu cầu hs nhắc lại những yêu cầu chung của bài viết phân tích một tác phẩm truyện. Hs tiếp nhận và trả lời nhanh. B2. Thực hiện nhiệm vụ 6
7. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 Hs nhớ kiến thức và dự kiến câu trả lời B3. Thảo luận, báo cáo Hs trả lời và bổ sung B4. Kết luận GV khen ngợi và chốt kiến thức NV2 B1. Chuyển giao nhiệm vụ Gv yêu cầu hs trao đổi thảo luận trong 10 phút về những ưu khuyết điểm của bài bạn được đánh giá dựa theo bảng kiểm. Hs chuyển bài luân phiên kế tiếp bàn 2/ Nhận xét trên xuống bàn dưới và vòng lại sau khi hết các bàn. - Ưu điểm: viết đúng kiểu bài, đáp ứng đủ theo bố cục, có phân tích được nội B2. Thực hiện nhiệm vụ dung, chủ đề và các nghệ thuật cơ bản; Hs nghe kĩ yêu cầu, xem kĩ bài của bạn trình bày phối hợp giữa tluận điểm với và đánh giá vào phiếu học tập. lậu cứ. B3. Thảo luận, báo cáo - Nhược điểm: một số bạn nhận diện nội dung còn yếu, đánh giá nghệ thuật sơ Hs báo cáo kết quả theo các cặp đôi. sài, chữ viết cẩu thả, diễn đạt còn dài Gv cho khoảng 10 cặp đôi báo cáo. dòng khó thoát ý. B4. Kết luận - GV nhận xét chung về mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt ở bài viết của HS, chọn phân tích một số bài viết thuộc các mức độ khác nhau để HS rút kinh nghiệm. NV3 B1. Chuyển giao nhiệm vụ 7
8. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 - GV trả bài cho HS, yêu cầu HS chỉnh sửa theo hướng dẫn trong SHS và những phần tích, bổ sung ở trên. Hs làm việc cá nhân. B2. Thực hiện nhiệm vụ Hs xem kĩ lại những thiếu sót và chỉnh sửa. B3. Thảo luận, báo cáo Hs chỉnh sửa bài và báo cáo giáo viên. B4. Kết luận Gv nhận xét chung về kết quả bài và sau khi sửa lỗi. - GV chiếu và đọc bài viết tham khảo. 3/ Chỉnh sửa và hoàn thiện BẢNG KIỂM Đọc kĩ lại bài viết, đối chiếu từng tiêu chí với bài viết, tự đánh dấu (x) vào ô Đạt hoặc Không đạt Phẩn Tiêu chí Có Không Giới thiệu ngắn gọn tác phẩm truyện (nhan đề, tác giả) Mở bài Nêu ý kiến khái quát về tác phẩm Nêu ngắn gọn nội dung chính của tác phẩm Nêu chủ đề tác phẩm Trích dẫn một số bằng chứng để làm sáng tỏ chủ đề tác Thân bài phẩm Chỉ ra và phân tích một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm Trích dẫn một số bằng chứng để làm sáng tỏ đặc sắc vể hình thức nghệ thuật của tác phẩm Kết bài Khẳng định ý nghĩa, giá trị của tác phẩm 8
9. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 1. Phụ lục 1. Đối tượng Nội dung giới Các vấn đề khai thác phần thân bài Nội phân tích thiệu phần mở (nội dung chính, chủ đề, đặc sắc nghệ dung bài thuật) phần kết bài Truyện “Vừa Tác giả, tác phẩm - Nội dung chính: kể về những niềm vui Khẳng nhắm mắt và giá trị khái quát nỗi buồn trong cuộc sống hằng ngày và định vị vừa mở cửa của tác phẩm cả những chuyện phiêu lưu li kì qua lời trí, ý sổ” của kể của cậu bé Dũng. nghĩa Nguyễn của tác - Chủ đề: Dường như nhà văn muốn gửi Ngọc Thuần phẩm: là đến Hãy mở rộng mọi giác quan, mở một món rộng tâm hồn mình để cảm nhận vẻ đẹp quà đẹp kì diệu của sự sống, cỏ cây, đất trời. + Nhận định nội dung là bài ca về sự giao cảm đẹp đẽ tinh tế giữa người với người: kết hợp bằng chứng. + Cốt truyện đơn giản những hấp dẫn (kết hợp bằng chứng), xây dựng thành công một số hình ảnh chứa đựng nhiều lớp nghĩa (dẫn chứng) 2. Phụ lục 2. Tác phẩm truyện em lựa chọn có nhan đề gì, của ai? Hãy trình bày đề tài và nội dung chính của truyện? .. .. Em dự kiến phân tích những nét nội dung nổi bật nào .. trong tác phẩm? .. .. 9
10. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 Liệt kê và lý giải những nét đặc sắc nghệ thuật của .. truyện có kèm theo cả bằng .. chứng.(về cốt truyện, hình ảnh,ngôn ngữ, cách kể chuyện ) Khẳng định gì về vị trí và ý nghĩa của truyện .. .. 3. Phụ lục 3. * Dàn bài gợi ý 1. 1. Mở bài: giới thiệu tác giả Nguyễn Thành Long, tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa 2. Thân bài: phân tích chi tiết tác phẩm a. Cảnh sắc thiên nhiên Sa Pa - Nắng đốt cháy rừng cây, mạ bạc con đèo - Cây hoa tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng. - Mây bị nắng xua, cuộn tròn lại từng cục, lăn trên các vòm lá ướt sương, rơi xuống đường cái, luồn cả vào gầm xe. => Vài nét chấm phá điểm xuyết, nghệ thuật nhân hóa, so sánh -> Tác giả đã khắc họa bức tranh thiên nhiên Sa Pa với vẻ đẹp rực rỡ, tráng lệ, thơ mộng, hữu tình. Miêu tả bức tranh thiên nhiên bằng ngôn ngữ trong sáng, mỗi chữ, mỗi câu như có đường nét, hình khối, sắc màu. Văn xuôi truyện ngắn mà giàu nhịp điệu mang âm hưởng một bài thơ về thiên nhiên đất nước. - Có thể nói, vẻ đẹp của thiên nhiên Sa Pa hoàn toàn tương xứng và hài hòa với vẻ đẹp của con người giàu chất mộng mơ, đầy ý nghĩa. b. Con người nơi Sa pa * Nhân vật ông họa sĩ Điểm nhìn trần thuật của nhà văn, rất yêu nghề, nhạy cảm và tinh tế. Chính ông đã làm cho chân dung anh thanh niên sáng đẹp hơn. * Nhân vật cô kĩ sư - Cô là hiện thân, là biểu tượng cho sức sống mãnh liệt của tuổi trẻ. - Cuộc gặp gỡ bất ngờ cũng những câu chuyện, những lời tâm sự của anh thanh niên đã khiến cô cảm thấy "bàng hoàng", giúp cô hiểu hơn về anh và có niềm tin vào con đường mình đã chọn. * Nhân vật bác lái xe Bác là cầu nối giữa anh thanh niên với miền xuôi, với cuộc đời. Bác vui tính, cởi mở và rất yêu nghề. 10
11. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 * Nổi bật hơn cả là hình ảnh anh thanh niên Hoàn cảnh sống và làm việc - Hoàn cảnh sống và làm việc của anh thanh niên khá đặc biệt: + Một mình sống trên đỉnh Yên Sơn cao 2600m, “bốn bề chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh lẽo” => hoàn cảnh sống cô đơn, vắng vẻ, cô đơn đến mức “thèm người”. + Công việc: làm công tác khí tượng, kiêm vật lí địa cầu, đo nắng, đo gió, đo mưa, tính mây, đo chấn động mặt đất dự vào việc báo trước thời tiết hằng ngày để phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu => Công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác và có tinh thần trách nhiệm cao. + Công việc không khó nhưng giản khổ: bốn lần trong một ngày đêm đều đặn, dù mưa, nắng, gió, bão, - Những phẩm chất tốt đẹp - Lòng yêu nghề, tinh thần trách nhiệm về công việc: + Làm việc một mình trên đỉnh núi cao,không có ai giám sát, thúc giục anh vẫn luôn tự giác, tận tụy:. + Anh đã sống thật hạnh phúc khi được biết do kịp thời phát hiện đám mây khô mà anh đã góp phần vào chiến thắng của không quân ta trên bầu trời Hàm Rồng. + Anh yêu công việc của mình, anh kể về nó một cách say sưa và tự hào. + Với anh, công việc là niềm vui, là lẽ sống: “Công việc của cháu gian khổ thế đấy chứ cất nó đi cháu buồn đến chết mất” => anh đã thực sự tìm thấy niềm vui và hạnh phúc trong công việc thầm lặng giữa Sa Pa và sương mù bao phủ. - Biết sắp xếp một cuộc sống một cách khoa học + Anh chủ động, sắp xếp cho mình một cuộc sống ngăn nắp, đầy đủ, phong phú và thơ mộng: trồng hoa, nuôi gà, đọc sách - Sự chân thành, cởi mở và lòng hiếu khách + Vì “thèm người” mà anh đã đẩy một khúc gỗ ra chắn giữa đường, buộc xe khách đi qua phải dừng lại => niềm khao khát được gặp gỡ, được trò chuyện với mọi người + Anh quan tâm đến người khác một cách thật lòng: gửi biếu vợ bác lái xe củ tam thất vì hôm nọ “bác chẳng bảo bác gái vừa ốm dậy là gì?”, đón tiếp ông họa sĩ và cô kĩ sư thật thân tình, nồng hậu - Sự khiêm tốn, thành thật + Khi ông họa sĩ phác họa bức chân dung anh, anh đã khẩn khoản: “Không, xin bác đừng mất công vẽ cháu. Cháu không xứng đáng đâu, để cháu giới thiệu với bác những 11
12. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 người khác đáng vẽ hơn” => Anh cảm thấy mình là người bình thường trong muôn vàn những người khác. c. Nghệ thuật đặc sắc của truyện:Nguyễn Thành Long đã khắc họa thành công vẻ đẹp của thiên nhiên và con người Sa Pa bằng tình huống giản dị tự nhiên: cuộc gặp gỡ tình cờ giữa 3 con người ở ba tuổi đời và nghề nghiệp. Để nhân vật chính hiện ra qua cái nhìn, đánh giá của người khác và bằng chính sự bộc bạch của mình. Lối văn kể chuyện nhẹ nhàng, giàu chất trữ tình kết hợp với việc không đặt tên riêng cho nhân vật khiến cho chúng ta ấn tượng về con người sống và lao động âm thầm, say mê cống hiến cho đời. 3. Kết bài: Khẳng định giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của tác phẩm. Ngày dạy: Tiết 77: NÓI VÀ NGHE Giới thiệu về một cuốn sách (truyện) I. MỤC TIÊU 1. Về kiến thức: - Bài giới thiệu ngắn về một cuốn sách: nêu được để tài hay chủ đễ của cuốn sách và một số nét đặc sắc vể hình thức nghệ thuật. Từ đó khẳng định và lan toả giá trị của cuốn sách, giúp người nghe hiểu và có thể tìm đọc nó. - Trao đổi với người nói vể bài thuyết trình. 2. Về năng lực: - HS trình bày được bài giới thiệu ngắn về một cuốn sách. Bài giới thiệu cần cung cấp những thông tin quan trọng nhất vẽ cuốn sách; nêu được để tài hay chủ đễ của cuốn sách và một số nét đặc sắc vể hình thức nghệ thuật. Từ đó khẳng định và lan toả giá trị của cuốn sách, giúp người nghe hiểu và có thể tìm đọc nó. - HS nghe và tóm tắt được nội dung bài giới thiệu về một cuốn sách, trao đổi với người nói vể bài thuyết trình. - Có khả năng nói lưu loát, truyền cảm và thu hút người nghe. - Có khả năng lắng nghe, phát hiện và ghi nhận nội dung chủ yếu của bài nói để góp ý khen tặng và học hỏi, rút kinh nghiệm. 3. Về phẩm chất: - Say mê đọc sách, trân trọng sách. - Bồi dưỡng tinh thần yêu nước. 12
13. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - SGK, SGV. - Máy chiếu, máy tính. - Tranh vẽ minh họa sách. - Bài giới thiệu về một cuốn sách ( truyện) - Phiếu đánh giá theo tiêu chí HĐ nói. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC HOẠT ĐỘNG 1: XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ a. Mục tiêu: Tạo tâm thế, tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình. HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học. b. Nội dung: GV đặt cho HS trả lời những câu hỏi mang tính gợi mở vấn đề. c. Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS. d. Tổ chức thực hiện: - GV đặt câu hỏi gợi dẫn, yêu cầu HS: Theo em, khi đọc một cuốn truyện mới, người đọc sẽ có thêm những hiểu biết gì? Chia sẻ. - HS tiếp nhận nhiệm vụ, chia sẻ. - Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới: Đọc một cuốn truyện mới, em sẽ có thêm hiểu biết thêm nhiều điều thú vị về con người và cuộc sống qua cách tái tạo đặc sắc của mỗi nhà văn. Từ đó, em có thể rút ra bài học cho cuộc sống hôm nay. Việc trình bày bài giới thiệu ngắn về một cuốn truyện mới đã đọc cho các bạn không chỉ là dịp để em chia sẻ với các bạn những hiểu biết của mình về tác phẩm, mà còn giúp em rèn luyện kĩ năng nói. HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI Hoạt động 1: I/ Yêu cầu, mục đích a. Mục tiêu: Nhận biết được các yêu cầu, mục đích của bài. b. Nội dung: HS sử dụng SGK, kết hợp hướng dẫn của GV để chuẩn bị bài nói c. Sản phẩm: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS d. Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM 13
14. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - Yêu cầu: Trình bày bài giới thiệu ngắn về một cuốn sách (truyện ). - GV yêu cầu HS nội dung SGK, xác định yêu cầu và mục đích của bài nói. - Mục đích nói: Cung cấp thông tin cơ bản về một cuốn truyện lịch sử, - HS tiếp nhận nhiệm vụ. khơi gợi hứng thú ở người nghe và khuyến khích họ tìm đọc tác phẩm. Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ - Người nghe: Những người yêu - HS trả lời câu hỏi. thích truyện lịch sử hoặc quan tâm đến cuốn truyện lịch sử được giới Bước 3: Trao đổi thảo luận, báo cáo sản thiệu. phẩm - HS trình bày sản phẩm thảo luận. - GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện - GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại kiến thức. Hoạt động 2: II/ Thực hành a. Mục tiêu: Nắm được cách xây dựng bài nói đạt yêu cầu b. Nội dung: HS sử dụng SGK, kết hợp hướng dẫn của GV để chuẩn bị bài nói c. Sản phẩm: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS d. Tổ chức thực hiện: A/ TRƯỚC KHI NÓI a) Mục tiêu: - HS xác định và chuẩn bị được các nội dung cơ bản của bài nói. - Chuẩn bị nội dung nói và luyện nói b) Nội dung: - GV hỏi & nhận xét, đánh giá câu trả lời của HS. - HS trả lời câu hỏi của GV & nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS 14
15. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 d) Tổ chức thực hiện HĐ của thầy và trò Sản phẩm dự kiến B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) 1. Chuẩn bị nội dung nói ? Mục đích của bài nói là gì? - Khi nói phải bám sát mục đích (nội dung) nói và đối ? Những người nghe là ai? tượng nghe để bài nói B2: Thực hiện nhiệm vụ không đi chệch hướng. Chú ý chuyển từ lời văn viết - HS suy nghĩ câu hỏi của GV. sang văn nói. - Dự kiến KK: HS không trả lời được câu hỏi. - Tháo gỡ KK: GV đặt câu hỏi phụ. ? Chuẩn bị nội dung một bài nói em cần chuẩn bị những gì? Các bước chuẩn bị? ? Dàn ý một bài nói gồm những phần nào? ? Lựa chọn cuốn truyện mình yêu thích? ? Em hãy nêu rõ tên tác giả, tác phẩm, nội dung chính, chủ đề, nghệ thuật đặc sắc ? ? Cuốn truyện mang đến giá trị, ý nghĩa gì? B3: Thảo luận, báo cáo - HS trình bày sản phẩm thảo luận. - HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. 2. Tập luyện B4: Kết luận, nhận định (GV) - HS nói một mình trước gương. GV: Nhận xét câu trả lời của HS và chốt mục đích nói, chuyển dẫn sang mục b. - HS tập nói trước nhóm/tổ. B/ TRÌNH BÀY BÀI NÓI a) Mục tiêu: - Luyện kĩ năng trình bày bài nói cho HS - Giúp HS nói có đúng nội dung giao tiếp và biết một số kĩ năng nói trước đám đông. 15
16. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 b) Nội dung: GV yêu cầu : - HS nói theo dàn ý có sẵn ở tiết HĐ viết & nhận xét HĐ nói của bạn. c) Sản phẩm: Sản phẩm nói của HS. d) Tổ chức thực hiện HĐ của GV & HS Dự kiến sản phẩm B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) - HS nói trước lớp - Yêu cầu HS nói theo dàn ý đã chuẩn bị trước. - Trình chiếu phiếu đánh giá nói theo các tiêu chí và - Yêu cầu nói: yêu cầu HS đọc. + Nói đúng mục đích B2: Thực hiện nhiệm vụ (một cuốn truyện ). - HS xem lại dàn ý của đã chuẩn bị trước + Nội dung nói có mở đầu, có kết thúc hợp lí. - GV hướng dẫn HS nói theo phiếu tiêu chí + Nói to, rõ ràng, truyền B3: Thảo luận, báo cáo cảm. - HS nói (4 – 5 phút). + Điệu bộ, cử chỉ, nét mặt, - GV hướng dẫn HS nói ánh mắt phù hợp. B4: Kết luận, nhận định (GV) - Nhận xét HĐ của HS và chuyển dẫn sang mục sau. SAU KHI NÓI a) Mục tiêu: Giúp HS - Biết nhận xét, đánh giá về HĐ nói của nhau dựa trên phiếu đánh giá tiêu chí. b) Nội dung: - GV yêu cầu HS nhận xét, đánh giá HĐ nói dựa trên các tiêu chí. - HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm và trình bày kết quả. c) Sản phẩm: Bài nói và nhận xét về HĐ nói của từng HS. d) Tổ chức thực hiện HĐ của GV & HS Dự kiến sản phẩm 16
17. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) - Trình chiếu phiếu đánh giá HĐ nói theo các tiêu chí. - Nhận xét chéo của HS với nhau dựa trên Và gv cụ thể bằng những câu hỏi gợi mở để đánh giá: phiếu đánh giá tiêu + Bài giới thiệu về một cuốn sách có bảo đảm yêu cầu về chí. nội dung không? - Nhận xét của HS + Ngôn ngữ sử dụng có phù hợp với mục đích nói và đối tượng tiếp nhận không? + Khả năng truyền cảm hứng thể hiện như thế nào qua ngôn ngữ cơ thể và các phương tiện hỗ trợ? - Yêu cầu HS đánh giá B2: Thực hiện nhiệm vụ GV: Hướng dẫn HS nhận xét, đánh giá HĐ nói của bạn theo phiếu tiêu chí. HS ghi nhận xét, đánh giá HĐ nói của bạn ra giấy. B3: Thảo luận, báo cáo - GV yêu cầu HS nhận xét, đánh giá. - HS nhận xét, đánh giá HĐ nói của bạn theo phiếu đánh giá các tiêu chí nói. B4: Kết luận, nhận định - GV nhận xét HĐ nói của HS, nhận xét nhận xét của HS và kết nối sang hoạt động sau. Gv trình bày bài nói tham khảo Phụ lục bài nói tham khảo: 1. Mở bài: Mỗi quyển sách chứa đựng một kho tàng kiến thức vô cùng lớn và chứa nhiều nội dung phong phú khác nhau. Nhưng điều quan trọng hơn chính là tìm được cuốn sách bổ ích và cần thiết cho nhu cầu của bạn. Và một trong những cuốn sách tôi muốn giới thiệu đến ở đây đó là cuốn sách “Tôi tài giỏi, Bạn cũng thế” của tác giả người Singapore Adam Khoo và được dịch sang tiếng Việt bởi Trần Đăng Khoa và Uông Xuân Vy. 2. Thân bài Cuốn sách “Tôi tài giỏi, Bạn cũng thế” được đúc kết từ rất nhiều năm kinh nghiệm của Adam Khoo. Adam muốn chia sẻ những phương pháp và kỹ năng mà anh đã áp dụng từ năm 13 tuổi, trên con đường đi đến thành công trong học vấn và sự nghiệp. Từ 17
18. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 một đứa trẻ được coi là “vô dụng”, “bất tài”, “học kém” Adam đã vươn lên và trở thành một triệu phú trẻ và giàu có nhất Singapore. Nó cũng giống như tên cuốn sách, đó là những bí quyết để dẫn đến thành công mà anh chia sẻ qua từng trang sách, từng chương cũng như từng đề mục. Đầu tiên tác giả đã đưa ra một loạt những biểu hiện trước khi anh đến với thành công. Nó có thể được tóm gọn bằng những từ như “ngu si” “đần độn” (chương I). Nhưng lần lượt qua những trang sách sau bạn phải thật sự ngạc nhiên khi tác giả đã tự tạo ra cho mình một bước ngoặt lớn để thay đổi cuộc đời, số phận. Bằng những bước đi cơ bản từ dễ đến khó, Adam đã thực sự bắt tay vào hành động với mục tiêu phía trước. Lần lượt qua những trang sách này các bạn sẽ nhận biết được chân dung của một triệu phú trẻ đã phải vượt qua thử thách kiên trì như thế nào để có được ngày hôm nay. Càng đọc tôi càng thấy nó thực sự lôi cuốn, hấp dẫn, muốn đọc thật nhanh để tìm ra những bí quyết mà Adam đúc kết được. Bởi vì sự tò mò và thích thú đã khích lệ tôi lật sang những trang kế tiếp để tìm cái tôi cần. Phải công nhận Adam rất biết thu hút người đọc không chỉ bằng hình thức mà còn về cả nội dung. Bởi khi lật sang trang kế tiếp tôi thật sự lấy làm vui khi trau dồi kinh nghiệm của Adam là một thứ gì đó cất giấu cho riêng mình để chuẩn bị hành trang chiến đấu với khó khăn ở tương lai. Tôi xin trích dẫn một vài đề mục đang và đã được ứng dụng rộng rãi cho tất cả mọi người: - Phương pháp học để nắm bắt thông tin (chương 5). - Sơ đồ tư duy công cụ ghi nhớ tối ưu (chương 7). - Trí nhớ siêu đẳng cho từ và số (chương 8,9). Bạn thấy đấy những phương pháp trên đã giúp bạn cải thiện phần nào khó khăn trong học tập cũng như trong công việc. Chúng ta có thể lấy một ví dụ điển hình như sơ đồ tư duy (mind map) đã được ứng dụng mạnh mẽ ở trường học cũng như các lĩnh vực khác đã đạt được nhiều thành công. Có thể nói phương pháp không thì chưa đủ, để có nghị lực thực hiện các phương pháp trên quan trọng nhất đó là động lực để học tập. Đó cũng là một trong những phần quan trọng nhất của sách được thể hiện ở phần III “Động lực cá nhân của bạn”. Từ chương 12 đến chương 16 Adam đã trình bày những bí quyết để vượt qua lười biếng, tập trung phát triển bản thân đó là điều quan trọng nhất đối với mỗi người hay tạo quyết tâm mạnh mẽ ở chương 16. Đối với phần cuối bạn sẽ tìm được phương pháp thi cử tốt nhất thông qua chương 17 “Tăng tốc về đích”. Chiến thắng và vinh quang ở chương 18. Theo tôi nghĩ bạn đọc đến phần cuối như thế này thì bước thành công đầu tiên của bạn đã hoàn thành. Để kiên trì đọc hết một cuốn sách không hình mà lại khô khan không cảm xúc thì rất khó đối với những người không biết kiên trì, nhẫn nại để đến đích. Tôi đã đọc hết và đã đúc kết được những kinh nghiệm riêng cho mình. Mời các bạn cùng tôi tham khảo qua những bí quyết này! Để thay đổi cuộc sống, tôi phải thay đổi. Bạn làm chủ cuộc sống của bạn. Bạn phải thay đổi sự tồi tệ ở thực tại để thành công chứ không phải nhìn về phía bóng tối của sự tồi tệ.Không có thất bại, chỉ có kinh nghiệm. Bạn chưa thành công , chẳng sao vì bạn sẽ rút ra kinh nghiệm là chính nguyên liệu cho sự thành công của bạn.Nếu mọi người làm được, tôi cũng làm được, họ cũng như bạn, một bộ não, một cơ thể con người. Họ làm được thì sao bạn lại không? 18
19. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 3. Kết bài: Từ những điều nói trên tôi có thể khẳng định rằng cho dù bạn là ai, đang ở đâu, đang học trường nào, đang hướng đến bất cứ mục tiêu gì trong học tập và trong cuộc sống, tôi xin chắc chắn với bạn một điều rằng, bạn sẽ tìm được câu trả lời trong quyển sách “Tôi tài giỏi, Bạn cũng thế” chứa đựng những bí quyết để Adam Khoo lập nên kì tích. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG a) Mục tiêu: Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung của bài học cho HS b) Nội dung: GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ. c) Sản phẩm: bài làm của hs d) Tổ chức thực hiện B1: Chuyển giao nhiệm vụ: (GV giao bài tập) Đọc đoạn trích sau và thực hiện yêu cầu: “Và buổi chiều hôm đó, Xiu tới bên giường Giôn-xi nằm, thấy Giôn-xi đang vui vẻ đan một chiếc khăn choàng len màu xanh thẫm rất vô dụng, chị ôm lấy cả người Giôn-xi lẫn chiếc gối. “Chị có chuyện này muốn nói với em, con chuột bạch của chị”, cô nói, “Cụ Bơ-men đã chết vì sưng phổi hôm nay ở bệnh viện rồi. Cụ ốm chỉ có hai ngày. Buổi sáng ngày thứ nhất, bác gác cổng thấy cụ ốm nặng trong căn phòng của cụ ở tầng dưới. Giày và áo quần của cụ ướt sũng và lạnh buốt. Chẳng ai hình dung nổi cụ đã ở đâu trong một đêm khủng khiếp như thế. Nhưng rồi người ta tìm thấy một chiếc đèn bão vẫn còn thắp sáng và một chiếc thang đã bị lôi ra khỏi chỗ để của nó, vài chiếc bút lông rơi vung vãi và một bảng pha màu có màu xanh và màu vàng trộn lẫn với nhau, và – em thân yêu ơi, em hãy nhìn ra ngoài cửa sổ, nhìn chiếc lá thường xuân cuối cùng ở trên tường. Em có lấy làm lạ tái sao chẳng bao giờ nó rung rinh hoặc lay động khi gió thổi không? Ồ, em thân yêu, đó chính là kiệt tác của cụ Bơ-men, cụ vẽ nó ở đấy vào cái đêm mà chiếc lá cuối cùng đã rụng”. (Trích “Chiếc lá cuối cùng” – O Hen-ri) Trả lời các câu hỏi: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích Câu 2. Khái quát nội dung chính của đoạn trích trên? Câu 3. Tìm trợ từ, thán từ sử dụng trong đoạn trích? Chỉ ra tác dụng? Câu 4. Nguyên nhân sâu xa nào đã tác động đến tâm trạng hồi sinh của Giôn-xi trong truyện “Chiếc lá cuối cùng” của O. Hen-ri? Câu 5. Đọc truyện “Chiếc lá cuối cùng” em rút ra được bài học sống nào? Hãy chia sẻ về một bài học mà em tâm đắc bằng 3-5 câu văn? Hs nhận nhiệm vụ và làm việc cá nhân sau đó trao đổi nhóm 5 phút. 19
20. Hà Thị Huyền- Trường THCs TT Nham biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học: 2023-2024 Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ Hs làm bài và trao đổi đáp án. B3: Báo cáo, thảo luận - GV yêu cầu các nhóm trả lời và bổ sung. - Gv theo dõi đánh giá Dự kiến đáp án: Câu 1:Phương thức biểu đạt chính: Tự sự Câu 2:Xiu kể cho Giôn-xi về cái chết của cụ Bơ-men và sự thật của chiếc lá cuối cùng trên tường. Câu 3: Trợ từ: Chỉ Thán từ: Ơi, ồ Tác dụng: - Chỉ: Nhấn mạnh sự việc cụ Bơ-men ốm và ra đi quá nhanh - Ơi: Dùng để gọi - Ồ: Dùng để bộc lộ cảm xúc xúc động, thán phục Câu 4: Nguyên nhân sâu xa tác động tới tâm trạng hồi sinh của Giôn-xi là: - Hình ảnh chiếc lá thường xuân cuối cùng trên tường vẫn dũng cảm, gan góc, kiên cường chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt, cố bám lấy cuống lá trong đêm mưa giông. - Hình ảnh chiếc lá đó đã thức tỉnh, khơi gợi sự sống trong tâm trí cô, giúp cô cảm thấy ham sống, lạc quan Câu 5: - Bài học về tình yêu thương - Bài học về sự đồng cảm, chia sẻ - Bài học về đức hi sinh cao cả - Bài học về sáng tạo nghệ thuật - Bài học về nghị lực sống - Bài học về niềm tin trong cuộc sống * Viết về một bài học mà mình tâm đắc nhất Định hướng: Dạng nghị luận xã hội (Nêu tên bài học, vai trò ý nghĩa, bài học lời khuyên). Gợi ý: Chọn bài học về tình yêu thương * Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề: 20