Giáo án Ngữ văn Lớp 8 - Tuần 6+7 - Năm học 2023-2024 - Hà Thị Huyền

Nội dung text: Giáo án Ngữ văn Lớp 8 - Tuần 6+7 - Năm học 2023-2024 - Hà Thị Huyền

1. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 Ngày dạy: 8A2( /10); 8A3( /10) Tiết:21,22,23 Văn bản (3) CA HUẾ TRÊN SÔNG HƯƠNG ( HÀ ÁNH MINH) I. MỤC TIÊU 1. Năng lực Tiết 1 Củng cố cách đọc hiểu một văn bản thông tin. - Nhận biết được các đặc điểm của văn bản thông tin giới thiệu về một loại hình nghệ thuật. Tiết 2 - Nhận biết được vẻ đẹp của ca Huế, hiểu biết giá trị của một loại hình văn hóa truyền thống được ông cha sáng tạo, gìn giữ và truyền lại. Tiết 3 - Nhận biết được sự kết nối giữa văn bản ca Huế trên sông Hương với chủ đề bài Vẻ đẹp cổ điển. -Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào làm bài tập. 2, Phẩm chất - Chăm chỉ, ham học - Trách nhiệm: Có ý thức tìm hiểu, trân trọng và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống cha ông đã để lại. II. THIẾT BỊ VÀ HỌC LIỆU - Học liệu: Ngữ liệu/Sách giáo khoa, phiếu học tập. - Thiết bị: Máy tính, máy chiếu. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Hoạt động 1: Khởi động a) Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh; tạo vấn đề vào chủ đề b) Tổ chức hoạt động: Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: NHÌN HÌNH ĐOÁN NỘI DUNG Quan sát các bức ảnh dưới đây và cho biết những hình ảnh này ghi lại các buổi biểu diễn của loại hình âm nhạc truyền thống nào ở Việt Nam? Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - Gv quan sát lắng nghe - Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời. Bước 3: Báo cáo và thảo luận: - Hs trình bày sản phẩm cá nhân - Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. Bước 4: Đánh giá nhận xét: Bài học hôm nay chúng ta tìm hiểu về một loại hình âm nhạc truyền thống mà chúng ta sẽ được tìm hiểu trong bài học ngày hôm
2. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 nay qua văn bản... đó là một loại hình nghệ thuật biểu diễn ca Huế, đặc biệt là biểu diễn ca Huế trên Sông Hương. 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới 2.1. Đọc văn bản a) Mục tiêu: Hs nắm được những vấn đề chung của văn bản b) Tổ chức hoạt động: Hoạt động của GV và HS Dự kiến sản phẩm Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ I. Đọc văn bản học tập: - Kiểu văn bản: Thông tin - Đọc theo trình tự: đọc thầm trước- - Nhan đề văn bản: Ca Huế trên > đọc thành tiếng-> đọc lưu loát văn bản. sông Hương - Chú ý các từ ngữ là tên gọi của các + Ca Huế: một thể loại âm nhạc nhạc khúc, nhạc cụ, các kĩ thuật trình diễn cổ truyền của cố đô Huế, vừa thể hiện trong ca Huế. vẻ đẹp của thiên nhiên và con người - Chú ý đoạn miêu tả, bộc lộ cảm xúc xứ Huế. hay những đoạn nghị luận về đặc điểm, giá + Sông Hương: không gian trị của ca Huế và thú nghe ca Huế. sinh thành, nuôi dưỡng và cũng là nơi PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: TÌM diễn ra các hoạt động trình diễn ca HIỂU CHUNG Huế. Văn bản: - Đối tượng chính của văn bản: Kiểu văn bản ca Huế- một loại hình âm nhạc cổ Nhan đề văn truyền của đất cố đô. bản - Mục đích của văn bản: giới Đối tượng thiệu những thông tin và những nét độc chính của văn bản đáo, thú vị trong nghệ thuật biểu diễn Mục đích của ca Huế văn bản Bố cục - Bố cục: 2 phần + Phần 1: Từ đầu đến “lí hoài Trình tự trình bày thông tin nam”- giới thiệu chung về các điệu hò Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: xứ Huế - Học sinh đọc ngữ liệu văn bản. + Phần 2: Còn lại: - HS hoạt động cá nhân, cặp đôi, giới thiệu thông tin chi tiết về nhóm, thảo luận, thống nhất kết quả ghi vào một buổi biểu diễn ca Huế trên sông phiếu bài tập. Hương. - GV quan sát, hỗ trợ HS. - Trình tự trình bày thông tin theo tiến Bước 2: Báo cáo thảo luận: trình thời gian của một cuộc thưởng - HS trình bày kết quả (cá nhân/đại thức ca Huế: diện nhóm). + Đêm xuống: du khách được Bước 4: Đánh giá nhận xét: lên thuyền rồng, nhìn thấy dàn nhạc cụ cùng những ca công của đêm nhạc.
3. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 - HS khác theo dõi, đánh giá, nhận + Khi trăng lên: dàn nhạc bắt đầu biểu xét, bổ sung. diễn. - GV quan sát, hỗ trợ, tư vấn; nhận xét, + Đêm đã về khuya: các ca Nhi đánh giá kết quả làm việc của HS, chốt kiến cất lên tiếng hát. thức, chuyển giao nhiệm vụ mới. + Khi trời dần sáng: khoang Tìm hiểu chú thích: mục đồng, khói thuyền vẫn đầy ắp lời ca tiếng nhạc 2.2. Khám phá chi tiết văn bản. a) Mục tiêu: Hs hiểu được những vấn đề chung về nội dung và những nét đặc sắc về nghệ thuật của văn bản b) Tổ chức hoạt động: Hoạt động của GV và HS Dự kiến sản phẩm Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập: II. Khám phá chi tiết văn - GV phát phiếu học tập, hướng dẫn HS tìm bản. hiểu thông tin. 1. Giới thiệu chung về các PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: điệu hò xứ Huế Nhóm 1+2: Trong đoạn văn đầu tiên - Các điệu hò rất quen thuộc, của văn bản, các điệu hò nào của xứ Huế đã gắn liền với các hoạt động sinh hoạt, được nhắc đến? Những điệu hò này có đặc lao động sản xuất thường ngày của điểm gì? Chúng gắn bó ra sao với cuộc sống người dân Huế: hò khi đánh cá, cấy của con người? cày, gặt hái, trồng cây, chăn tằm.... - Câu 3+4: Em nhận xét gì về cách mở đầu Nội dung các câu hò: gửi gắm một ý văn bản thông tin của tác giả? tình trọn vẹn, thể hiện lòng khao Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: khát, nỗi mong chờ hoài vọng thiết - Học sinh đọc ngữ liệu văn bản. tha của tâm hồn người dân xứ Huế. - HS hoạt động cá nhân, cặp đôi, - Ca từ trong các câu hò Huế: nhóm, thảo luận, thống nhất kết quả ghi vào tài ba, phong phú và mang đậm màu phiếu bài tập. sắc địa phương xứ Huế. - GV quan sát, hỗ trợ HS. - Các làn điệu: tác giả liệt kê Bước 2: Báo cáo thảo luận: hàng loạt các câu hò, điệu lí cho thấy - HS trình bày kết quả (cá nhân/đại các làn điệu hò Huế không chỉ nhiều diện nhóm). về số lượng, còn đa dạng phong phú Bước 2: Đánh giá nhận xét: về sắc thái, tình cảm( có điệu buồn - HS khác theo dõi, đánh giá, nhận bã, có điệu náo bức nồng hậu tình xét, bổ sung. người) - GV quan sát, hỗ trợ, tư vấn; nhận xét, đánh => Các làn điệu hò xứ Huế vô cùng giá kết quả làm việc của HS, chốt kiến thức, đa dạng, phong phú. chuyển giao nhiệm vụ mới. Nhận xét chung. + Tác giả cho thấy các làn điệu hò xứ Huế được hình thành,
4. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 nuôi dưỡng từ cuộc sống, sinh hoạt, lao động của người dân xứ Huế. + Những làn điệu hò này đa dạng, phong phú, sâu sắc, phản ánh sống động cuộc sống và tâm hồn, tiếng nói và cả tiếng lòng của người xứ Huế. + Tác giả mở đầu văn bản bằng cách cung cấp thông tin về các điệu hò truyền thống của người Huế. Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học Những điệu hò dân gian là một phần tập: quan trọng để tạo nên ca Huế - GV phát phiếu học tập, hướng dẫn HS tìm 2. Giới thiệu thông tin chi hiểu thông tin. tiết về ca Huế PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3: Đọc phần còn lại - Thời gian biểu diễn: ca Huế bắt đầu của văn bản và tìm các thông tin về ca Huế biểu diễn khi đêm xuống (thành phố theo gợi ý sau: lên đèn) và kết thúc khi trời sắp sáng( Nhóm 1: thời gian, không gian biểu diễn ca tiếng gà gáy, tiếng chuông chùa vang Huế. lên). Nhóm 2: Nghệ sĩ biểu diễn. Nhạc cụ và các =>Đó là khoảng thời gian khi kĩ thuật trình diễn. không gian lắng đọng, yên tĩnh sau Nhóm 3: Nguồn gốc ca Huế, các nhà khúc những ổn ào sôi động của một ngày. nhạc điệu và lời ca. Đồng thời, đó cũng là thời điểm tâm Nhóm 4: Cảm xúc của người khác hồn lữ khách lắng lại, rời khỏi những thưởng thức ca Huế? lo âu thường nhật để sẵn sàng cho Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: việc thưởng thức âm nhạc. - Học sinh đọc ngữ liệu văn bản. - Không gian biểu diễn: - HS hoạt động cá nhân, cặp đôi, + Ca Huế được biểu diễn trên nhóm, thảo luận, thống nhất kết quả ghi vào thuyền rồng, rộng rãi thoáng mát, sàn phiếu bài tập. gỗ bào nhẫn, mui vòm trang trí lộng - GV quan sát, hỗ trợ HS. lẫy, xung quanh và phía trước là hình Bước 3: Báo cáo thảo luận: rồng như muốn bay lên. Đó là không - HS trình bày kết quả (cá nhân/đại gian đầy trang trọng vốn chỉ dành diện nhóm). cho vua chúa ngày xưa. Bước 4: Đánh giá nhận xét: + Con thuyền ấy thả trôi trên sông - HS khác theo dõi, đánh giá, nhận Hương. Du khách vừa được nghe xét, bổ sung. nhạc, vừa được ngắm cảnh sông - GV quan sát, hỗ trợ, tư vấn; nhận nước. xét, đánh giá kết quả làm việc của HS, chốt + Theo tiến trình thời gian của buổi kiến thức, chuyển giao nhiệm vụ mới. biểu diễn ca Huế, du khách sẽ được ngắm những khung cảnh khác nhau:
5. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 khi là cảnh trăng trời thơ mộng, sương dày dần lên, gió mơn man dìu dịu, chiêm ngưỡng khung cảnh Huế về đêm với hình ảnh thành phố lên đèn như sao sa. Khi được ngắm những công trình kiến trúc cổ kính (chùa Thiên Mụ, tháp Phước Duyên), với những thanh âm bình dị mà sâu lắng (tiếng nước vỗ mạn thuyền, tiếng gà gáy, tiếng chuông chùa) - Không gian đặc sắc ấy chỉ ở Huế mới có, góp phần tạo nên nét độc đáo của ca Huế. Du khách không chỉ được thưởng thức âm nhạc, còn được cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên, cuộc sống và cả văn hóa, lịch sử đất cố đô. - Nghệ sĩ biểu diễn: + Các ca công đều rất trẻ với những bộ trang phục truyền thống: nam bảo the, quần thụng, khăn xếp; nữ áo dài, khăn đóng. - Nhạc cụ biểu diễn: các loại nhạc cụ biểu diễn trong ca Huế rất đa dạng, từ các loại bộ dây( đàn tranh, đàn nguyệt, tỳ bà, nhị, đàn tam, đàn bầu), bộ hơi( sáo), bộ gõ ( cặp sanh). Đủ tám loại nhạc cụ ( bát âm) - Các kĩ thuật trình diễn: các ngón đàn trau chuốt của người nhạc công được liệt kê: nhấn, mổ, vỗ, vả, ngón bấm, day, chớp, búng, ngón phi, ngón rãi.-> những ngón đàn cho thấy sự tài hoa, điêu luyện của người nghệ sĩ. - Nguồn gốc của ca Huế: Ca Huế hình thành từ dòng nhạc dân gian và ca nhạc cung đình. Do vậy, trong ca Huế vừa có cái giản dị, trong sáng,
6. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 tươi vui của âm nhạc dân gian vừa có cái trang trọng uy nghi của dòng ca nhạc thính phòng. - Nhạc khúc, nhạc điệu: + Các làn điệu ca Huế chia làm hai dòng: điệu Bắc và điệu Nam, với trên 60 tác phẩm. Điệu Bắc thường vui tươi, hùng tráng Điệu Nam thường buồn man mác, hương cảm, bi ai, vương vấn. Lại có bài pha lẫn điệu Bắc, điệu Nam, không vui, không buồn. + Tác giả liệt kê hàng loạt nhạc khúc: lưu thủy, kim tiền, xuân phong, long hổ, nam ai, nam bình, quả phụ, nam xuân, tương tư khúc, hành vân, tứ đại cảnh. ->Ca Huế không chỉ phong phú về số lượng mà còn đa dạng về sắc thái biểu cảm: có sôi nổi tươi vui, có buồn cảm bâng khuâng, có tiếc thương ai oán.... Chính điều đó đã thể hiện sự sâu sắc, phong phú trong tâm hồn người Huế. - Lời ca: Lời ca Huế thong thả, trang trọng, trong sáng gợi lên tình người, tình đất nước, trai hiền, gái lịch. - Cảm xúc của người thưởng thức + Trong vai “một lữ khách thích giang hồ với hồn thơ lai láng, tình người nồng hậu”, người du khách bước xuống thuyền rồng với đầy sự phấn chấn, với tâm trạng chờ đợi rộn lòng. Để rồi ngạc nhiên thích thú khi những thanh âm đầu tiên của buổi diễn bừng lên trong không gian yên tĩnh và cứ thế say sưa đắm chìm
7. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 trong khung cảnh thiên nhiên, trong không gian đầy ắp lời ca tiếng nhạc. + Người du khách vừa được thưởng thức sự phong phú, độc đáo của ca sỹ vừa được cảm nhận sông nước mây trời xứ Huế và còn trôi ngược dòng thời gian để hiểu thêm về lịch sử và văn hóa Huế. ->Đó quả là thú vui “tao nhã và đầy sức quyến rũ” Nhận xét chung: + Ca Huế là loại hình sân khấu mang những nét đặc trưng của xứ Huế, vừa phong phú đa dạng vừa độc đáo ấn tượng vô cùng. + Thưởng thức ca Huế là một thú vui vừa tao nhã lại đầy sức quyến rũ + Tác giả không chỉ cung cấp thông tin về ca Huế mà còn thể hiện tình yêu, niềm tự hào về một sản phẩm độc đáo của quê hương, đồng thời cho thấy thái độ nâng niu, trân trọng và ý thức gìn giữ, tôn vinh Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ những di sản tinh thần quý giá của Gv đặt câu hỏi, hs thảo luận. dân tộc. ? Nêu tác dụng của việc kết hợp các V.Tổng kết. yếu tố có vai trò kể chuyện, miêu tả, bộc lộ 1.Nghệ thuật cảm xúc, bình luận...trong văn bản? - Kết hợp miêu tả, tự sự, nghị ? Em hãy nêu đề tài và chủ đề của văn luận. bản? 2. Nội dung. - Hs thực hiện nhiệm vụ - Đề tài : Văn hóa truyền Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: thống - Gv quan sát, lắng nghe. - Chủ đề: Qua những thông tin cụ - Hs quan sát sách giáo khoa tìm câu thể, đầy đủ, chính xác, tác giả đã giới trả lời. thiệu cho người đọc về một loại hình Bước 3: Báo cáo và thảo luận: sân khấu truyền thống mang đậm bản - Hs trình bày sản phẩm cá nhân sắc dân tộc. Ca Huế là hình thức Bước 4: Đánh giá, nhận định. nghệ thuật độc đáo, phong phú, thể Gv chốt kiến thức. hiện sống động vẻ đẹp thiên nhiên,
8. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 KẾT HỢP CÁC PHƯƠNG THỨC cuộc sống và nhất là tâm hồn của BIỂU ĐẠT người dân Huế. Từ đó, văn bản cũng Yếu tố thuyết minh: Là yếu tố chủ gửi thông điệp về việc giữ gìn phát đạo trong văn bản thông tin, cung cấp cho huy những giá trị văn hóa truyền người đọc những thông tin đầy đủ, cụ thể về thống của dân tộc trong bối cảnh xã ca Huế (không gian, thời gian biểu diễn, hội hiện đại hôm nay nhạc công, nhạc cụ, nhạc khúc, các ngón đàn, lời ca) Yếu tố tự sự câu chuyện của tác giả( nhân vật “tôi”) với một cuộc du ngoạn trên sông Hương, nghe ca Huế. Cuộc du ngoạn ấy được kể theo trình tự thời gian từ khi đêm xuống đến lúc trời sáng. Yêu tố miêu tả: Các chi tiết miêu tả khung cảnh thiên nhiên, cuộc sống của Huế về đêm; miêu tả sân khấu biểu diễn( thuyền rồng), trang phục các ca công cho đến những giai điệu tiết tấu của những khúc nhạc. Yếu tố biểu cảm: Thể hiện cảm xúc ẩn của nhân vật “tôi”- tác giả từ lúc hào hứng bước chân xuống thuyền, chờ đợi rộn lòng để được thưởng thức ca Huế, ngạc nhiên, thích thú khi buổi biểu diễn bắt đầu, say mê “xao động tận đáy hồn người” khi đắm mình trong lời ca, tiếng hát để rồi cảm giác như không gian lắng đọng, thời gian nhưng ngừng lại. Yếu tố nghị luận Đó là những ý kiến đánh giá về đặc điểm, giá trị, ý nghĩa của ca Huế: “Hò Huế thể hiện lòng khao khát mong chờ hoài vọng thiết tha của tâm hồn Huế”;” Thú nghe ca Huế tao nhã, đầy sức quyến rũ” Việc sử dụng kết hợp các yếu tố tự sự, miêu tả biểu cảm, nghị luận, thuyết minh trong văn bản giúp người đọc hiểu nguồn gốc, đặc điểm và cách biểu diễn và thưởng thức ca Huế. Đồng thời thể hiện được tình cảm, thái độ của người viết và nhấn mạnh vị trí, ý nghĩa của ca Huế.
9. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 3. Hoạt động 3: Luyện tập a) Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào làm bài tập. b) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của GV và HS Dự kiến sản phẩm Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: - Gv chuyển giao nhiệm vụ: Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ: * Học sinh trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ: - Gv quan sát, lắng nghe. - Hs quan sát sách giáo khoa tìm câu trả lời.* Bước 3: Báo cáo và thảo luận: - Hs trình bày sản phẩm cá nhân Bước 4: Nhận định, đánh giá 4. Hoạt động 4: Vận dụng a) Mục tiêu: Hs thực hiện bài tập b) Tổ chức thực hiện: Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập: Tìm hiểu về nhã nhạc cung đình Huế. Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS suy nghĩ, hình thành và triển khai ý tưởng, tư duy độc lập Bước 3: Báo cáo thảo luận: GV gọi bất kì cá nhân nào trình bày kết quả. Bước 4: nhận định, đánh giá. Gv chốt kiến thức. .. Ngày dạy: 8A2( /10); 8A3( /10) Tiết 24,25,26 VIẾT PHÂN TÍCH BÀI VIẾT THAM KHẢO, THỰC HÀNH VIẾT THEO CÁC BƯỚC I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT 1. Năng lực Tiết 1 - Nhận biết được đặc điểm của kiểu bài phân tích một tác phẩm văn học, cụ thể là phân tích bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật. - Xác định được các yêu cầu và nắm rõ quy trình viết kiểu bài phân tích một tác phẩm văn học. Tiết 2,3 - Hoàn thành bài văn phân tích một bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật 2. Phẩm chất: - Biết yêu quý, trân trọng những giá trị văn hóa, văn học truyền thống. Yêu mến thơ ca, biết rung động trước vẻ đẹp của những bài thơ hay. - Thích đọc sách, báo, tìm tư liệu trên mạng Internet để mở rộng hiểu biết. II. THIẾT BỊ VÀ HỌC LIỆU
10. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 - Học liệu: Ngữ liệu/Sách giáo khoa, phiếu học tập. - Thiết bị: Máy tính, máy chiếu. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Hoạt động 1: Khởi động a) Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh; tạo vấn đề vào chủ đề b) Tổ chức hoạt động: Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Chọn các từ thích hợp để điền vào những chỗ trống trong đoạn văn dưới đây. Văn bản phân tích một tác phẩm văn học là kiểu văn bản ............,trong đó người viết bàn luận về ...................của một tác phẩm trên các phương diện............. trong mối quan hệ với tác giả, hoàn cảnh sáng tá,c thời đại .........và khái quát được............ của tác phẩm. ( hình thức, giá trị chung, đặc điểm, nghị luận, nội dung) Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - Gv quan sát lắng nghe - Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời. Bước 3: Báo cáo và thảo luận: - Hs trình bày sản phẩm cá nhân - Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. Bước 4: Đánh giá, nhận định: Ngày hôm nay chúng ta cũng được luyện tập kỹ năng phân tích về một tác phẩm văn học nhưng lúc này tác phẩm văn học chỉ là thuộc thể loại rất gần với thể loại đặc trưng trong bài số hai của chúng ta đây chính là BÀI THƠ THẤT NGÔN BÁT CÚ HOẶC TỨ TUYỆT ĐƯỜNG LUẬT) 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới a) Mục tiêu: học sinh xác định kiểu bài cần viết. b) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của GV và HS Dự kiến sản phẩm Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 1. Xác định kiểu bài cần PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: Xác định kiểu bài viết và đặc điểm của kiểu bài. + Kiểu bài: Bài văn phân tích Kiểu Bài văn phân tích một tác một tác phẩm văn học (bài thơ thất bài phẩm văn học (bài thơ thất ngôn ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật) thuộc kiểu bài: nghị luận văn học bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật) + Đối tượng: Một bài thơ thuộc kiểu bài:............... thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đặc + Đối đường luật. điểm tượng:.......................................... +Mục đích: Làm rõ cái + Mục hay, cái đẹp về nội dung và nghệ đích:............................................. thuật của một bài thơ thất ngôn + Nội bát cú hoặc tứ tuyệt đường luật. dung:.................................. +Nội dung: Đưa ra ý kiến bàn Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: về đặc điểm nội dung và nghệ thuật
11. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 - Gv quan sát lắng nghe của bài thơ, chỉ ra được những lý lẽ - Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời. về đặc điểm của bài thơ dựa trên việc Bước 3: Báo cáo và thảo luận: phân tích các bằng chứng được lấy từ tác phẩm. - Hs trình bày sản phẩm cá nhân - Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. 2. Yêu cầu bài văn phân tích một Bước 4: Đánh giá, nhận định. tác phẩm văn học (bài thơ thất - Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức. ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật) Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: - - Hình thức: PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: Xác định các + Đảm bảo cấu trúc ba phần: mở yêu cầu đối với bài văn phân tích một tác phẩm bài- thân bài- kết bài. văn học (bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt + Bài văn được tạo thành Đường luật) từ các đoạn văn, giữa các đoạn có sự liên kết chặt chẽ với nhau. Yếu Yêu cầu cụ thể + Diễn đạt mạch lạc, trôi tố chảy, không mắc các lỗi dùng Về hình từ, đặt câu. thức - Về nội dung: Nội dung + Phần mở bài: cần giới Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: thiệu khái quát bài thơ: nhan đề, - Gv quan sát lắng nghe tác giả, ...và nêu ý kiến chung - Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời. của người viết về bài bài thơ. Bước 3: Báo cáo và thảo luận: + Phần thân bài:. Nêu đề - Hs trình bày sản phẩm cá nhân tài, thể thơ hoặc ý nghĩa nhan đề - Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời bài thơ. của bạn. . Phân tích được nội dung Bước 4: Đánh giá, nhận định. cơ bản của bài thơ: đặc điểm của - Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức. hình tượng thiên nhiên, con người; cảm xúc, tâm trạng của chủ thể trữ tình, tư tưởng, tâm hồn của tác giả. . Phân tích được một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của bài thơ: một số yếu tố thi luật của thể thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt đường luật, nghệ thuật tả cảnh, tả tình, nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ (Từ ngữ hàm súc, hình ảnh dầu sức gợi,
12. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 các biện pháp tu từ thường xuất hiện trong thơ cổ: điệp từ, ẩn dụ, đối,...). + Phần kết bài: Khẳng định được vị trí, ý nghĩa của bài thơ ( Trong sự nghiệp sáng tác của tác giả, trong nền văn học dân tộc). 3. Phân tích bài viết tham khảo * Nội dung phần mở bài - Giới thiệu khái quát về tác giả Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: + Họ tên: Trần Tế Xương PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3: Phân tích nội (Tú Xương). dung bài viết tham khảo: +Vị trí của tác giả trong Câu 1: Bài văn đã giới thiệu những gì về lịch sử văn học dân tộc: một bài thơ “Thương Vợ” trong đoạn văn mở bài? trong những “Cây bút trào Câu 2: Đề tài và thể thơ được nêu lên ở thể thơ phúng xuất sắc nhất của nền văn nào? hóa dân tộc”. Bài viết đã phân tích những nội dung nào + Những nét nổi bật trong trong bài thơ “Thương Vợ”? phong cách thơ Tú xương: thơ Hình tượng người vợ được khắc họa với trào phúng , thơ trữ tình, cùng những đặc điểm gì? Bài thơ thể hiện những cảm với những cách tân táo bạo về xúc, tâm trạng nào của nhân vật? thể loại thơ Nôm Đường Luật. Câu 4: Bài viết đã chỉ ra những nét đặc - Giới thiệu tác phẩm sắc nghệ thuật gì ở bài thơ? Nhận xét về cách + Bài thơ “Thương vợ “ trình bày nội dung ở phần thân bài? + Nêu khái quát giá trị tác Bước 2: thực hiện nhiệm vụ: phẩm”Một trong những bài thơ - Gv quan sát lắng nghe Nôm nổi tiếng nhất” Của Tú - Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời. Xương. Bước 3: Báo cáo và thảo luận: * Nội dung phần thân - Hs trình bày sản phẩm cá nhân bài - Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời - Giới thiệu đề tài và thể của bạn. thơ được nhắc đến ở đoạn văn Bước 4: Đánh giá, nhận định. đầu tiên ở phần thân bài - Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức. + Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường luật + Đề tài: gia đình (người vợ), được khơi gợi cảm xúc từ
13. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 chính tình cảm nhà thơ dành cho người vợ tần tảo của ông. - Phân tích nội dung cơ bản của bài thơ: chia theo từng phần của bài thơ Bốn câu thơ đầu( 2 câu đề- hai câu thực) Quanh năm buôn bán ở mom sông, Nuôi đủ năm con với một chồng. Lặn lội thân cò khi quãng vắng, Eo sèo mặt nước buổi đò sông - Đặc điểm của hình tượng bà tú: phải gánh trên vai trách nhiệm nặng nề với gia đình nhưng vẫn đảm đang, chịu thương chịu khó, vất vả nhọc nhằn trong cuộc mưu sinh vì chồng vì con- Tình cảm nhà thơ dành cho vợ: thương xót cho vợ, biết ơn và cảm phục vợ. Bên cạnh đó là thái độ tự hàoPhân tích nội dung cơ bản của bài thơ: chia theo từng phần của bài thơ:Hai câu thơ tiếp (hai câu luận) Một duyên, hai nợ, âu đành phận, Năm nắng, mười mưa, dám quản công. Hai câu luận - Hình tượng bà tú: cuộc đời chịu đựng bao vất vả, cơ cực, đắng cay thuỷ chung một lòng lo toàn cho gia đình không tiếc công tiếc sức. Đó cũng là hình ảnh bao người vợ , người
14. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 mẹ Việt Nam thầm lặng, vị tha, giàu đức hi sinh. - Thái độ tình cảm của tác giả: cảm thông, thấu hiểu, khẳng định và ngợi ca Hai câu kết Cha mẹ thói đời ăn ở bạc! Có chồng hờ hững cũng như không! Tiếng “chửi đổng” vừa là lời tự trách vừa là tiếng nói lên án “thói đời” bạc bẽo, bất công trong xã hội Nam quyền. Tác giả đã thay đổi vợ để nói lên những cơ cực, bất công mà người phụ nữ phải chịu đựng. - Nhận xét về cách thức triển khai phần thân bài + Cách triển khai nội dung + Đi từ việc phân tích các yếu tố hình thức (từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ,...) đến việc khái quát thành lý lẽ, nêu đặc điểm của hình tượng, tình cảm của tác giả + Phân tích lần lượt từng yếu tố của tác phẩm ( nội dung, nghệ thuật), phân tích từng phần ( từ đầu đến cuối) của bài thơ .+ Cách đưa các bằng chứng + Bằng chứng chính là các câu thơ, các từ ngữ, hình ảnh được trích từ văn bản “ thương vợ” + Người viết có khi trích lại cả một đoạn thơ ( chép ra giữa trang giấy), lại có khi chỉ trích dẫn một số từ, cụm từ ( đưa
15. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 vào dấu ngoặc kép hoặc dấu ngoặc đơn) + Các bằng chứng chính xác và phù hợp với nội dung phân tích + Cách trình bày thần bài + Mỗi ý (lí lẽ) được trình bày thành một đoạn văn + Thân bài gồm những đoạn văn ngắn, vừa có sự liên kết chặt chẽ vừa có sự chuyển ý linh hoạt - Nội dung phần kết bài: + Khẳng định vị trí, ý nghĩa của bài thơ với đời thơ Tú Xương (tiêu biếu cho giá trị tư tưởng và nghệ thuật thơ Tú Xương) và với cuộc sống (có ý nghĩa xã hội to lớn) Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: + Khẳng định sức sống lâu bền của Bước chuẩn bị cần có những bước cụ thể bài thơ: Khơi gợi sự đồng cảm, bồi gì? đắp tình cảm đẹp đẽ, sâu sắc cho độc giả hôm nay. Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 4. Quy trình viết bài văn - Gv quan sát lắng nghe nghị luận - Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời. Bước 1: Trước khi viết Bước 3: Báo cáo và thảo luận:- Hs trình - Lựa chọn bài thơ( Em có thể bày sản phẩm cá nhân lựa chọn những bài thơ như thế - Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời nào để phân tích?) của bạn. Lựa chọn bài thơ viết theo đúng Bước 4: Đánh giá, nhận định. thể thơ thất ngôn bát cú tứ tuyệt - Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức. đường luật. Bài thơ mang những đặc điểm nội dung và nghệ thuật độc đáo, khiến em yêu thích, đồng cảm. Một số bài thơ viết theo thể thơ thất ngôn bát cú : + Qua Đèo Ngang( Bà Huyện Thanh Quan)
16. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 + Thu Vịnh( Nguyễn Khuyến) + Bạn đến chơi nhà( Nguyễn Khuyến) Một số bài thơ viết theo thể thơ tứ tuyệt đường luật : + Thiên Trường vãn vọng( Trần Nhân Tông) + Nam Quốc Sơn hà( Lí Thường Kiệt) + Cảnh Khuya( Hồ Chí Minh) + xa ngắm thác núi lư( Lí Bạch - Tìm ý Phiếu tìm ý + Nhan đề bài thơ... + Bố cục bài thơ................. + Đề tài bài thơ............ + Nội dung chính của bài thơ.......... + Chia bài thơ theo chiều ngang ( tách bài thơ thành các đoạn thơ tương ứng với các ý) + Chia bài thơ theo chiều dọc( theo hình tượng thơ xuất hiện xuyên suốt tác phẩm) Tìm Tìm hiểu nội hiểu nghệ dung bài thơ thuật bài thơ. Chú ý Chú ý đến khung đến các yếu cảnh thiên tố đặc trưng nhiên và của thể thơ, cuộc sống, các từ ngữ đặc điểm của gợi hình ảnh, nhân vật, tâm âm thanh, trạng cảm biểu cảm với
17. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 xúc của chủ các biện đề bài thơ. pháp tu từ, các thủ pháp nghệ thuật + Tác giả bài thơ là.................... + Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh............... + Lập dàn ý Mở bài: Giới thiệu khái quát về tác giả, bài thơ và nêu ý kiến chung về bài thơ. Thân bài: Ý 1: phân tích đặc điểm nội dung. - Phân tích hình tượng thơ( thiên nhiên, con người) - Phân tích cảm xúc, tâm trạng của nhà thơ - Khái quát chủ đề của bài thơ Ý 2: phân tích một số nét đặc sắc về nghệ thuật. - Cách sử dụng thể thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt đường luật theo mô hình chuẩn mực Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: hay có sự cách tân. Khi viết bài cần lưu ý điều gì? - Những nét đặc sắc trong nghệ Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: thuật tả cảnh tả tình. - Gv quan sát lắng nghe - Nghệ thuật sử dụng - Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả ngôn ngữ( từ ngữ, cấu trúc câu lời.Bước 3: Bước 3: Báo cáo và thảo luận: thơ, biện pháp tu từ ) - Hs trình bày sản phẩm cá nhân Kết bài: Khẳng định ví - Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời trí và ý nghĩa bài thơ của ạn. Bước 2: Viết bài Bước 4: Đánh giá, nhận định. - Khi viết bài, em cần bám sát - Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức. dàn ý đã lập: sử dụng đa dạng các hình thức trích dẫn; kết hợp phân tích với nhận xét, đánh giá. - Sử dụng từ ngữ chính xác, chọn lọc; diễn đạt sáng rõ, thể
18. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 hiện được cảm xúc của người Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: viết. Cần kiểm tra và chỉnh sửa như thế nào? - Chú ý sự khác nhau về Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: yêu cầu, mục đích của kiểu bài - Gv quan sát lắng nghe ghi lại cảm xúc sau khi đọc một - Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời. bài thơ và kiểu bài phân tích một Bước 3: Báo cáo và thảo luận: bài thơ. - Hs trình bày sản phẩm cá nhân Bước 3: Kiểm tra và - Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời chỉnh sửa. của bạn. - Đảm bảo kết cấu một Bước 4: Đánh giá, nhận định. bài văn với ba phần, mỗi đoạn - Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức. văn được mở đầu bằng chữ viết hoa lùi đầu dòng. - Đảm bảo yêu cầu về chính tả và diễn đạt - Các thông tin về nhan đề bài thơ, tên tác giả, đề tài, thể thơ và giá trị của bài thơ. - Các ý chính thể hiện đặc điểm, nội dung và một số đặc sắc nghệ thuật của bài thơ. - Những nhận xét, đánh giá về vị trí ý nghĩa của bài thơ BẢNG KIỂM Yêu cầu Chưa Đạt đạt Đảm bảo kết cấu của bài văn với ba phần , mỗi đoạn văn được mở đầu bằng chữ viết hoa lùi đầu dòng Bám sát dàn ý đã lập để triển khai bài viết. Sử dụng đa dạng các hình thức trích dẫn; kết hợp phân tích với nhận xét, đánh giá. Sử dụng đa dạng các hình thức trích dẫn; kết hợp phân tích với nhận xét, đánh giá. Sử dụng từ ngữ chính xác, chọn lọc; diễn đạt sáng rõ, thể hiện được cảm xúc của người viết. Chú ý sự khác nhau về yêu cầu cảm xúc sau khi đọc một bài thơ và kiểu bài phân tích một bài thơ.
19. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 3. Hoạt động 3: Luyện tập a) Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào làm bài tập. b) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của GV và HS Dự kiến sản phẩm Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Đề bài: Lập dàn ý cho đề văn: Lập dàn ý cho đề văn: Viết bài Phân tích bài thơ Qua Đèo Ngang của bà văn kể về một chuyến tham quan tới Huyện Thanh Quan cụm di tích cầu Hiền Lương- sông Bến Hải Mở bài: Giới thiệu khái quát về tác giả Gv: Đó là những địa điểm lịch bà Huyện Thanh Quan, bài thơ Qua Đèo trình trong sổ tay tham quan di tích lịch Ngang sử cách mạng thời kỳ kháng chiến - Nêu khái quát giá trị chung của chống Mỹ. Hôm trước học bài thơ “Ta tác phẩm: Qua Đèo Ngang là một trong đi tới” của nhà thơ Tố Hữu chúng ta thấy những bài thơ nôm đặc sắc nhất của bà rằng sau năm 1954 hiệp định Giơnevơ Huyện Thanh Quan được ký kết, miền Bắc nước ta được Thân bài: Ý1:Khung cảnh thiên giải phóng nhưng miền Nam vẫn chưa nhiên cuộc sống nơi Đèo Ngang khi được thống nhất. Bắc Nam lúc đó bị chiều xuống chia đôi lấy giới tuyến là vĩ tuyến 17 để Hoàn cảnh tác giả tới Đèo Ngang: ngăn cách đất nước và vĩ tuyến 17 cũng + Thời gian chiều tà (bóng xế tà) chính là trùng với vị trí của cây cầu Hiền + Không gian Đèo Nganghoang vu trên Lương nằm ở huyện Gio Linh tỉnh con đường thiên lí. Quảng Trị. Nửa ở phía Bắc thuộc sự Khung cảnh thiên nhiên: quản lý của chính quyền ta còn ở nửa ở + Không gian hoang vu với cây miền Nam trong sự quản lý của chính cỏ cây, hoa lá đang xen cùng đá núi, cây quyền Việt Nam Cộng Hòa. Trong suốt rừng những năm tháng của cuộc kháng chiến + Khung cảnh vắng lặng với chống Mỹ, cây cầu Hiền Lương đã trở tiếng chim chiều, chim đa đa qua thủ thành đường giới tuyến phân tách giữa pháp lấy động tả tĩnh. miền Bắc và miền Nam, nó đánh giấu + Không gian bao la rợn ngợp, nỗi đau của đất nước trong những ngày với núi cao, sông sâu, trời rộng, biển xa tháng bị chia cắt.Và cũng chính nơi đây Khung cảnh cuộc sống con đã chứng kiến bao nhiêu những câu người: chuyện, những chiến công của nhân + Con người xuất hiện trong tư dân, của lực lượng công an nhân dân của thế lao động vất vả ( lom khom) , thưa những người bộ đội trong việc bảo vệ thớt bé nhỏ( tiều vài chú)\ chủ quyền lãnh thổ quốc gia, trong việc
20. Hà Thị Huyền- Trường THCS TT Nham Biền số 2- KHBD Văn 8- Năm học 2023-2024 thể hiện khát khao thống nhất đất nước. + Những ngôi nhà vốn đã ít ỏi, lại Hãy đến một lần với cụm di tích Hiền thưa thớt, thấp thoáng( lác đác) trong Lương sông bến Hải chúng ta sẽ được sự đối lập với không gian mênh mông nghe kể những câu chuyện, xem những của sông sâu, núi cao. hiện vật để chúng ta cảm nhận rõ hơn về Ý 2: Tâm trạng, cảm xúc của nhà thơ. sự trân quý của độc lập tự do ngày hôm - Hoàn cảnh của tác giả: thân gái dặm nay. Và cụ thể đến đó chúng ta sẽ được trường, đang trên đường từ Thăng Long tham quan trải nghiệm những điều gì vào Huế, phải xa gia đình, quê hương, chúng ta sẽ cùng đi lập dàn ý dừng nghỉ giữa Đèo Ngang khi chiều Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: xuống. - Gv quan sát lắng nghe - Khao khát hơi ấm con người, nỗ - Hs quan sách giáo khoa tìm câu lực kiếm tìm sự hiện diện của con người trả lời. và cuộc sống bình dị nhưng con người Bước 3: Báo cáo và thảo luận: thì bé nhỏ, cuộc sống lặng lẽ, khuất lấp - Hs trình bày sản phẩm cá nhân giữa đại ngàn Đèo Ngang . - Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu - Nỗi nhớ gia đình, tâm sự hoài trả lời của bạn. nhớ, tiếc nuối một thời vàng son đã qua Bước 4: Đánh giá, nhận định của đất nước - Gv nhận xét, bổ sung, chốt lại - Đối mặt với nỗi cô đơn và lẻ loi kiến thức. không ai thấu hiểu và sẻ chia. Ý 3: Nhận xét những đặc sắc nghệ thuật. - Thơ thất ngôn bát cú Đường luật chuẩn mực, điêu luyện - Những sáng tạo cá nhân ở giọng thơ (trang trọng, hoài cổ) ngôn ngữ thơ (khéo léo, tinh tế với phép chơi chữ với các từ lấy giầu sức gợi), các biện pháp tu từ (đảo ngữ , điệp ngữ) với thủ pháp tả cảnh ngụ tình lấy động tả tĩnh Kết bài: Khẳng định bài thơ Qua Đèo Ngang tiêu biểu cho phong cách thơ của bà Huyện Thanh Quan và có sức sống lâu bền trong lòng độc giả. 4. Hoạt động 4: Vận dụng a) Mục tiêu: Giúp HS khắc sâu kiến thức đã học.: b) Tổ chức thực hiện: Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Phân biệt kiểu bài ghi lại cảm xúc sau khi đọc một bài thơ và kiểu bài phân tích một bài thơ?