Bài giảng Ngữ văn Lớp 9 - Cách làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

Nội dung text: Bài giảng Ngữ văn Lớp 9 - Cách làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

1. Đề 1. Suy nghĩ về thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ qua nhân vật Vũ Nương ở Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ. Đề 2. Phân tích diễn biến cốt truyện trong truyện ngắn Làng của Kim Lân. Đề 3. Suy nghĩ về thân phận Thúy Kiều trong đoạn trích Mã Giám Sinh mua Kiều của Nguyễn Du. Đề 4. Suy nghĩ về đời sống tình cảm gia đình trong chiến tranh qua truyện ngắn Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng.
2. ? Các đề bài trên đã nêu ra những vấn đề nghị luận nào về tác phẩm truyện? ? Các từ “suy nghĩ”, “phân tích” cho ta biết giữa các đề bài có sự giống nhau và khác nhau như thế nào? Đề 1. Suy nghĩ về thân phận người phụ Suy nghĩnữ trong xã hội cũ Phânqua tích nhân vật Vũ Nương ở Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ. Giống Đều là kiểu bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc Đề 2. Phân tích diễn biến cốt truyện trong truyện ngắn nhau đoạn trích)Làng của Kim Lân. Đề 3. Suy nghĩ về thân phận Thúy Kiều trong đoạn trích Mã Giám Sinh mua Kiều của Nguyễn Du.Khác nhau Yêu cầu đề xuất nhận xét về Yêu cầu phân tích tác phẩm trên cơ sở một tư tác phẩm để nêu ra Đề 4. Suy nghĩ về đời sống tình cảm gia đình trong chiến tranh qua truyện ngắn tưởng, góc nhìn nào đó(xuất nhận xét Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng. phát từ sự cảm, hiểu của mình để đánh giá, nhận xét)
3. Đề 1. Suy nghĩ về thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ qua nhân vật Vũ Nương ở Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ. Đề 2. Phân tích diễn biến cốt truyện trong truyện ngắn Làng của Kim Lân. Đề 3. Suy nghĩ về thân phận Thúy Kiều trong đoạn trích Mã Giám Sinh mua Kiều của Nguyễn Du. Đề 4. Suy nghĩ về đời sống tình cảm gia đình trong chiến tranh qua truyện ngắn Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng. Đề văn nghị luận có thể yêu cầu bàn về chủ đề, nhân vật, cốt truyên, nghệ thuật của truyện.
4. II. CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN (HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
5. Đề bài. Suy nghĩ về nhân vật ông Hai trong truyện ngắn Làng của Kim Lân. 1. Tìm hiểu đề và tìm ý: 1. Đọc kĩ đề và gạch chân những từ quan trọng? Xác định thể loại, đối t­ượng, nội dung nghị luận của đề? 2. Tìm ý: ? Nét nổi bật nhất ở nhân vật ông Hai? ? Tình yêu làng, yêu n­ước bộc lộ trong những tình huống nào? ? Tình yêu ấy có đặc điểm gì ở hoàn cảnh cụ thể nào? ? Tình yêu làng của ông Hai đ­ược tác giả khai thác nh­ư thế nào?
6. a. Tìm hiểu đề ­ Thể loại: Nghị luận. ­ Đối t­ượng: Nhân vật ông Hai. ­ Nội dung: Truyện ngắn Làng­ Kim Lân. b. Tìm ý: *Nét nổi bật nhất ở nhân vật ông Hai? - Tình yêu làng hoà quyện với tình yêu n­ước của ông Hai (nét mới trong đời sống tinh thần của ng­ười dân trong kháng chiến chống Pháp). * Tình huống thể hiện lòng yêu nước + Khi nghe tin đồn làng theo giặc. + Khi nghe tin cải chính làng kháng chiến. - Tình yêu làng yêu n­ước của ông Hai càng chứng tỏ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp là kháng chiến toàn diện. Đó là sự thể hiện niềm tin của toàn dân đối với Đảng, đối với cách mạng. *Tình yêu làng của ông Hai đ­ược tác giả khai thác : ­ Qua cử chỉ, hành động, lời nói của ông Hai.
7. 2. Lập dàn ý a. Mở bài: Giới thiệu có tính chất khái quát. + Tác phẩm “Làng” + Tác giả : Kim Lân + Nhân vật ông Hai (Một trong những nhân vật thành công nhất trong thời kỳ chống Pháp) b. Thân bài: triển khai các luận điểm Luận điểm 1: Tình yêu làng, yêu nước của ông Hai khi đi tản cư Luận điểm 2: Tình yêu làng yêu nước của ông Hai khi nghe tin làng theo giặc. Luận điểm 3: Tình yêu làng yêu nước của ông Hai khi nghe tin làng kháng chiến. Luận điểm 4: nghệ thuật xây dựng nhân vật. c.Kết bài: ­ Sức hấp dẫn của hình tượng nhân vật ông Hai. ­ Thành công của nhà văn khi xây dựng nhân vật ông Hai.
8. 3. Viết bài. ­ Mở bài: có 2 cách + Đi từ khái quát -> cụ thể + Nêu trực tiếp những suy nghĩ của người viết, nhân vật, tác giả, tác phẩm - Thân bài: trình bày các luận điểm (nhận xét, đánh giá về nội dung, nghệ thuật của tác phẩm). -> Giữa các phần, các đoạn của bài văn cần có sự liên kết hợp lí, tự nhiên ­ Kết bài: Sự thành công của tác giả, bài học đối với cuộc sống chung.
9. 1.Tìm hiểu đề và tìm ý Các bước làm bài 1.2. Lập dàn ý nghi luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích). 1.3. Viết bài 1.4. Đọc lại bài viết và sửa chữa
10. * Bài ngị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) có thể bàn về chủ đề, nhân vật, cốt truyện, nghệ thuật của truyện. * Bài làm cần đảm bảo đầy đủ các phần của một bài văn nghị luận: - Mở bài : Giới thiệu về tác phẩm (tùy theo yêu cầu cụ thể của đề bài) và nêu ý kiến đánh giá sơ bộ của mình. - Thân bài : Nêu các luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm; có phân tích, chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu và xác thực. - Kết bài : Nêu nhận định, đánh giá chung của mình về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích). * Trong quá trình triển khai các luận điểm, luận cứ, cần thể hiện sự cảm thụ và ý kiến riêng của người viết về tác phẩm. * Giữa các phần, các đoạn của bài văn cần có sự liên kết hợp lí, tự nhiên.
11. Đặc điểm 1: • Đặc điểm NV Đặc điểm 2: Nghị luận về nhân vật Tình huống thể hiện nhân vật • NT Ngôn ngữ nhân v ật Miêu tả nhân vật Giá trị nhân đạo * Giá trị ND Giá trị hiện thực Nghị luận về tác phẩm Xây dựng tình huống truyện * Giá trị NT Xây dựng nhân vật Ngôn ngữ của truyện - Cảm thông với số phận của nhân vật. Nghị luận một giá trị ­ Ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của họ. của truyện ­ Lên án xã hội bất công tàn ác.
12. 1. Bài tập (trang 68 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2) Cho đề bài : Suy nghĩ của em về truyện ngắn "Lão Hạc" của Nam Cao. Gợi ý: 1. Mở bài: Cùng với Ngô Tất Tố, Nguyên Hồng,... Nam Cao là một cái tên không thể thiếu khi nhắc tới những nhà văn hiện thực nhân đạo. Các sáng tác của ông vừa rất mực chân thực, vừa có một ý vị triết lí mang ý nghĩa nhân bản sâu sắc. Truyện ngắn "Lão Hạc" là một trong những tác phấm tiêu biểu như thế! Truyện đã thể hiện một cách chân thực, cảm động số phận người nông dân trong xã hội cũ và phẩm chất cao quý tiềm tàng của họ. 2. Thân bài (Tham khảo 1 đoạn phần thân bài) : Về phần cuối truyện, tác giả đặt nhân vật giữa hai tọa độ nhìn khác nhau: vợ ông giáo và Binh Tư. Trò chuyện với vợ, ông giáo nghiền ngẫm, triết lí về sự nhìn nhận và đánh giá của người đời. Trò chuyện với Binh Tư, ông giáo từ sửng sốt chuyển sang thất vọng về lão Hạc. Ở chỗ nãy, Nam Cao thật cao tay – ông đưa ra một hiểu lầm thật bất ngờ để rồi cũng bằng cách bất ngờ nhất, ông "lật tẩy" sự việc làm cho người đọc thỏa mãn trong sự hiểu biết trọn vẹn: lão Hạc vẫn nguyên vẹn, trong sạch cho đến chết.
13. - Hoàn thiện các đoạn văn và viết hoàn chỉnh bài văn phần luyện tập - Soạn bài: Luyện tập cách làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) + Ôn lại các bước làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) + Đọc lại truyện ngắn “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng và lập dàn bài cho đề bài trong SGK