Bài giảng Ngữ văn 8 - Văn bản 1: Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung với lũ sang chào đón lũ

Nội dung text: Bài giảng Ngữ văn 8 - Văn bản 1: Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung với lũ sang chào đón lũ

1. - GV chiếu cho HS xem bản tin - GV đặt câu hỏi gợi mở huy động những thời sự của đài truyền hình về hiểu biết, trải nghiệm của bản thân HS biến đối khí hậu về thời tiết, về những biến đổi khác lạ của môi trường sống: + Chia sẻ cảm nhận của em sau khi xem xong bản tin. + Con người chúng ta đang đứng trước thứ thách gì?
2. - Em hiểu thế nào về nội dung của thành ngữ “Sống chung với lũ”? - Thử suy đoán về nguồn gốc của thành ngữ này
3. VĂN BẢN 1: Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung với lũ sang chào đón lũ
4. 1. Đọc- chú thích a. Đọc - GV gọi 2 bạn học sinh đọc to trước lớp - Giọng đọc: to, rõ ràng, chú ý cách đọc với các từ mượn tiếng Anh
5. b. Chú thích - Lão nông tri điền (thành ngữ): người nông dân tuổi cao am hiểu đồng ruộng, có nhiều kinh nghiệm sản xuất - Lung bầu: kết hợp của hai từ đơn là lung và bầu, vốn có chung nét nghĩa chỉ vùng đất trũng ngập nước giữa đồng“ - Hoang địa: đất hoang, nơi không được con người chăm sóc hay sử dụng đến. - Kinh: kênh, công trình dẫn nước thường được đào bằng xăng (phương tiện di chuyển dưới nước để đào kênh, vét bùn) hoặc bằng tay nhằm phục vụ giao thông, thuỷ lợi. - Đá gra-nit: đá hoa cương, loại đá rất cứng gồm nhiều hạt khoáng vật khác nhau
6. 2. Tìm hiểu chung - Gv chia lớp thành 4 nhóm và hoàn thành PHT - Thời gian: 7 phút Thông tin chính
7. 2. Tìm hiểu chung a. Tác giả - PGS. TS.Lê Anh Tuấn hiện là Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu biến đổi khí hậu, Đại học Cần Thơ (Viện DRAGON - Mekong); Giảng viên cao cấp Khoa Môi trường và Tài nguyên Thiên nhiên, Đại học Cần Thơ. - Là chuyên gia nghiên cứu về môi trường và tài nguyên thiên nhiên, về biến đổi khí hậu, thành viên Ban cố vấn mạng lưới sông ngòi Việt Nam và Mạng lưới đồng bằng sông Mê Kông vì bảo vệ môi trường và thích nghi với biến đổi khí hậu - Xuất bản hơn 50 bài báo, tài liệu hội thảo, sách, ...
8. b. Tác phẩm Xuất xứ Thể loại Bố cục Trích tạp chí Kinh Văn bản + Phần 1: Đặt vấn đề (sa-pô và tế Sài Gòn online, đoạn kế tiếp – đoạn chỉ gồm 1 thông tin ngày 06/02/2022 câu) + Phần 2: Thuyết minh, lí giải cụ thể về từng khía cạnh của vấn đề (tiếp thời đoạn khó khăn ) + Phần 3: Kết luận (phần còn lại)
9. b. Tác phẩm Cách trình bày thông tin + Chủ yếu trình bày theo quan hệ nhân quả và mức độ quan trọng của đối tượng, + Ngoài ra còn kết hợp phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ (tranh ảnh)
10. ĐỒNG BẰNG CHÂU THỔ SÔNG CỬU LONG - Với 1,5 triệu ha đất trồng lúa, vùng ĐBSCL luôn giữ vai trò then chốt trong đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, - Đóng góp 50% sản lượng lương thực, gần 70% kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản, 90% sản lượng gạo xuất khẩu của cả nước.
11. 1. Đặt vấn đề - Vấn đề: người dân vùng Cửu Long không thể sống thiếu lũ - Phần sa-pô báo hiêụ chủ đề và nội dung sẽ được triển khai trong văn bản: “Khi “lũ” không về hoặc về ít đi trong nhiều năm liền, các nhà quản lí mới nhận ra Đồng bằng sông Cửu Long không thể sống thiếu “lũ”, điều mà người dân ở đây đã nhận ra từ hàng trăm năm nay và đặt cho mùa này với cái tên “mùa nước nổi” - Nghệ thuật: Cách nêu vấn đề trực tiếp, người đọc dễ hình dung và nắm bắt vấn đề chính của văn bản
12. 2. Thuyết minh, lí giải về từng khía cạnh của vấn đề - Hình thức: chia lớp thành 4 nhóm - Thời gian: 5 phút - Yêu cầu: tìm hiểu về đồng bằng châu thổ sông Cửu Long (đặc điểm hình thành, biểu hiện của sự trù phú, vai trò của lũ lớn và ngập lụt, hiện tượng lũ lụt được soi chiếu qua những góc nhìn nào tác dụng)
13. Các khía cạnh Nội dung thuyết minh Đặc điểm hình thành Biểu hiện của sự trù phú Vai trò của lũ lớn và ngập lụt Hiện tượng lũ lụt được soi chiếu qua những góc nhìn nàoTác dụng
14. Phiếu học tập 1: Đồng bằng châu thổ sông Cửu Long. Các khía cạnh Nội dung thuyết minh Đặc điểm hình - Hình thành trên quy luật chung.- Điểm khác biệt:+ vùng địa mạo có tuổi địa chất trẻ, thành nằm tận cùng của một lưu vực sông rộng nhất Đông Nam Á, chảy qua nhiều vùng địa chất hùng vĩ và phong phú+ Được nâng dần cao độ và mở rộng ra phía nam của thềm lục địa tổ quốc. Biểu hiện của sự - đất đai giàu dinh dưỡng (đất sét và đất thịt)- nguồn nước đồi dào (phát triển nông nghiệp trù phú và thủy sản)Các dẫn chứng:+ 100 ngày có thể thu hoạch 1 vụ lúa sản lượng lớn+ Từ 3-4 tháng mùa mưa, thu hoạc 5 triệu tấn rau củ.+ mùa lũ, đánh bắt 1,2-1,5 triệu tấn cá tôm, thủy sản Vai trò của lũ lớn - Đem lại nhiều nguồn lợi phong phú, dồi dào: chim, cá, sản vật mùa lũ, trúng mùa lúa - và ngập lụt Ngập lụt tạo nên những kết nối quan trọng cho hệ sinh thái: dòng nước, phù sa, sinh vật tạo nên sự giàu có tài nguyên, tính đa dạng sinh học của rừng ngập mặn. Con người cần học cách thích ứng, sống chung với lũ. Hiện tượng lũ lụt - Trong văn bản, hiện tượng lũ ở miền châu thổ sông Cửu Long đã được soi chiếu từ được soi chiếu qua những góc nhìn: đất, phù sa màu mỡ, tài nguyên, thức ăn,...., từ góc nhìn của nhà khoa những góc nhìn học, của những người dân vùng châu thổ. - Sự phối hợp các góc nhìn như vậy có ý nghĩa nàoTác dụng vô cùng quan trọng và đồng thời thấy được lũ mang tới nhiều lợi ích hơn là bất lợi cho người dân nơi đây, ngoài ra mang tới những tài nguyên mới và quá trình tái tạo đất.
15. - Hiện tượng lũ ở châu thổ sông Cửu Long theo con mắt của: + Các nhà khoa học ( “giới khoa học”)là hiện tượng thuỷ văn bình thường và có lợi đối với con người. + Góc nhìn của “những vị lão nông tri điền” dựa vào quan sát thực tế và thành quả lao động của chính họ. => Hai góc nhìn trên tuy xuất phát từ các chủ thể khác nhau nhưng đưa đến những kết luận tương đồng.
16. Hai cách ứng xử khác nhau đối với lũ: + xem lũ là thiên tai định kì nằm ngoài khả năng chế ngự của con người và con người nên “sống chung” với nó để tìm cách làm giảm bớt tác hại; + xem lũ là hiện tượng đáng mong đợi, nhất là trong điều kiện “tình trạng lũ thấp và trung bình trong mùa mưa lũ có xu thế gia tăng”. =>Hiện tượng lũ ở châu thổ sông Cửu Long được đặt dưới cách tiếp cận đa chiều. lũ ở châu thổ sông Cửu Long không phải là tai ương mà là một hiện tượng đáng mong chờ. - Lí lẽ chặt chẽ, thuyết phục, dẫn chứng cụ thể,xác thực.