Giáo án Ngữ văn 6 - Thực hành Tiếng Việt

Nội dung text: Giáo án Ngữ văn 6 - Thực hành Tiếng Việt

1. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT I. MỤC TIÊU 1. Kiến thức - Biện pháp tu từ hoán dụ, tác dụng của biện pháp tu từ này - HS hiểu được ý nghĩa của một số thành ngữ thông dụng. 2. Năng lực a. Năng lực chung - Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác... b. Năng lực riêng biệt - Năng lực nhận diện và phân tích biện pháp tu từ hoán dụ, chỉ ra được tác dụng của biện pháp tu từ này; - Nhận biết và giải nghĩa ý nghĩa của một số thành ngữ thông dụng. 3. Phẩm chất - Có ý thức vận dụng kiến thức vào giao tiếp và tạo lập văn bản. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Chuẩn bị của GV - Giáo án; - Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi; - Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp; - Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà.
2. 2. Chuẩn bị của HS: SGK, SBT Ngữ văn 6 tập một, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi, v.v III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình. HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học. b. Nội dung: GV trình bày vấn đề. c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS. d. Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - GV đặt câu hỏi gợi dẫn, yêu cầu HS trả lời: Bàn tay ta làm nên tất cả Có sức người sỏi đá cũng thành cơm (Bài ca vỡ đất – Hoàng Trung Thông) Theo em, từ “bàn tay” trong dòng thơ thứ nhất chỉ đối tượng nào? - HS tiếp nhận nhiệm vụ. Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ - HS thực hiện nhiệm vụ. Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận - HS báo cáo kết quả;
3. - GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ - GV dẫn dắt vào bài học mới: Từ “bàn tay” trong ví dụ trên dùng để chỉ người lao động; ở đây nhà thơ đã lấy cái bộ phận để thay thế cho cái toàn thể. Đó chính là một trong những dấu hiệu để nhận biết biện pháp tu từ hoán dụ. B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1: Tìm hiểu biện pháp tu từ hoán dụ a. Mục tiêu: - Nhận biết được hoán dụ và hiểu tác dụng của việc sử dụng hoán dụ. b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi. c. Sản phẩm: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS d. Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ I. Hoán dụ - Gv chuyển giao nhiệm vụ - Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, GV yêu cầu HS đọc phần thông tin khái niệm này bằng tên một sự vật, hiện trong SGK trang 99 – 100 và nêu hiểu tượng, khái niệm khác có quan hệ gần biết về hoán dụ;
4. - HS tiếp nhận nhiệm vụ. gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực cảm cho sự diễn đạt. hiện nhiệm vụ - Có 4 kiểu hoán dụ thường gặp: - HS thực hiện nhiệm vụ. + Lấy một bộ phận để gọi toàn thể; Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận + Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa - HS báo cáo kết quả; đựng; - GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu + Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật; trả lời của bạn. + Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ - GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại kiến thức C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học: biện pháp tu từ hoán dụ. b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để hoàn thành bài tập. c. Sản phẩm: Kết quả của HS. d. Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM NV1: II. Bài tập Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ Bài tập 1 SGK trang 99 – 100 - GV yêu cầu HS: a. Nhắm mắt xuôi tay nói đến cái + Hoàn thành trước các bài tập 1, bài chết. tập 3 SGK trang 99 – 100; b. Mái nhà tranh, đồng lúa chín thay - HS thực hiện nhiệm vụ. thế cho quê hương, làng mạc, ruộng đồng nói chung.
5. Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực c. Áo cơm cửa nhà nói đến của cải hiện nhiệm vụ vật chất, những thứ tốt đẹp mà người tốt, hiền lành xứng đáng được hưởng. Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận Bài tập 2 SGK trang 100 a. - Biện pháp tu từ so sánh, ví khoảng Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện cách giữa Đời cha ông với đời tôi cũng nhiệm vụ xa như con sông với chân trời. Tác dụng: Tác giả muốn diễn tả ý: NV2: giữa các thế hệ luôn có những khoảng Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ cách. - GV yêu cầu HS đọc các bài tập 2 SGK b. - Biện pháp tu từ nhân hóa: gậy tre, trang 100 và hoàn thành bài tập trên chông tre chống lại sắt thép quân thù; lớp/ ở nhà. Tre xung phong vào xe tăng đại bác. - HS tiếp nhận nhiệm vụ. Tác dụng: tăng tính gợi hình, gợi Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực cảm, làm cho câu văn thêm sinh động, hiện nhiệm vụ hấp dẫn đồng thời nhấn mạnh tác dụng - HS thực hiện nhiệm vụ. và phẩm chất cao quý của cây tre: tre Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận cũng có những hành động và đức tính Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện giống con người. nhiệm vụ Bài tập 3 SGK trang 100 - GV gợi ý; Đẽo cày theo ý người ta - GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt Sẽ thành khúc gỗ chẳng ra việc gì lại kiến thức. Liên tưởng đến thành ngữ: Đẽo cày giữa đường; Ý nghĩa: những người không độc lập, không có chính kiến riêng, luôn bị
6. tác động và thay đổi theo ý kiến người khác thì làm việc gì cũng không đạt được kết quả. D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức đã học. b. Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để hỏi, trả lời và trao đổi. c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS d. Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - Hs viết đoạn văn đúng hình thức, dung lượng - Gv chuyển giao nhiệm vụ - Nêu được cách hiểu Tre già măng mọc là một thành ngữ quen thuộc. Dựa vào bài Cây tre Việt Ý nghĩa thành ngữ tre già măng mọc Nam, hãy viết một đoạn văn (5 – 7 dòng) có nghĩa là Thế hệ trước sẽ đào tạo thể nêu cách hiểu của em về thành ngữ này. hệ sau để thế hệ sau có kinh nghiệm và phát triển những gì mà thế hệ trước đã - HS tiếp nhận nhiệm vụ. tạo ra và sau đó sẽ truyền lại cho thế hệ Bước 2: HS trao thực hiện nhiệm vụ sau nữa, cứ thế cứ thế mà thế hệ trẻ luôn - HS thực hiện nhiệm vụ kế thừa và sẽ phát huy nó. Tre và măng luôn mọc gần nhau vì thế tre già luôn - Gv lắng nghe, quan sát, hỗ trợ che chở và bảo vệ măng tránh ánh nắng Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và mặt trời để cho măng lớn và phát triển. thảo luận Hình ảnh tre và măng tựa vào nhau và
7. - GV tổ chức hoạt động cứ thế cứ thế thế hệ này sẽ tiếp nối thế hệ trước để phát huy. - Hs báo báo kết quả, Hs khác lắng nghe, quan sát, nhận xét Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ