Bài giảng Ngữ văn 8 - Thực hành Tiếng Việt: Biệt ngữ xã hội

Nội dung text: Bài giảng Ngữ văn 8 - Thực hành Tiếng Việt: Biệt ngữ xã hội

1. BIỆT NGỮ XÃ HỘI
2. MỤC TIÊU BÀI HỌC 01 02 03 Nhận biết được Vận dụng để đọc Sử dụng biệt ngữ xã biệt ngữ trong câu hiểu văn bản hội phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp.
3. khởi động Từ đó là gì nhỉ? Đuổi hình bắt chữ - Đoán từ - Giải thích ý nghĩa
4. Trẻ trâu
5. Trúng tủ
6. Thả thính
7. 1. Hình thành kiến thức mới Đọc phần nhận biết biệt ngữ xã hội trong sách giáo khoa và hoàn thành sơ đồ sau: VD1: Anh đây công tử không “vòm” Ngày mai “kện rệp” biết “mòm” vào đâu. VD2: Tớ chỉ nhường tháng này thôi, tháng sau thì tớ cho cậu “ngửi khói”.
8. Phiếu học tập số 1 Khái niệm Biệt ngữ xã hội là một bộ phận từ ngữ có đặc điểm riêng. Đặc điểm riêng của biệt ngữ thể hiện ở ngữ âm/ ngữ nghĩa. Hình thức Phạm vi Cách sử dụng Biệt ngữ thường Phạm vi hẹp, chỉ Nên dùng hạn chế, Với nhà văn, việc sử được in nghiêng những người có mối phù hợp với đối dụng biệt ngữ để miêu hoặc đặt trong liên hệ riêng với nhau tượng và mục đích tả cuộc sống, sinh hoạt dấu ngoặc kép và về nghề nghiệp, lứa giao tiếp. Cần tránh của một nhóm người được chú thích về tuổi, sở thích,... và dùng biệt ngữ trong đặc biệt nào đó có tác nghĩa. nắm được quy ước những hoàn cảnh dụng giúp bức tranh mới có thể dùng biệt giao tiếp bình thường. cuộc sống trở nên sinh ngữ để giao tiếp. động, chân thực hơn.
9. 1. Chỉ ra biệt ngữ xã hội ở những câu sau và cho biết dựa vào đâu em khẳng định như vậy. Hãy giải nghĩa các biệt ngữ đó. a. Năm lên sáu, cung thiếu nhi thành phố có cuộc tuyển “gà” khắp các trường tiểu hoc̣ , tôi cũng đươc̣ choṇ gử i đến lớ p năng khiếu. ”Gà” : Học sinh được chọn để thi đấu. b. Ôn tâp̣ cẩn thâṇ đi em. Em cứ “tủ” như vâỵ , không trú ng đề thì nguy đấy. “Tủ” đặt trong ngữ cảnh ở đây được hiểu là việc học sinh không ôn tập kĩ càng kiến thức mà chỉ ôn những phần mà mình nghĩ sẽ thi vào.
10. 1. Chỉ ra biệt ngữ xã hội ở những câu sau và cho biết dựa vào đâu em khẳng định như vậy. Hãy giải nghĩa các biệt ngữ đó. Ở câu a, “gà” là biệt ngữ. Dấu ngoặc kép và sự khác thường về nghĩa của từ gà “gà” cho ta biết điều đó. Ở câu b, “tủ” là biệt ngữ. Trong câu này, nghĩa của từ “tủ” được dùng không thông dụng, hoàn toàn khác với tủ nghĩa gốc – một dấu hiệu đặc trưng của biệt ngữ.
11. 2. Cá i viêc̣ lơ đêñ h rất hữu ý đó, cá i chuyêṇ bỏ quên hôp̣ thuốc là o vâñ là môṭ á m hiêụ của Cai Xanh dù ng tớ i môĩ lú c đi tìm baṇ để “đá nh môṭ tiếng bac̣ lớ n” nghiã là cướ p môṭ đá m to. (Nguyêñ Tuân, Môṭ đá m bất đắc chí) Vì sao ở câu trên, ngườ i kể chuyêṇ phải giải thích cuṃ từ “đánh môṭ tiếng bac̣ lớ n”? Theo em, tác giả dùng cuṃ từ đó vớ i muc̣ đích gì? Khi dùng biệt ngữ này, tác giả biết rằng, số đông độc giả sẽ cảm thấy lạ và khó hiểu. Vì vậy, ông cần giải thích. “Đánh một tiếng bạc lớn” Cụm từ đặt trong ngoặc kép được tác giả sử dụng với mục đích tái hiện chân thực cách nói năng trong nội bộ một nhóm người mưu toan làm nhũng việc mờ ám, không muốn để người ngoài biết được.
12. 3. Trong phóng sư ̣ Tôi kéo xe của Tam Lang (viết về những ngườ i làm nghề kéo xe chở ngườ i thờ i trướ c Cách maṇ g tháng Tám năm 1945), có đoaṇ hôị thoaị: - Mà y đã “là m xe” lần nà o chưa? - Bẩm, chú ng chá u chưa là m bao giờ cả. Trong Caṃ bâỹ ngườ i của Vũ Troṇ g Phuṇ g – môṭ tá c phẩm vac̣ h trần trò gian xảo, bip̣ bơṃ của những kẻ đá nh bac̣ trướ c năm 1945 – có câu: Tôi rất lấy là m la ̣ là vì cứ thấy hai con chim mòng thắng trâṇ , ù trà n đi mà nhà đi săn kia đã phí gần hai mươi viên đaṇ . Nêu tác duṇ g của viêc̣ sử duṇ g biêṭ ngữ xa ̃ hôị (in đâṃ ) trong các trườ ng hơp̣ trên. Đoc̣ tác phẩm văn hoc̣ , găp̣ những biêṭ ngữ như thế, viêc̣ đầu tiên cần làm là gì?
13. PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 Từ ngữ Làm xe Chim mòng Nhà đi săn Viên đạn Giải nghĩa Tác dụng của việc sử dụng biệt ngữ xã hội Đọc tác phẩm văn học, khi gặp biệt ngữ xã hội, việc đầu tiên cần làm gì?
14. PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 Từ ngữ Làm xe Chim mòng Nhà đi săn Viên đạn làm nghề người chơi bạc chủ sòng bạc đồng bạc. Giải nghĩa kéo xe chở người. Vũ Trọng Phụng sử dụng biệt ngữ xã hội để lên án tệ Tác dụng của việc sử nạn cờ bạc trong “Cạm bẫy người”. Nhờ biệt ngữ đó, dụng biệt ngữ xã hội bức tranh cuộc sống trở nên chân thực, sinh động. Đọc tác phẩm văn học, Đọc tác phẩm văn học, gặp những biệt ngữ như thế, khi gặp biệt ngữ xã hội, việc đầu tiên cần làm là xác định nghĩa của biệt việc đầu tiên cần làm gì? ngữ để hiểu đúng nội dung của văn bản.
15. 4. Chi ̉ ra biệ t ngữ xã hộ i trong các đoạn hộ i thoại sau và nhậ n xét về việ c sử dụng biệ t ngữ của ngườ i nói: a. – Cậ u ấ y là bạ n con đấ y à ? Lầy - Đúng rồ i, bố . Nó lầ y quá bố nhi?̉ b. - Nam, dạ o nà y tớ thấ y Hoà ng buồ n buồ n, it́ nói. Cậ u có biế t vi ̀ sao không? hem - Tớ cũng hem biế t vi ̀ sao cậ u ơi.
16. 4. Chi ̉ ra biệ t ngữ xã hộ i trong các đoạn hộ i thoại sau và nhậ n xét về việ c sử dụng biệ t ngữ của ngườ i nói: Ở trường hợp a, “lầy” là biệt ngữ. Trong ngữ cảnh khác, chẳng hạn nói với bạn bè một cách suồng sã, có thể sử dụng Lầy từ “lầy” với nghĩa là lôi thôi, nhếch nhác, chơi không đẹp. Nhưng khi nói với bố như trong ngữ cảnh này, sử dụng biệt ngữ “lầy” hoàn toàn không phù hợp.? Ở trường hợp b, biệt ngữ “hem” có nghĩa là “không” theo cách nói của lớp trẻ hiện nay. Tuy nhiên, trong trường hợp này, dùng biệt ngữ cũng không phù hợp, vì người nói cần trả hem lời một cách nghiêm túc câu hỏi của bạn, thể hiện sự quan tâm đến trạng thái tâm lí của một người bạn khác.
17. HƯỚNG DẪN TỰ HỌC 1) Hoàn thiện bài tập vào vở; 2) Đọc trước văn bản “Quang Trung đại phá quân Thanh” (trích Hoàng Lê nhất thống chí) và trả lời câu hỏi SGK.
18. vận dụng Sưu tầm một đoạn văn có sử dụng biệt ngữ xã hội trong một truyện bất kì mà em yêu thích. Sau đó, hãy chú thích và lí giải các biệt ngữ xã hội đó.