Giáo án Ngữ văn 8 - Văn bản: Tôi đi học (Tiết 1+2)

Nội dung text: Giáo án Ngữ văn 8 - Văn bản: Tôi đi học (Tiết 1+2)

1. Ngày dạy: 8a3 .. 8a4 . Tiết: 1,2 Văn bản: TÔI ĐI HỌC (Tiết 1) - Thanh Tịnh – I. MỤC TIÊU 1. Kiến thức - Nhận biết được cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích “Tôi đi học”. - Hiểu được nghệ thuật miêu tả tâm lý của trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh. 2. Năng lực - Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân. - Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học. 3. Phẩm chất: - HS biết yêu cuộc sống tốt đẹp hiện nay và có ý thức phấn đấu học tập tốt để trở thành người chủ tương lai của đất nước. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Chuẩn bị của giáo viên: + Nghiên cứu SGK, SBT, SGV, chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo. + Chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiện dạy học (bảng phụ, máy chiếu) + Tranh ảnh, clip về ngày tựu trường, ảnh chân dung nhà văn Thanh Tịnh. 2. Chuẩn bị của học sinh: + Đọc kĩ SGK, tài liệu liên quan. + Soạn bài theo hệ thống câu hỏi SGK. + Tìm những tư liệu, bài hát nói về ngày đầu tiên đi học. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC (TIẾT 1) A. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU a) Mục tiêu: tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm huy động kiến thức, kinh nghiệm hiện có của học sinh và nhu cầu tìm hiểu kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn đề học tập b) Nội dung: HS vận dụng vào kiến thức hiểu biết của mình để trả lời. c) Sản phẩm: Trình bày miệng d) Tổ chức thực hiện: GV có thể bắt nhịp cho cả lớp hát, hay tự hát hoặc chọn một học sinh hát bài “Đi học” Nhạc Bùi Đình Thảo, thơ Hoàng Minh Chính), Hôm qua em tới trường. Mẹ dắt tay từng bước . - GV dẫn dắt: Trong cuộc đời của mỗi con người, kỉ niệm tuổi học trò thường khắc sâu trong trí nhớ Vì nhờ đi học chúng ta bước vào đời bằng kiến thức, dưới sự dìu
2. dắt yêu thương của cha me, thầy cô, bạn bè. Nhưng bước đầu thì bao giờ cũng gặp nhiều khó khăn, cùng với cảm xúc vui buồn. Những nghệ sĩ đã dùng tài năng để nói về ngày kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến trường đầu tiên qua bài hát còn nhà văn Thanh Tịnh kể những kỉ niệm mơn man, bâng khuâng một thời ấy qua văn bản Tôi đi học của mà chúng ta cùng theo dõi qua bài học hôm nay B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1: GV giới thiệu cho HS tìm hiểu về tác giả, tác phẩm. a) Mục tiêu: HS tìm hiểu về tác giả, tác phẩm b) Nội dung: Vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ. c) Sản phẩm: Nắm rõ thông tin về tác giả và tác phẩm. d) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI HỌC Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 1. Tác giả * Cho HS quan sát chân dung tác giả - Thanh Tịnh (1911-1988) ? Hãy giới thiệu những nét tiêu biểu - Tên khai sinh là Trần Văn Ninh sau về tác giả? đổi thành Trần Thanh Tịnh. ? Kể tên những tác phẩm chính của - Là nhà giáo, nhà văn, nhà thơ. Thanh Tịnh? - Sáng tác của ông toát lên vẻ đẹp đằm ? Hãy giới thiệu khái quát về truyện thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo. ngắn "Tôi đi học"? 2. Tác phẩm - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - Truyện ngắn đậm chất hồi kí in trong + Học sinh suy nghĩ tìm ra câu trả lời tập “Quê mẹ” -1941 + Giáo viên: hướng dẫn đọc, đọc mẫu. - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: + HS trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá. Các tác phẩm của nhà văn Thanh Tịnh: + Quê mẹ (truyện ngắn 1941) + Ngậm ngải tìm trầm (truyện ngắn 1943) + Đi từ giữa mùa sen (truyện ngắn 1973 - Bước 4: Kết luận, nhận định: + GV nhận xét thái độ và kết quả làm việc của HS, chuẩn đáp án. Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản a) Mục tiêu: HS tìm hiểu văn bản b) Nội dung: HS vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ
3. c) Sản phẩm: Đáp án của HS d) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN NV1: II. Đọc - hiểu văn bản Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 1. Đọc - chú thích ? Theo em, truyện cần đọc với giọng 2. Kết cấu, bố cục đọc như thế nào cho phù hợp ? - Thể loại: Bút kí (Văn bản nhật dụng). Chia sẻ. - PTBĐ: Miêu tả, biểu cảm, chứng ? Hãy tìm 1 số từ ngữ đọc chú thích minh. có liên quan đến kỉ niệm lần đầu tiên - Bố cục: 3 phần. đi học của nhân vật “tôi” và giải thích các chú thích đó? Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện các yêu cầu của GV Bước 3: Báo cáo, thảo luận HS khác nhận xét, cho điểm. - Đây là một văn bản tự sự giàu chất trữ tình-> Đọc với giọng nhẹ nhàng, sâu lắng, ngọt ngào. - Giọng tự truyện, cảm xúc hồi hộp, bỡ ngỡ. Đọc mẫu từ đầu-> Như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi. H1: Đọc tiếp-> Lòng tôi vẫn không cảm thấy xa nhà hay xa mẹ tôi chút nào hết. H2: Đọc phần còn lại của văn bản - Giải thích chú thích 2, 5, 6, 7 SGK - Bước 4: Kết luận, nhận định: + Giáo viên nhận xét, đánh giá NV2: Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ GV đặt câu hỏi: 1. Truyện được kể theo ngôi thứ mấy? Tác dụng của ngôi kể? 2. Bố cục của VB được xây dựng trên cơ sở nào? 3. Theo mạch hồi tưởng ấy em thấy văn bản xuất hiện những nhân vật nào?
4. 4. Nhân vật chính là ai? Vì sao em cho là như vậy? 5. Từ sự cảm nhận của nhân vật “tôi” em hãy nêu bố cục của văn bản ? 6. Văn bản là một truyện ngắn được viết theo phương thức tự sự. So với các văn bản tự sự khác em thấy văn bản “Tôi đi học” có điều gì khác biệt? 7. Từ đó em rút ra những nhận xét gì về đặc điểm của văn bản? ( Dành cho HG) 8. Truyện được kể theo trình tự nào? 9. Qua dòng hồi tưởng ấy, tác giả muốn diễn tả điều gì ? - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: + Học sinh thảo luận, suy nghĩ tìm ra câu trả lời và ghi ra giấy nháp. - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: + HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá. 1. Truyện kể theo ngôi thứ nhất. Ngôi kể này giúp cho người kể chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc, tình cảm của mình một cách chân thực nhất. 2. - Theo dòng hồi tưởng của nhân vật tôi: Từ thời gian và không khí ngày tựu trường ở thời điểm hiện tại, nhân vật tôi hồi tưởng về kỉ niệm ngày đầu tiên đi học. 3. - Tôi, mẹ, ông đốc, những cậu học trò... 4. - Tôi là nhân vật chính. Vì mọi sự việc đều được kể từ sự cảm nhận của nhân vật này. 5. - Đoạn 1: Từ đầu -> “Trên ngọn núi”: Cảm nhận của nhân vật tôi trên đường đến trường. - Đoạn 2: Tiếp -> “Cả ngày nữa”: Cảm nhận của nhân vật tôi lúc ở sân trường.
5. - Đoạn 3: Tiếp -> Hết: Cảm nhận của tôi trong lớp học. 6. - Không xây dựng cốt truyện (không có cốt truyện) với các sự kiện nhân vật để phản ánh những xung đột xã hội. - Xoay quanh tình huống “Tôi đi học” là những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường: Bộc lộ tâm trạng của nhân vật “tôi”. * Bình: Đây là một truyện ngắn tuy không có nhiều sự kiện, nhân vật, xung đột mà toàn tác phẩm là những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường đầu tiên được tái hiện theo dòng hồi tưởng của kí ức mà yếu tố xuyên suốt là dòng cảm xúc thiết tha nguyên khiết của tuổi học trò trong buổi tựu trường đầu tiên. 7. Văn phong của Thanh Tịnh đậm chất trữ tình (Văn bản tự sự nhưng giầu giá trị biểu cảm). => Tự sự trữ tình 8. - Truyện được kể theo dòng hồi tưởng từ hiện tại nhớ về quá khứ với trình tự thời gian. 9. Cảm xúc và tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên. Xuyên xuốt toàn bộ tác phẩm là những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường qua hồi tưởng của tác giả. Đó cũng chính là chủ đề của tác phẩm. Để hiểu rõ hơn về chủ đề, chúng ta sẽ chuyển sang phần phân tích => phần 3. - Bước 4: Kết luận, nhận định: + Giáo viên nhận xét, đánh giá -> Giáo viên chốt kiến thức và ghi
6. bảng. Hoạt động 3: Hướng dẫn HS phân tích a) Mục tiêu: HS phân tích văn bản b) Nội dung: HS vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ, trả lời ra giấy nháp. c) Sản phẩm: Đáp án của HS d) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN NV1: 3. Phân tích Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 3.1. Tâm trạng của nhân vật tôi trong Hs theo dõi phần đầu văn bản và cho buổi tựu trường đầu tiên. biết: a. Khơi nguồn kỉ niệm: ( 5’) ? Kỉ niệm về buổi tựu trường đầu - Thời điểm gợi nhớ: cuối thu. tiên của nhân vật tôi được miêu tả ở - Cảnh thiên nhiên: Biến chuyển của những thời điểm nào cảnh vật sang thu. ? Những gì đã gợi lên trong lòng tôi - Cảnh sinh hoạt: Hình ảnh những em bé kỷ niệm về ngày đầu tiên đi học? Vì núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến sao nỗi nhớ buổi tựu trường đầu tiên trường. lại được khơi nguồn từ hình ảnh ấy ? Những kỉ niệm lần đầu tiên đi học được gắn với thời gian, không gian cụ thể nào ? Vì sao thời gian, không gian ấy lại trở thành kỷ niệm trong trí tưởng tượng của tôi ? ? Đắm mình trong không gian gợi kỉ niệm ấy, nhân vật tôi có cảm xúc ra sao ? Cảm xúc ấy được diễn tả cụ thể qua hình ảnh như thế nào? ? Hãy phân tích nét đặc sắc của câu văn đó? Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ Thảo luận trả lời câu hỏi của GV Bước 3: Báo cáo thảo luận * Quan sát toàn bộ tác phẩm chỉ ra các thời điểm: - Khi cùng mẹ trên đường tới trường. - Lúc ở sân trường - Khi ngồi trong lớp học. * - Chuyển biến của cảnh vật sang
7. thu, hình ảnh các em nhỏ núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường... * - Thời gian: buổi mai đầy sương thu và gió lạnh... - Không gian: trên con đường làng dài và hẹp...... => Đó là thời điểm, nơi chốn gần gũi, quen thuộc gắn liền với tuổi thơ, gắn với tình yêu quê hương của tác giả. * - Nao nức-> như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng. * - Hình ảnh so sánh rất đẹp gắn với cảnh sắc thiên nhiên tươi sáng, trữ tình kết hợp với nghệ thuật nhân hóa tạo ấn tượng sâu đậm trong lòng người đọc. Ngay từ những dòng đầu của tác phẩm, những câu văn thấm đẫm chất trữ tình như một cánh cửa dịu dàng mở ra dẫn người đọc vào một thế giới đầy ắp những sự vật, những con người, những cung bậc tình cảm đẹp đẽ trong sáng, đáng nhớ. Quá khứ được đánh thức với bao kỉ niệm ùa về. Cả một chuỗi tâm trạng lần lượt hiện lên trên từng trang truyện. - Bước 4: Kết luận, nhận định: + Giáo viên nhận xét, đánh giá -> Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng. NV2: b. Khi cùng mẹ đi trên đường tới Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: trường (18’) ? Tìm câu văn miêu tả tâm trạng, cảm - Con đường làng vốn quen thuộc tự xúc của nhân vật tôi trên đường đến nhiên thấy lạ, cảnh vật đều thay đổi. trường? - Đứng đắn chững chạc, trang trọng ? Hãy chỉ ra ý nghĩa của hai chi tiết hơn. sau : - Muốn làm người lớn, muốn khẳng - Con đường quen........lạ định mình.
8. - Cảm thấy trang trọng............ -> Hồi hộp, phấn chấn lạ thường (Dành cho HS khá, giỏi) -> Những cảm giác tinh tế, chân thực ? Theo em vì sao nhân vật tôi lại có những cảm giác ấy? ? Qua những chi tiết, em cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nv tôi lúc này như thế nào? Vì sao tôi có tâm trạng đó? ? Trong cái ý nghĩ vừa non nớt vừa ngây thơ: Chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước. Tác giả viết “Ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi”. Em hãy phân tích ý nghĩa của biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong câu văn? Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: + Học sinh thảo luận, suy nghĩ tìm ra câu trả lời và ghi ra giấy nháp. + Giáo viên: hướng dẫn,hỗ trợ nếu HS cần. - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: + HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá. * Dùng bút chì gạch chân từ ngữ quan trọng. + Cảm nhận con đường làng vốn quen thuộc tự nhiên thấy lạ, cảnh vật đều thay đổi. + Cảm thấy mình đứng đắn trang trọng trong bộ quần áo với mấy quyển vở mới trên tay + Thận trọng nâng niu mấy quyển vở, vừa lúng túng, vừa muốn thử sức, muốn kiểm định mình khi xin mẹ được cầm cả bút thước như các bạn khác. * => Đó là dấu hiệu sự đổi khác trong tình cảm và nhận thức của cậu bé => Tất cả những cảm giác ấy do một sự
9. kiện quan trọng: hôm nay tôi đi học. * Đó là dấu hiệu sự thay đổi trong tình cảm và nhận thức của cậu bé chứng tỏ cậu bé có chí học hành, có tinh thần tự lực, không muốn thua kém bạn bè. * - Đó là cảm giác hồi hộp lạ thường. Tất cả những cảm giác ấy do một sự kiện quan trọng hôm nay tôi đi học. Vì đối với một em bé mới chỉ biết chơi đùa qua sông thả diều, ra đồng chạy nhảy với các bạn, hôm nay đi học quả là sự kiện lớn, một bước ngoặt của tuổi thơ. Vì thế hôm nay cậu cảm thấy mình đứng đắn chững trạc trang trọng hơn trong bộ quần áo mới, vì thế tôi muốn thử sức mình. Cảm giác này được tg ghi lại thật tinh tế, chân thực * Hình ảnh so sánh đẹp, xác thực gắn liền với thiên nhiên tươi đẹp, mềm mại=> Câu văn giàu chất thơ, giàu chất tạo hình, khẳng định một kỉ niệm đẹp, đề cao sự học hành của con người. - Bước 4: Kết luận, nhận định: + Giáo viên nhận xét, đánh giá -> Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng. Tâm trạng được bộc lộ theo dòng hồi tưởng, kết hợp hài hòa giữa kể và tả, bộc lộ cảm xúc góp phần quan trọng tạo nên chất trữ tình của tác phẩm=> Điều đó tiếp tục được khẳng định ở phần sau của văn bản. Hướng dẫn về nhà * Đối với bài cũ: - Đọc các văn bản viết về chủ đề tình cảm gia đình: Cổng trường mở ra, Mẹ tôi, Những câu hát về tình cảm gia đình.
10. - Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc của bản thân về một ngày tựu trường mà em nhớ nhất. * Đối với bài mới: - Đọc, soạn bài tiết 2. - Tìm hiểu tiếp tâm trạng của nhân vật “Tôi” khi đến trường, khi nghe gọi tên và rời tay mẹ, khi ngồi vào chổ và thái độ của người lớn đối với trẻ em như thế nào ở tiết 2. (TIẾT 2) A. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU a) Mục tiêu: kiểm tra bài cũ, đặt vấn đề tiếp cận bài học. b) Nội dung: HS vận dụng vào kiến thức hiểu biết của mình để trả lời. c) Sản phẩm: Trình bày miệng d) Tổ chức thực hiện: - Lần đầu tiên bước chân vào trường THCS....em ngồi ở đâu và em ấn tượng về điều gì? - Hs tự trả lời Khi bước chân vào trường THCS là thêm một lần ta bỡ ngỡ, bẽn lẽn và thèn thùng nhưng cũng rất đỗi vui sướng và tự hào. Vậy thì cái cảm giác này có giống với cảm giác của một cô bé, cậu bé lớp một không, chúng ta cùng tìm hiểu tiết 2 của văn bản B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1: Hướng dẫn HS phân tích a) Mục tiêu: Tìm hiểu tâm trạng của nhân vật “tôi” khi ở giữa sân trường và vào lớp học b) Nội dung: Vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ. c) Sản phẩm: Học sinh thực hiện nhiệm vụ giáo viên yêu cầu d) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN NV1: Quan sát đoạn văn: trước sân 3. Phân tích trường -> cả ngày cơ mà. c. Khi đứng giữa sân trường: (20’) Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: - Cảm thấy ngôi trường vừa cao, vừa ? Cảnh sân trường Mĩ Lí lưu lại trong sạch sẽ, vừa oai nghiêm. tâm trí tôi có gì nổi bật? Cảnh tượng -> Không khí cuả ngày hội tựu trường: ấy phản ánh điều gì? náo nức, vui vẻ nhưng cũng rất trang ? Ngôi trường được so sánh với cái trọng. đình làng, theo em sự so sánh ấy có ý - Lo sợ vẩn vơ nghĩa như thế nào? - Khi nghe tiếng trống trường: chơ vơ, ? Cảm xúc, tâm trạng của nhân vật vụng về. tôi cũng như các bạn nhỏ khác lúc - Nghe gọi tên: Hồi hộp lúng túng, quả này được miêu tả như thế nào? tim như ngừng đập.
11. ? Chỉ ra cái hay của hình ảnh so sánh - Cảm thấy sợ khi sắp rời bàn tay mẹ -> “Họ như con chim .... e sợ”? nức nở khóc ? Khi nghe tiếng trống trường nhân - Một loạt động từ đặc tả, miêu tả chân vật tôi có những biểu hiện ntn? thực, chính xác, tinh tế, phép so sánh ? Tâm trạng đó tiếp tục được thể hiện đặc sắc ntn khi nghe ông đốc gọi tên? => tâm trạng lúng túng, rụt rè, lo lắng, ? Trong những từ ngữ miêu tả tâm sợ hãi thể hiện cảm xúc hồn nhiên, trong trạng, từ nào được lặp đi lặp lại nhiều sáng của tuổi thơ. lần nhất? hãy phân tích tác dụng của việc lặp từ đó? ? Có nhận xét cho rằng: Tiếng khóc của các cậu trò nhỏ như một phản ứng dây truyền, rất tự nhiên, rất ngây thơ, giàu ý nghĩa. Theo em nhận xét đó có đúng không? Vì sao? ? Nhận xét từ ngữ và biện pháp miêu tả của tác giả trong đoạn văn trên? Qua đó tác giả đã làm nổi bật tâm trạng của nhân vật tôi ntn? ? Tâm trạng của nhân vật tôi trong đoạn văn gợi trong lòng người đọc suy nghĩ gì? Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: + Học sinh thảo luận, suy nghĩ tìm ra câu trả lời và ghi ra giấy nháp. Bước 3: Báo cáo, thảo luận: + HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá. Bước 4: Kết luận, nhận định: + Giáo viên nhận xét, đánh giá -> Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng. NV2: d. Khi ngồi trong lớp đón giờ học đầu Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ tiên (8’) ? Tìm những chi tiết, hình ảnh. cảm - Xốn sang những cảm giác lạ, quen, xúc, tâm trạng của nhân vật tôi khi ngỡ ngàng, gần gũi. ngồi trong lớp học? Tại sao nhân vật => Kỉ niệm đẹp chân thực, trong sáng tôi có cảm giác đó? đến vô cùng. ? Đoạn văn kết thúc bằng những hình ảnh đẹp và nhiều ý nghĩa. Đó là
12. những hình ảnh nào? Những hình ảnh ấy giúp em hiểu thêm gì về nhân vật tôi ? Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: + Học sinh thảo luận, suy nghĩ tìm ra câu trả lời và ghi ra giấy nháp. Bước 3: Báo cáo, thảo luận: + HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá. - Thấy mùi hương lạ xông lên trong lớp bàn ghế chỗ ngồi tự nhiên lạm nhận làm vật riêng của mình - Nhìn người bạn không cảm thấy xa lạ chút nào - Chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm nhẩm học vần + Lạ bởi lần đầu tiên được vào lớp học. + Gần gũi bởi tôi ý thức được rằng mọi thứ sẽ gắn bó, thân thiết với mình bây giờ và mãi mãi. + T/c của tôi trong sáng, hồn nhiên, chân thực. - Chú chim hót....... bay cao. - Kỉ niệm bẫy chim - Tiếng phấn... => Một chút buồn khi từ giã tuổi thơ, bắt đầu trưởng thành trong nhận thức và bắt đầu vào việc học hành. Phải chăng đay là phút sang trang của một tâm hồn trẻ dại, tạm biệt thời thơ ấu để bước vào thế giới tuổi học trò đầy khó khăn mà biết bao hấp dẫn. - Ngoài nhân vật tôi còn có các nhân vật khác: Ông đốc, phụ huynh, thầy giáo. Bước 4: Kết luận, nhận định: + Giáo viên nhận xét, đánh giá -> Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng.
13. NV3 : 3.2. Hình ảnh những người lớn trong Bước 1 : Chuyển giao nhiệm vụ buổi học đầu tiên của các em (5’) ? Hình ảnh những người lớn hiện ra trong kí ức tuổi thơ của nhân vật tôi - Tất cả đều dịu dàng, yêu thương, chăm như thế nào? chút, khuyến khích các em. ? Em có cảm nhận như thế nào về tình cảm của những người lớn đối với những em bé lần đầu đi học? Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: + Học sinh thảo luận, suy nghĩ tìm ra câu trả lời và ghi ra giấy nháp. Bước 3: Báo cáo, thảo luận: + HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá. - Ông đốc: Nhìn các em với cặp mắt hiền từ và cảm động, lời nói khẽ khàng đầy yêu thương, lại tươi cười nhẫn nại dỗ dành các em khóc vì phải xa mẹ. - Thầy giáo: Gương mặt tươi cười đón các em trước cửa lớp. - Phụ huynh: Dẫn các em đến trường chu đáo. - Mẹ: ân cần dịu dàng. Bước 4: Kết luận, nhận định: + Giáo viên nhận xét, đánh giá -> Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng. Nếu ví các em nhỏ ngày đầu tiên đi học là những cánh chim đang chập chững rời tổ để bay vào bầu trời bao la đầy nắng và gió thì cha mẹ, thầy cô chính là những bàn tay nâng đỡ, những làn gió đưa, những tia nắng soi đường để cánh chim được cất lên mạnh dạn khoáng đạt trên bầu trời. Nhờ những bàn tay, những làn gió mát, những tia nắng chứa chan tình thương và trách nhiệm ấy, cậu học trò trong câu chuyện này đã nhanh chóng
14. hoà nhập vào cái thế giới kì diệu của mái trường. Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết a) Mục tiêu: Học sinh biết cách tổng kết văn bản b) Nội dung: HS vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ, trả lời ra giấy nháp. c) Sản phẩm: Đáp án của HS d) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN NV1: 4. Tổng kết Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 4.1. Nghệ thuật Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật của - Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến truyện ngắn? tâm trạng của ngày đầu tiên đi học. ? Tìm những hình ảnh so sánh được - Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu nhà văn sử dụng trong bài? cảm, hình ảnh so sánh độc đáo ghi lại ? Em học tập được gì qua nghệ thuật dòng liên tưởng, hồi tưởng của nhân vật kể chuyện của nhà văn? tôi. Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - Giọng điệu trữ tình trong sáng. - Dùng kthuật thi đọc nhanh, tìm - Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm lí đúng hướng dẫn. tinh tế, nhẹ nhàng tha thiết. - Cách tiến hành: mỗi đội ghi câu văn - Bố cục truyện theo dòng hồi tưởng có chứa hình ảnh so sánh ra giấy. Đội cảm xúc. nào tìm được đúng, nhanh và chứa nhiều câu chứa hình ảnh so sánh sẽ thắng cuộc. Bước 3: Báo cáo, thảo luận: + HS trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá. => Trong truyện có 12 lần tg sử dụng biện pháp tu từ so sánh. => Muốn kể chuyện hay cần có nhiều kỉ niệm và giàu cảm xúc Bước 4: Kết luận, nhận định: + GV nhận xét thái độ và kết quả làm việc của HS, chuẩn đáp án. NV2: 4.2. Nội dung- Ý nghĩa văn bản Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: * Nội dung : Ghi lại kỷ niệm trong ?Nêu ý nghĩa văn bản? sáng của tuổi học trò trong ngày tựu ? Những cảm giác trong sáng nảy nở trường hết sức chân thực, tinh tế qua
15. trong lòng tôi là những cảm giác nào? dòng hồi ức của nhà văn . ? Từ đó em cảm nhận gì về nhân vật? * Ý nghĩa: Buổi tựu trường đầu tiên sẽ Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: mãi không thể nào quên trong kí ức của + Học sinh suy nghĩ tìm ra câu trả lời nhà văn Thanh Tịnh. Bước 3: Báo cáo, thảo luận: + HS trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá. - Tình yêu và niềm trân trọng sách vở, bàn ghế, lớp học, bạn bè, thầy giáo, gắn liền với mẹ và quê hương. - Cảm xúc trong sáng về tuổi thơ và mái trường quê hương. => Hồn nhiên, ngây thơ, tình cảm trong sáng, không chỉ yêu TN tuổi thơ mà còn yêu sự học hành để trưởng thành. Là người giàu tình cảm, cảm xúc Bước 4: Kết luận, nhận định: + GV nhận xét thái độ và kết quả làm việc của HS, chuẩn đáp án. C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a) Mục tiêu: HS hoàn thiện kiến thức vừa chiếm lĩnh được; rèn luyện kĩ năng áp dụng kiến thức mới để giải quyết các tình huống/vấn đề trong học tập. b) Nội dung: ? Viết đoạn văn từ 5- 7 câu ghi lại ấn tượng đẹp trong buổi tựu trường đầu tiên? c) Sản phẩm: HS viết đoạn văn d) Tổ chức thực hiện: ? Viết đoạn văn từ 5- 7 câu ghi lại ấn tượng đẹp trong buổi tựu trường đầu tiên? - Báo cáo kết quả chuẩn bị ở nhà. - Bài HS đã gửi qua trường học kết nối. - Chọn khoảng 3 bài tiêu biểu chiếu lên màn hình. - HS khác nhận xét về hình thức và nội dung viết đoạn văn. - GV chốt động viên. D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG a) Mục tiêu: HS phát hiện các tình huống thực tiễn và vận dụng được các kiến thức, kĩ năng trong cuộc sống tương tự tình huống/vấn đề đã học. b) Nội dung: HS sưu tầm bài hát về thầy cô, mái trường và biểu diễn c) Sản phẩm: Kết quả của HS d) Tổ chức thực hiện:
16. Nhóm 1, 2, 3 sưu tầm 1 bài hát về thầy cô, mái trường, biểu diễn tập thể thi giữa các nhóm chọn ra nhóm nhất nhì ba. Cả lớp cùng hát bài: Ngày đầu tiên đi học. Chiếu clip 2 phút về buổi tựu trường. Hướng dẫn về nhà * Đối với bài cũ - Đọc lại các văn bản viết về chủ đề gia đình và nhà trường đã học. - Thuộc ghi nhớ - hoàn thành bài tập 2 - Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc của bản thân về một ngày tựu trường mà em nhớ nhất. - Cảm nhận của em sau khi học văn bản “Tôi đi học” * Đối với bài mới: Chuẩn bị bài: Trong lòng mẹ.