Giáo án Ngữ văn Lớp 8 - Tuần 4+5 - Năm học 2023-2024 - Hà Thị Huyền

Nội dung text: Giáo án Ngữ văn Lớp 8 - Tuần 4+5 - Năm học 2023-2024 - Hà Thị Huyền

1. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 TIẾT 15: NÓI VÀ NGHE. TRÌNH BÀY BÀI GIỚI THIỆU NGẮN VỀ MỘT CUỐN SÁCH (CUỐN TRUYỆN LỊCH SỬ) I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT 1. Năng lực - Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về một cuốn truyện lịch sử - Năng lực thuyết trình trước đám đông 2. Phẩm chất: - Ý thức tự giác, tích cực trong học tập. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Chuẩn bị của GV - Giáo án; - Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi; - Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp; - Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà. - Video nói về tư duy phản biện. 2. Chuẩn bị của HS: SGK, SBT Ngữ văn 8, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC A. KHỞI ĐỘNG a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình. HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học b. Nội dung: HS huy động tri thức đã có để thực hiện hoạt động khởi động. c. Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS về bài học d. Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV chiếu video về một câu chuyện lịch sử Việt Nam:
2. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 - GV đặt câu hỏi phát vấn: Sau khi xem xong video, em hãy nêu cảm nhận của bản thân về trang lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS suy nghĩ để trả lời câu hỏi, yêu cầu của GV. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời 3 – 4 HS nêu cảm nhận cá nhân Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá hoạt động khởi động của HS. - GV dẫn vào bài học B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1: Xác định các thao tác cần thực hiện khi trình bày bài giới thiệu ngắn về một cuốn sách (cuốn truyện lịch sử) a. Mục tiêu: Xác định được các thao tác cần thực hiện khi trình bày bài giới thiệu ngắn về một cuốn sách (cuốn truyện lịch sử) b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi của GV. c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS. d. Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học 1. Trước khi nói tập Để thực hiện tốt bài giới thiệu ngắn - GV đặt câu hỏi: về một cuốn truyện lịch sử, cần + Trước khi nói, em cần lưu ý điều gì? chuẩn bị nội dung theo một trong hai + Khi trình bày bài nói, em cần kết hợp phương án sau đây: cử chỉ, ánh mắt, điệu bộ, như thế nào? - Phương án thứ nhất: Trình bày bài nói trên cơ sở bài viết đã thực hiện.
3. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 + Sau khi nói, em có cần trao đổi lại với Với phương án này, em cần tóm người nghe hay không? lược nội dung bài viết thành dàn ý Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập bài nói, gồm đầy đủ các phần. Ghi - HS trao đổi theo nhóm để trả lời câu hỏi, chú những điểm cần nhấn mạnh nắm bắt kiến thức về các bước trình bày trong cách mở đầu, triển khai và kết bài nói luận để gây ấn tượng cho người Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và nghe. thảo luận + Cần lưu ý chuyển từ ngôn ngữ viết - GV mời đại diện các nhóm trình bày kết sang ngôn ngữ nói. quả thảo luận trước lớp, yêu cầu cả lớp + Ghi những từ ngữ, câu văn quan lắng nghe, nhận xét, bổ sung. trọng không thể bỏ qua khi trình bày Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện (câu giới thiệu cuốn truyện; các từ nhiệm vụ học tập ngữ thể hiện đúng thông tin về cuốn - GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức. truyện; những câu văn bộc lộ tình cảm, suy nghĩ của em đối với những khía cạnh gây ấn tượng của cuốn truyện; ). - Phương án thứ hai: Chưa có bài viết giới thiệu về cuốn truyện. Trước hết, em cần tìm đọc một số cuốn truyện lịch sử, chọn một cuốn em cảm thấy có hứng thú để giới thiệu. (Gợi ý những cuốn truyện em có thể đọc: Tiêu Sơn tráng sĩ của Khái Hưng; Đêm hội Long Trì, An Tư của Nguyễn Huy Tưởng; Núi rừng
4. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 Yên Thế của Nguyễn Hồng; Trên sông truyền hịch, Người Thăng Long của Hà Ân; ). Sau khi đọc kĩ cuốn truyện, em hãy lập dàn ý bài nói với các nội dung cơ bản sau đây: + Giới thiệu chung về cuốn truyện (tên truyện, tác giả, nhà xuất bản, năm xuất bản, số trang, ). + Giới thiệu nội dung cuốn truyện (thời kì lịch sử được tái hiện trong cuốn truyện, tóm lược cốt truyện, nêu các sự kiện gắn với nhân vật chính và các nhân vật có liên quan, ). + Nhận xét ngắn gọn một số nét nổi bật về nghệ thuật của cuốn truyện (sự hấp dẫn của cách kể, cách khắc họa nhân vật, đặc điểm ngôn ngữ kể chuyện và ngôn ngữ đối thoại, ). + Nêu một vài suy nghĩ của em về cuốn truyện. 2. Trình bày bài nói - Bám sát dàn ý đã lập để trình bày bài nói cho rõ ràng, mạch lạc. + Mở đầu: Nêu các thông tin chung về cuốn truyện.
5. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 + Triển khai: Trình bày các nội dung chính; nêu một vài nét nổi bật về nghệ thuật của cuốn truyện. + Kết luận: Nêu suy nghĩ của bản thân về ý nghĩa của cuốn truyện. - Lưu ý: Khi trình bày, cần chọn giọng nói phù hợp (giọng chia sẻ thân mật, giọng tâm tình, ), thể hiện các thông tin một cách chính xác. Kết hợp ngôn ngữ nói với các phương tiện phi ngôn ngữ như nét mặt, ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ, 3. Sau khi nói Trao đổi, đánh giá những vấn đề sau đây để cùng rút kinh nghiệm: - Các thông tin chung về cuốn truyện đã được giới thiệu rõ ràng chưa? - Nội dung bài nói đã làm rõ được những thông tin quan trọng về nội dung và nghệ thuật của cuốn truyện chưa? - Cảm xúc, suy nghĩ của người nói về cuốn truyện được thể hiện như thế nào?
6. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 - Việc sử dụng ngôn ngữ và các phương tiện phi ngôn ngữ, khả năng tương tác với người nghe đạt mức độ nào? - Người nghe có thái độ như thế nào? Có nắm bắt được nội dung bài nói và nêu được ý kiến trao đổi không? C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a. Mục tiêu: Thực hành vận dụng các kiến thức đã học để trình bày bài nói b. Nội dung: HS dựa vào kiến thức đã học và SGK để hoàn thành BT. c. Sản phẩm học tập: Phần trình bày của học sinh d. Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập Trình bày bài giới thiệu ngắn về một cuốn sách (cuốn truyện lịch sử) Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS nghe GV yêu cầu, sau đó hoàn thiện bài nói Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời HS trình bày Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá, khen ngợi cả lớp. D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức. b. Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để hỏi và trả lời, trao đổi. c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
7. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 d. Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV phát bảng đánh giá hoạt động nói và nghe cho HS, yêu cầu sau khi nghe phần trình bày của bạn, đánh giá mức độ Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS thực hiện đánh giá vào bảng Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV thu bảng đánh giá Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, chốt nội dung * Hướng dẫn về nhà - GV dặn dò HS: + Soạn trước bài Củng cố, mở rộng IV. HỒ SƠ DẠY HỌC - Bảng đánh giá hoạt động nói và nghe Tiêu chí Chưa tốt Tốt Xuất sắc Mở đầu Có lời chào ban đầu và giới thiệu Giới thiệu rõ vấn đề của bài nói Nêu khái quát được nội dung bài nói (bố cục, ý chính) Nội Các thông tin chung về cuốn dung truyện đã được giới thiệu rõ ràng chính chưa? Nội dung bài nói đã làm rõ được những thông tin quan trọng về nội
8. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 dung và nghệ thuật của cuốn truyện chưa? Cảm xúc, suy nghĩ của người nói về cuốn truyện được thể hiện như thế nào? Việc sử dụng ngôn ngữ và các phương tiện phi ngôn ngữ, khả năng tương tác với người nghe đạt mức độ nào? Kết thúc Khẳng định được vấn đề của bài nói Rút ra được bài học nhận thức, hành động Kỹ năng Diễn đạt rõ ràng, tự tin, đáp ứng trình bày yêu cầu bài nói Cử chỉ tự nhiên, kết hợp sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ hỗ trợ bài nói Có phản hồi thỏa đáng những câu hỏi, ý kiến của người nghe
9. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 TIẾT16,17: THU ĐIẾU (Nguyễn Khuyến) I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT. 1. Năng lực. Tiết 1: - Nhận biết được một số yếu tố thi luật của thơ thất ngôn bát cú Đường luật như bố cục, niêm, luật, vần, nhịp, đối Tiết 2: - Phân tích được bức tranh thiên nhiên mùa thu được tái hiện trong văn bản - HS chỉ ra và phân tích được các từ ngữ miêu tả màu sắc, âm thanh, chuyển động của các sự vật từ đó khái quát nét đẹp cổ điển của mùa thu vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ - Nhận biết và phân tích được tình cảm, cảm xúc của người viết thể hiện qua văn bản. 2. Phẩm chất: - Yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Chuẩn bị của giáo viên: - Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi; - Tranh ảnh về Nguyễn Khuyến, mùa thu ở vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ - Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp; - Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà; 2. Chuẩn bị của học sinh: SGK, SBT Ngữ văn 8, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC A. KHỞI ĐỘNG a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình từ đó HS khắc sâu kiến thức nội dung bài Thu điếu b. Nội dung: HS chi sẻ cảm nhận về một mùa yêu thích trong năm và giải thích được lý do yêu thích c. Sản phẩm: Chia sẻ của HS d. Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV chiếu tranh 4 mùa: xuân, hạ, thu, động - GV đặt câu hỏi gợi mở: Trong 4 mùa, em thích mùa nào nhất? Vì sao? Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS tham gia chia sẻ cảm nghĩ
10. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận - GV mời 1 – 2 HS chia sẻ về cảm nhận của mình Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, khen ngợi HS. - Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1: Đọc văn bản a. Mục tiêu: Nắm được những thông tin về tác giả, tác phẩm b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến thông tin tác giả, tác phẩm Thu điếu c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến tác giả, tác phẩm Thu điếu d. Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập I. Tìm hiểu tri thức ngữ văn - GV yêu cầu HS đọc thông tin trong SGK, nêu II. Tìm hiểu chung hiểu biết về tác giả, tác phẩm. 1. Tác giả: - HS tiếp nhận nhiệm vụ. - Nguyễn Khuyến (1835-1909) hiệu là Quế Sơn, Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập lúc nhỏ tên là Nguyễn Thắng. - HS đọc thông tin và chuẩn bị trình bày. - Lớn lên và sống chủ yếu ở quê nội - làng Và, Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo xã Yên Đổ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. luận hoạt động và thảo luận - Ông xuất thân trong một gia đình nhà nho - GV mời 1 – 2 HS phát biểu, yêu cầu cả lớp nghèo. nhận xét, góp ý, bổ sung (nếu cần thiết). - Năm 1864, ông đỗ đầu kì thi Hương. Mấy kì Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ sau thi tiếp lại trượt, đến năm 1871, ông đỗ đầu học tập cả thi Hội và thi Đình → Do đỗ đầu cả ba kì thi - GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức. nên Nguyễn Khuyến được gọi là Tam Nguyên Yên Đổ - Tuy đỗ đạt cao nhưng ông chỉ làm quan hơn mười năm, còn phần lớn cuộc đời là dạy học và sống thanh bạch ở quê nhà.
11. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 - Nguyễn Khuyến là người tài năng, có cốt cách thanh cao, có tấm lòng yêu nước thương dân, từng bày tỏ thái độ kiên quyết không hợp tác với chính quyền thực dân Pháp. - Sáng tác của Nguyễn Khuyến gồm cả chữ Hán và chữ Nôm với số lượng lớn, hiện còn trên 800 bài gồm thơ, văn, câu đối nhưng chủ yếu là thơ, trong đó nổi tiếng là ba bài thơ: Thu vịnh, Thu điếu, Thu ẩm 2. Tác phẩm a. Xuất xứ , hoàn cảnh sáng tác - Thu điếu hay còn gọi là Mùa thu câu cá nằm trong chùm ba bài thơ thu của Nguyễn Khuyến gồm: Thu điếu, Thu ẩm, Thu vịnh. - Được viết trong thời gian khi Nguyễn Khuyến về ở ẩn tại quê nhà. b. Thể loại: Thất ngôn bát cú Đường luật c. Phương thức biểu đạt: miêu tả, biểu cảm d. Bố cục: + Hai câu đề: Quang cảnh mùa thu. + Hai câu thực: Những chuyển động nhẹ nhàng của mùa thu. + Hai câu luận: Bầu trời và không gian làng quê.. + Hai câu kết: Tâm trạng của nhà thơ. Hoạt động 2: Khám phá văn bản a. Mục tiêu: - Nhận biết được một số yếu tố thi luật của thơ thất ngôn bát cú Đường luật như bố cục, niêm, luật, vần, nhịp, đối - Phân tích được bức tranh thiên nhiên mùa thu được tái hiện trong văn bản - HS chỉ ra và phân tích được các từ ngữ miêu tả màu sắc, âm thanh, chuyển động của các sự vật từ đó khái quát nét đẹp cổ điển của mùa thu vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ
12. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 - Nhận biết và phân tích được tình cảm, cảm xúc của người viết thể hiện qua văn bản. b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài thơ Thu điếu c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến bài Thu điếu d. Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Nhiệm vụ 1: III. Tìm hiểu chi tiết Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập 1.Đặc điểm của thể thơ Thất ngôn bát cú - GV chia lớp thành 3 nhóm, yêu cầu các nhóm Đường luật trong văn bản thảo luận và hoàn thành phiếu học tập. - Bố cục: gồm đủ 4 phần: đề - thực - luận - kết, - HS tiếp nhận nhiệm vụ. mỗi phần 2 câu. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - Niêm: có các cặp câu cùng thanh của chữ thứ - Các nhóm thảo luận, điền vào phiếu học tập. 2: chiếc-biếc (T-T), vàng-mây (B-B), trúc-gối Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo (T-T), thu-đâu (B-B). luận hoạt động và thảo luận - Luật bằng trắc: Luật bằng (căn cứ vào chữ thứ - GV mời đại diện các nhóm dán phiếu học tập 2 của câu 1 là thanh bằng) lên bảng. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức Ghi lên bảng. Nhiệm vụ 2: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV yêu cầu HS làm việc theo cặp, trả lời câu hỏi: + Bức tranh thiên nhiên mùa thu được tái hiện ở - Vần: eo những khoảng không gian nào? Nhận xét về - Nhịp: 2/ 2/3 hoặc 4/3 trình tự miêu tả những khoảng không gian đó. - Đối: nắng xuống - trời lên. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập 2. Bức tranh thiên nhiên mùa thu - HS thảo luận theo cặp, suy nghĩ để trả lời.
13. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo Không gian trong bài thơ: tĩnh lặng, phảng phất luận hoạt động và thảo luận chút buồn (Vắng teo, trong veo, khẽ đưa vèo, - GV mời một số HS trình bày trước lớp, yêu hơi gợn tí, mây lơ lửng). cầu cả lớp nghe, nhận xét, bổ sung. • Cảnh thu đẹp nhưng tĩnh lặng và đượm Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ buồn: nước "trong veo", vắng người, ngõ học tập trúc quanh co khách vắng teo. - GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức. • Màu sắc trong sáng, tươi mát và vô cùng sinh động: sóng biếc, là vàng, mây lơ lửng, trời xanh ngắt,... • Các chuyển động cũng rất nhẹ, rất khẽ, không đủ để tạo ra âm thanh. • Cá đâu đớp động dưới chân bèo: đây là tiếng động duy nhất nhưng nó không hề phá vỡ sự tĩnh lặng, mà ngược lại càng làm tăng sự yên ắng, tĩnh mịch của cảnh vật (thủ pháp lấy động tả tĩnh). 2.Nét đẹp điển hình của mùa thu vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ Không khí mùa thu được gợi lên từ sự dịu nhẹ và thanh sơ của cảnh vật: • Màu sắc: nước trong veo, sóng biếc, trời xanh ngắt • Đường nét: sóng hơi gợn tí, lá vàng khẽ đưa vèo, tầng mây lơ lửng. • Hình ảnh thơ bình dị, thân thuộc: ao thơ, thuyền câu, ngõ trúc. * Đó là cảnh thu ở làng quê vùng đồng bằng Bắc Bộ. Bài thơ không chỉ thể hiện cái hồn của cảnh thu mà còn là cái hồn của cuộc sống ở nông thôn xưa, dân dã nhưng vẫn đầy sức sống. Cái hồn đó được gợi lên từ ao thu, từ cánh bèo, từ ngõ trúc quanh co. 4. Cảm xúc của nhà thơ • Tâm hồn yên tĩnh, vắng lặng
14. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 • Cái lạnh, cái buồn của không gian như thấm sâu vào tâm hồn nhà thơ • Cảnh thu đẹp, trong sáng và yên bình, mang vẻ đẹp của đồng quê dân dã, cho ta thấy tâm hồn gắn bó tha thiết với quê hương, đất nước của tác giả. => Tâm sự của nhà thơ chính là nỗi lòng non nước, nỗi lòng thời thế của nhà nho có lòng tự trọng và lòng yêu quê hương, đất nước như Nguyễn Khuyến. III. Tổng kết 1. Nghệ thuật - Cách gieo vần đặc biệt: Vần “eo” (tử vận) khó làm, được tác giả sử dụng một cách thần tình, độc đáo, góp phần diễn tả một không gian vắng lặng, thu nhỏ dần, khép kín, phù hợp với tâm trạng đầy uẩn khúc của nhà thơ. - Lấy động tả tĩnh- nghệ thuật thơ cổ phương Đông. - Vận dụng tài tình nghệ thuật đối. 2. Nội dung - Bài thơ thể hiện sự cảm nhận và nghệ thuật gợi tả tinh tế của Nguyễn Khuyến về cảnh sắc mùa thu đồng bằng Bắc Bộ, đồng thời cho thấy tình yêu thiên nhiên, đất nước, tâm trạng thời thế và tài thơ Nôm của tác giả. C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học về văn bản Thu điếu b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để hoàn thành nhiệm vụ: Viết kết nối với đọc c. Sản phẩm học tập: bài viết của học sinh d. Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
15. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 Viết đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu) phân tích hai câu thơ khiến em có ấn tượng nhất trong bài thơ “Thu điếu”. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS thực hiện viết đoạn văn Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận - GV mời một số HS trình bày trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét, bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học về văn bản Thu điếu, vẽ sơ đồ tư duy về bức tranh mùa thu được thể hiện qua văn bản b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để vẽ sơ đồ c. Sản phẩm học tập: Bài làm của học sinh d. Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập Vẽ sơ đồ tư duy trên khổ giấy A4 về bức tranh mùa thu được thể hiện qua văn bản Thu điếu Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS thực hiện vẽ sơ đồ tư duy Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận - GV mời một số HS trình bày trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét, bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá
16. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 Đánh giá hoạt động thảo luận nhóm TIÊU CHÍ CẦN CỐ GẮNG TỐT XUẤT SẮC (0 – 4 điểm) (5 – 7 điểm) (8 – 10 điểm) 0 điểm 1 điểm 2 điểm Bài làm còn sơ sài, Bài làm tương đối đẩy đủ, Bài làm tương đối đẩy trình bày cẩu thả chỉn chu đủ, chỉn chu Hình thức Sai lỗi chính tả Trình bày cẩn thận Trình bày cẩn thận (2 điểm) Không có lỗi chính tả Không có lỗi chính tả Có sự sáng tạo 1 - 3 điểm 4 – 5 điểm 6 điểm Chưa trả lơi đúng Trả lời tương đối đầy đủ Trả lời tương đối đầy câu hỏi trọng tâm các câu hỏi gợi dẫn đủ các câu hỏi gợi dẫn Nội dung Không trả lời đủ hết Trả lời đúng trọng tâm Trả lời đúng trọng tâm (6 điểm) các câu hỏi gợi dẫn Có ít nhất 1 – 2 ý mở Có nhiều hơn 2 ý mở Nội dung sơ sài mới rộng nâng cao rộng nâng cao dừng lại ở mức độ Có sự sáng tạo biết và nhận diện 0 điểm 1 điểm 2 điểm Các thành viên chưa Hoạt động tương đối gắn Hoạt động gắn kết gắn kết chặt chẽ kết, có tranh luận nhưng Có sự đồng thuận và Hiệu quả nhóm Vẫn còn trên 2 vẫn đi đến thông nhát nhiều ý tưởng khác (2 điểm) thành viên không Vẫn còn 1 thành viên biệt, sáng tạo tham gia hoạt động không tham gia hoạt động Toàn bộ thành viên đều tham gia hoạt động Điểm TỔNG
17. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 Ngày dạy: . TIẾT18: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT TỪ TƯỢNG HÌNH, TỪ TƯỢNG THANH I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT. 1. Năng lực - Năng lực nhận biết từ tượng hình, từ tượng thanh trong đoạn văn, đoạn thơ - Năng lực trình bày suy nghĩ về tác dụng của việc sử dụng từ tượng hình và từ tượng thanh - Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận 2. Phẩm chất: - Giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Chuẩn bị của giáo viên: - Giáo án; - Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi; - Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp; - Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà; 2. Chuẩn bị của học sinh: SGK, SBT Ngữ văn 8, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC A. KHỞI ĐỘNG a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình từ đó HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học b. Nội dung:GV đặt câu hỏi yêu cầu học sinh trả lời c. Sản phẩm: Chia sẻ của HS d. Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV đặt câu hỏi phát vấn “ Em hãy đặt 1 câu miêu tả lại hình dáng của một người thân trong gia đình và 1 câu miêu tả lại âm thanh tiếng chim hót, tiếng gió, trong đó có sử dụng ít nhất 1 tính từ - GV yêu cầu học sinh suy nghĩ và giơ tay phát biểu - GV gọi HS chia sẻ Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS tham gia chia sẻ câu trả lời Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận
18. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 - Phần trả lời của học sinh Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, khen ngợi HS. - Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm, đặc điểm, tác dụng của từ tượng hình và từ tượng thanh a. Mục tiêu: b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến khái niệm, đặc điểm, tác dụng của từ tượng hình và từ tượng thanh c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến nội dung bài học d. Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM 1. Từ tượng hình Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ của - GV yêu cầu HS đọc thông tin trong SGK phần sự vật, chẳng hạn: gập ghềnh, khẳng khiu, lom Tri thức ngữ văn và hoàn thành phiếu học tập khom - HS tiếp nhận nhiệm vụ. Ví dụ: Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập Trong làn nắng ửng, khói mơ tan - HS đọc thông tin và chuẩn bị trình bày vào Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng. phiếu học tập (Hàn Mặc Tử, Mùa xuân chín) Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận Từ lấm tấm gợi hình ảnh những đốm nắng rải - GV mời 1 – 2 HS phát biểu, yêu cầu cả lớp qua vòm cây, in trên những mãi nhà tranh, gợi nhận xét, góp ý, bổ sung (nếu cần thiết). khung cảnh bình yên của buổi bình minh mùa Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ xuân nơi làng quê học tập 2. Từ tượng thanh - GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức. - Là từ mô phỏng âm thanh trong thực tế, chẳng hạn: khúc khích, róc rách, tích tắc, Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội Những phố dài xao xác hơi may. (Nguyễn Đình Thi, Đất nước)
19. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 Từ xao xác gợi âm thanh thoảng nhẹ, mo hồ của tiếng lá và tiếng gió trong không gian im vàng, tĩnh lặng của một Hà Nội cổ kinh, êm đềm C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học về từ tượng hình và từ tượng thanh b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để hoàn thành nhiệm vụ: Hoàn thành các bài tập trong SGK trang 42 c. Sản phẩm học tập: Phần trả lời của học sinh d. Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập Bài tập SGK trang 42 Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS trình bày trước lớp Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận - GV mời một số HS trình bày trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét, bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học về từ tượng hình và từ tượng thanh để viết đoạn văn ngắn với chủ đề yêu cầu sử dụng ít nhất 2 từ tượng hình và tượng thanh b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học viết đoạn văn ngắn khoảng 7 – 10 dòng miêu tả vẻ đẹp của một mùa trong năm sử dụng ít nhất 2 từ tượng hình và 2 từ tượng thanh c. Sản phẩm học tập: Bài làm của học sinh d. Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập Viết đoạn văn ngắn khoảng 7 – 10 dòng miêu tả vẻ đẹp của một mùa trong năm sử dụng ít nhất 2 từ tượng hình và 2 từ tượng thanh Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập HS viết bài * Đoạn văn mẫu Mùa xuân đã về trên quê hương tôi. Không khí mùa xuân thật ấm áp. Những hạt mưa xuân lất phất(từ tượng hình) bay. Chim đậu trên cành hót líu lo (từ tượng thanh) tạo thành một dàn đồng ca mùa xuân nghe mới thú vị làm sao!Người từ nhiều phương đổ về đông nghẹt, trông mặt ai cũng rạng rỡ trong bộ
20. Hà Thị Huyền- THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm 2023-2024 quần áo mới toanh, họ cười nói ríu rít(từ tượng thanh) , vui vẻ. Cành đào lúc bấy giờ mới nở rộ trông như những chiếc cúc áo của nàng tiên mùa xuân ban tặng cho cây. Khi ấy, trông mấy bông hoa đào mới thật là đẹp! Vườn cây sau nhà cũng rộn ràng tiếng hót của mấy chú chim. Bầu trời trong xanh,cao vun vút,tô điểm cho bầu trời là những cánh én chao lượn. Trời sáng hơn chút nữa,tôi có thể nhìn rõ được quang cảnh những con người đi lại tấp nập(từ tượng hình) nhờ màn sương đêm tan dần. Trên đầu những ngọn cỏ may sương đêm vẫn còn đọng lại lấp lánh, khi ánh mặt trời chiếu vào chúng càng trở nên lấp lánh hơn. Tôi yêu nhất mùa xuân quê tôi. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận - GV mời một số HS trình bày trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét, bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá * Hướng dẫn về nhà - GV dặn dò HS: + Ôn tập, nắm được khái niệm, cách sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh + Soạn bài tiếp theo IV. HỒ SƠ DẠY HỌC - Phiếu học tập: Đánh giá hoạt động thảo luận nhóm TIÊU CHÍ CẦN CỐ GẮNG TỐT XUẤT SẮC (0 – 4 điểm) (5 – 7 điểm) (8 – 10 điểm) 0 điểm 1 điểm 2 điểm Bài làm còn sơ sài, Bài làm tương đối đẩy đủ, Bài làm tương đối đẩy trình bày cẩu thả chỉn chu đủ, chỉn chu Hình thức Sai lỗi chính tả Trình bày cẩn thận Trình bày cẩn thận (2 điểm) Không có lỗi chính tả Không có lỗi chính tả Có sự sáng tạo 1 - 3 điểm 4 – 5 điểm 6 điểm Chưa trả lơi đúng Trả lời tương đối đầy đủ Trả lời tương đối đầy Nội dung câu hỏi trọng tâm các câu hỏi gợi dẫn đủ các câu hỏi gợi dẫn (6 điểm) Không trả lời đủ hết Trả lời đúng trọng tâm Trả lời đúng trọng tâm các câu hỏi gợi dẫn