Bài giảng Ngữ văn Lớp 7 - Bài 25: Tìm hiểu chung về phép lập luận giải thích

Nội dung text: Bài giảng Ngữ văn Lớp 7 - Bài 25: Tìm hiểu chung về phép lập luận giải thích

1. TiÕt 73,74: t×m hiÓu chung vÒ phÐp lËp luËn gi¶i thÝch CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GiẢI THÍCH I. Môc ®Ých vµ phư­¬ng ph¸p gi¶i thÝch: • Thảo luận nhóm: • a)Trong cuộc sống, khi nào thì người ta 1. Môc ®Ých gi¶i thÝch: cần giải thích ? Hãy nêu một số câu hỏi về - Trong cuéc sèng: nhu cầu giải thích hằng ngày? • b) Có các câu hỏi sau: • + Vì sao có lụt ? • + Vì sao lại có nguyệt thực ? • + Vì sao nước biển mặn ? • Muốn giải thích các vấn đề nêu trên thì phải làm thế nào? •. c) Em hiểu thế nào là giải thích trong đời sống ?
2. TiÕt 73,74: t×m hiÓu chung vÒ phÐp lËp luËn gi¶i thÝch CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GiẢI THÍCH I. Môc ®Ých vµ phư­¬ng - Ng­ưêi ta cÇn ®ư­îc gi¶i thÝch khi: ph¸p gi¶i thÝch: + GÆp mét hiÖn t­ưîng míi l¹ Ch­ưa 1. Môc ®Ých gi¶i thÝch: + GÆp mét vÊn ®Ò r¾c rèi hiÓu - Trong cuéc sèng: * C©u hái vÒ nhu cÇu gi¶i thÝch h»ng ngµy. + Tại sao h«m qua b¹n A nghỉ häc ? + V× sao nước biển mặn ? + V× sao lại có nguyệt thực ? => Hiểu được nguyên nhân, lí do, quy luật của hiện tượng hoặc nội dung ý nghĩa của sự vật đối với thế giới và con người.
3. I. Môc ®Ých vµ phư­¬ng * C©u hái vÒ nhu cÇu gi¶i thÝch h»ng ph¸p gi¶i thÝch: ngµy: 1. Môc ®Ých gi¶i thÝch: - Lµm hiÓu râ nh÷ng ®iÒu chư­a biÕt vÒ - Trong cuéc sèng: lµm hiÓu sù vËt, hiÖn tư­îng , ý nghÜa cña sù râ nh÷ng ®iÒu chư­a vËt biÕt trong mäi lÜnh vùc. * Nh÷ng vÊn ®Ò cÇn gi¶i thÝch trong v¨n - Trong v¨n nghÞ luËn :làm nghÞ luËn th­ưêng gÆp: ư ư cho người đọc hiểu rõ - Lµ các vấn đề về t ­ t ­ëng, ®¹o lý các tư tưởng, đạo lí, lớn nhỏ, các chuẩn mực hành vi cña phẩm chất cần được con ngư­êi. giải thích nh»m n©ng + ThÕ nµo lµ h¹nh phóc? cao nhËn thøc, trÝ tuÖ, => Nhằm nâng cao nhận thức, trí tuệ, båi dư­ìng tư­ bồi dưỡng+ tư Trung tưởng, thực tình là cảm gì ? của con tư­ëng, t×nh c¶m của người, giúp+ Thếcho connào ngườilà có chí có cuộcthì con người. sống ngày nêncàng ? tốt đẹp hơn.
4. I. Môc ®Ých vµ 1. Bài văn giải thích vấn đề gì? Lòng khiêm ph­ư¬ng ph¸p gi¶i tốn đã được giải thích bằng cách nào ? thÝch: 2. Hãy chọn và ghi ra vở những câu định 1. Môc ®Ých gi¶i thÝch: nghĩa như: Lòng khiêm tốn có thể coi là một 2. Phương pháp giải bản tính,... ? 3. Theo em cách liệt kê các biểu hiện của thích: khiêm tốn, cách đối lập người khiêm tốn và kẻ không khiêm tốn có phải là cách giải thích * Văn bản: Lòng khiêm không ? tốn ( Lâm Ngữ Đường ) 4. Việc chỉ ra cái lợi của khiêm tốn, cái hại của không khiêm tốn có phải là nội dung của giải thích không ? 5. Từ việc tìm hiểu văn bản trên hãy cho biết: Mục đích của giải thích trong văn nghị luận là gì? Trong văn nghị luận người ta thường giải thích bằng những cách nào? Lí lẽ trong văn giải thích cần phải như thế nào? Muốn làm được bài văn giải thích cần phải làm gì ?
5. I. Môc ®Ých vµ ph­ư¬ng ph¸p gi¶i * Văn bản: Lòng khiêm tốn ( Lâm thÝch: Ngữ Đường) 1. Môc ®Ých gi¶i thÝch: 2. Phương pháp giải thích: * Văn bản: Lòng khiêm tốn ( Lâm Ngữ Đường ) - Vấn đề giải thích: Lòng khiêm tốn. - Các phương pháp giải thích:
6. * V¨n b¶n : Lßng khiªm tèn (L©m Ng÷ §­êng) - Nh÷ng c©u v¨n ®Þnh nghÜa trong v¨n b¶n: + Lßng khiªm tèn cã thÓ ®ư­îc coi lµ mét b¶n tÝnh c¨n b¶n cho con ngư­êi trong nghÖ thuËt xö thÕ vµ ®èi ®·i víi sù vËt. + Khiªm tèn lµ biÓu hiÖn cña con ngư­êi ®øng ®¾n, biÕt sèng theo thêi vµ biÕt nh×n xa. + Khiªm tèn lµ tÝnh nh· nhÆn, biÕt sèng mét c¸ch nhón như­êng, lu«n lu«n hư­íng vÒ phÝa tiÕn bé, tù khÐp m×nh vµo nh÷ng khu«n thư­íc cña cuéc ®êi, bao giê còng kh«ng ngõng häc hái. + Khiêm tốn là một điều không thể thiếu cho những ai muốn thành công trên con đường đời.
7. I. Môc ®Ých vµ phư­¬ng ph¸p gi¶i thÝch: * V¨n b¶n: Lßng khiªm tèn (L©m Ng÷ 1. Môc ®Ých gi¶i thÝch: §ư­êng) ư 2. Ph ­¬ng ph¸p gi¶i thÝch: - C¸c biÓu hiÖn cña lßng * V¨n b¶n: Lßng khiªm tèn (L©m khiªm tèn: ư Ng÷ § ­êng) + hay tù cho m×nh lµ kÐm - VÊn ®Ò gi¶i thÝch: lßng khiªm tèn + kh«ng bao giê chÞu chÊp - Các phương pháp giải thích: nhËn sù thµnh c«ng + Nªu ®Þnh nghÜa vÒ lßng khiªm - Dïng c¸ch ®èi lËp: ng­êi tèn khiªm tèn vµ kÎ kh«ng + LiÖt kª c¸c biÓu hiÖn cña lßng khiªm tèn. khiªm tèn - T×m nguyên nhân : V× sao + So s¸nh, ®èi chiÕu víi c¸c hiÖn con ngư­êi ph¶i khiªm tư­îng kh¸c tèn? + T×m nguyên nhân vì sao ph¶i - Chỉ ra cái lợi cña khiªm khiªm tèn tèn. + ChØ ra c¸i lîi cña khiªm tèn
8. I. Môc ®Ých vµ phư­¬ng ph¸p gi¶i thÝch: 1. Môc ®Ých gi¶i thÝch: 2. Ph­ư¬ng ph¸p gi¶i thÝch: - Các phương pháp giải thích: nêu định nghĩa, kể ra các biểu hiện, so sánh đối chiếu với những hiện tượng khác, chỉ ra mặt có lợi, hại, nguyên nhân, hậu quả của hiện tượng hoặc vấn đề được giải thích.
9. II.CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH A. Các bước làm bài văn lập Nhóm 1: Tìm hiểu đề, tìm ý luận giải thích: cho bài văn nghị luận giải thích cần thực hiện những * Tìm hiểu đề văn: sgk/48 bước nào? Dựa vào đâu em thực hiện được các yêu cầu Đề: Nhân dân ta có câu tục đó? ngữ: “Đi một ngày đàng, học - Nhóm 2: Trình bày dàn ý của bài văn Nghị luận giải thích một sáng khôn”. Hãy giải thích - Nhóm 3: Có mấy cách viết nội dung câu tục ngữ đó. mở bài? Là những cách nào? Lưu ý gì khi viết các đoạn văn trong bài nghị luận giải thích? Nhóm 4? Muốn làm một bài văn lập luận giải thích thì phải thực hiện những bư­ớc nào ? ?Em hãy nêu dàn ý chung của bài văn lập luận giải thích? ? Khi viết văn giải thích cần chú ý gì ?
10. Các bước thực hiện Bước 1 Bước 2 Bước 3 Bước4 Đọc, rà soát lại Đọc kĩ đề Đưa các Từ dàn bài, lỗi chính tả, cách ý bàì, để tìm viết dùng từ, cách đã tìm đoạn văn, ngắt câu. Lỗi hiểu đề được vào bài văn liên kết về hình dàn bài và tìm ý. hoàn chỉnh thức, nội dung.
11. II. CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH A. Các bước làm bài văn lập luận giải thích: Tìm hiểu đề văn: sgk/84 1. Tìm hiểu đề và tìm ý:
12. Đề bài thuộc kiểu loại nào? Em sẽ tìm ý cho đề bài trên bằng cách nào? phạm vi, tính ngoài cách tìm ý truyền thống, ta còn có cách chất của đề. nào khác không? Làm thế nào để giải thích được tường tận vấn đề. Tra từ - Đặt câu hỏi: điển, - Lập luận Tìm các từ Vấn đề có nghĩa tự mình giải thích. then chốt trong là gì? tại sao? suy - Làm rõ vấn đề đề và chỉ ra vì sao? Ý nghĩa nghĩ thấu (nôi dung của các ý quan sâu xa của vấn đáo, câu tục ngữ) trọng cần đề là gì? Liên hệ hỏi người được giải thích. với các câu ca dao hiểu tục ngữ biết hơn. tương tự
13. II. CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH A. Các bước làm bài văn lập luận chứng minh: Tìm hiểu đề văn: sgk/48 1. Tìm hiểu đề và tìm ý: - Kiểu loại: Lập luận giải thích. - Vấn đề cần giải thích:“ Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” - Yêu cầu: Làm sáng tỏ câu tục ngữ. - Giải thích nhiều mặt của vấn đề: + Nghĩa đen câu tuc ngữ là gì? + Nghĩa bóng (hàm ẩn) câu tục ngữ. + Nghĩa sâu xa của nó. - Liên hệ với các câu ca dao, tục ngữ tương tự.
14. II. CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH A. Các bước làm bài văn Với các ý đã tìm lập luận giải thích: được, em sẽ đưa vào Tìm hiểu đề văn: sgk/48 dàn bài như thế nào? 1. Tìm hiểu đề và tìm ý: 2. Lập dàn bài:
15. II. CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH Cho đề văn: Nhân dân ta có câu tục ngữ “ Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”. Hãy giải thích câu tục ngữ đó. 1/ Tìm hiểu đề, tìm ý: 2/ Lập dàn bài: a/ Mở bài: Giới thiệu câu tục ngữ với ý nghĩa sâu xa là đúc kết kinh nghiệm thể hiện khát vọng đi Nêu vấn đề cần giải nhiều nơi để mở rộng hiểu biết. thích.Giới thiệu câu trích. b/ Thân bài: Triển khai việc giải thích - Nghĩa đen: - Giải nghĩa các khái niệm, + Đi một ngày đàng nghĩa là gì? Một sàng khôn các từ ngữ khó trong câu là gì? trích của vấn đề. - Nghĩa bóng: - Lần lượt giải thích từng + Đi đây đó thì mở rộng tầm hiểu biết, khôn nội dung, từng khía cạnh ngoan từng trải. bằng cách dùng lí lẽ trả lời các câu hỏi - Nghĩa sâu: Khát vọng của người nơng dân xưa muốn mở rộng tầm hiểu biết - Liên hệ:Đi một bữa chợ, học một mớ khôn, Khẳng định ý nghĩa , tầm c/ Kết bài: Câu tục ngữ xưa vẫn còn ý nghĩa cho quan trọng, tác dụng củavấn đến ngày hôm nay. . đề-Nêu suy nghĩ,
16. BÀI 26. CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH 2. Lập dàn bài:SGK/86. a. Mở bài: Giới thiệu điều cần giải thích và gợi ra phương hướng giải thích. b. Thân bài: Lần lượt trình bày các nội dung giải thích.Cần sử dụng các cách lập luận giải thích phù hợp c. Kết bài: Nêu ý nghĩa điều cần giải thích với mọi người
17. BÀI 26. CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH 3. Viết bài: * Viết từng đoạn: Các đoạn trong bài phải liên kết chặt chẽ qua các hình thức chuyển tiếp; phải đồng hướng và liên kết với nhau đảm bảo sự thống nhất. + Không phân tích dẫn chứng, chỉ đưa ra như một vẻ thoáng qua, chỉ gợi mà thôi. + Ngôn từ sắc sảo. Lí lẽ phải sắc bén. Câu văn phải khúc chiết, mạch lạc, . 4. Đọc lại và sửa chữa:
18. Cã mÊy phương pháp gi¶i thÝch trong mét bµi v¨n viÕt theo phÐp lËp luËn gi¶i thÝch? A ChØ cã mét c¸ch duy nhÊt B Hai c¸ch C Ba c¸ch D C¸ch gi¶i thÝch rÊt ®a d¹ng
19. HƯ­íng dÉn TỰ HỌC - N¾m được đặc điểm kiểu bài nghị luận giải thích. - Sưu tầm văn bản giải thích để làm tư liệu học tập. - Soạn Đức tính giản dị của Bác Hồ