Bài giảng Ngữ văn Lớp 8 - Bài 21: Ngắm trăng

Nội dung text: Bài giảng Ngữ văn Lớp 8 - Bài 21: Ngắm trăng

1. Văn bản Ngắm trăng ( Hồ Chí Minh ) - Hồ Chí Minh ( 1890 – 1969 ) tên khai sinh I. Tác giả - Tác phẩm là NguyễnHãy Sinh nêu Cung hiểu biết của - Bác là emvị lãnh về táctụ vĩ giả đại Hồ của Chí dân tộc, là người chèoMinh lái và con tác thuyền phẩm cách Vọng mạng Việt Nam cậpnguyệt bến vinh ? quang. - Người không chỉ là chiến sĩ cách mạng kiệt suất mà còn là nhà văn, nhà thơ lớn, danh nhân văn hóa thế giới. * Bài thơ Vọng nguyệt (trích trong tập “Nhật ký trong tù”) sáng tác trong khoảng thời gian Bác bị Tưởng Giới Thạch vô cớ bắt giam ở Quảng Tây- Trung Quốc ( 8/1942 – 9/1943 )
2. Nhật ký trong tù (tên Hán là Ngục trung nhật ký) là một tác phẩm văn học gồm 133 bài thơ bằng chữ Hán của Hồ Chí Minh viết từ ngày 29 tháng 8 năm 1942 đến ngày 10 tháng 9 năm 1943
3. Văn bản Ngắm trăng II. Tìm hiểu chung ( Hồ Chí Minh ) Đọc văn bản Phiên âm Ngục trung vô tửu diệc vô hoa, Đối thử lương tiêu nại nhược hà? Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt , Nguyệt tòng song khích khán thi gia. Dịch nghĩa Trong tù không rượu cũng không hoa, Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào? Người hướng ra trước song ngắm trăng sáng, Từ ngoài khe cửa, trăng ngắm nhà thơ. Dịch thơ ( bản dịch của Nam Trân) Trong tù không rượu cũng không hoa, Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ; Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ, Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.
4. Văn bản Ngắm trăng II. Tìm hiểu chung ( Hồ Chí Minh ) 1. Đọc văn bản Ngục trung vô tửu diệc vô hoa, 2. Thể thơ : Thất ngôn tứ Đối thử lương tiêu nại nhược hà? tuyệt Đường luật Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt 3. Phương thức biểu Nguyệt tòng song khích khán thi gia. đạt:Biểu cảm + Miêu tả
5. Văn bản Ngắm trăng ( Hồ Chí Minh ) III. Tìm hiểu chi tiết văn bản 1. Hai câu thơ đầu – tâm hồn nghệ sĩ của Bác CâuNgục đầu trung sử vôdụng tửu biện diệc pháp vô hoa, nghệ thuật gì? Tác dụng? => Điệp từ “vô” nhấn mạnh sự thiếu thốn Câu Câu hỏi thơ tu thứtừ “Đối hai thểthử hiện lương điều tiêu gì? nại nhược hà?” thể hiện sự bối rối của một tâm hồn nghệ sĩ Qua=> Tình đó, tayêu thấy thiên tình nhiên yêu mãnhthiên nhiênliệt đã trong giúp Bác nhưquên thế đi cảnhnào? thiếu thốn đọa đày nơi tù ngục .
6. Văn bản Ngắm trăng ( Hồ Chí Minh ) III. Tìm hiểu chi tiết văn bản 1. Hai câu thơ đầu – tâm hồn nghệ sĩ của Bác - Hoàn cảnh ngắm trăng: trong tù, bị đày đọa khổ sở ÞKhông rượu, không hoa để thưởng lãm, khơi gợi nguồn thi Hứng - Câu nghi vấn thể hiện tâm trạng xốn xang, bối rối trước cảnh trăng đẹp ÞTâm hồn nghệ sĩ đích thực của Người: tình yêu thiên nhiên say đắm, dù là thân tù nhưng vẫn rung động mãnh liệt trước vẻ đẹp của trăng
7. Văn bản Ngắm trăng ( Hồ Chí Minh ) III. Tìm hiểu chi tiết văn bản 2. Hai câu thơ cuối – tinh thần lạc quan của Bác Nhận xét cấu trúc của hai câu cuối
8. Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt Nguyệt tòng song khích khán thi gia Người ngắm trăng soi ngoài của sổ Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ. Nhân Song Minh nguyệt Nguyệt Song Thi gia Cấu trúc đối xứng
9. Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt Nguyệt tòng song khích khán thi gia Người ngắm trăng soi ngoài của sổ Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ. Sự hài hòa giữa chất THÉP và chất TÌNH Cuộc vượt ngục về tinh thần => chất THÉP Tình cảm giao hòa giữa trăng và người => chất TÌNH
10. NHÀ TÙ ĐEN TỐI VẦNG TRĂNG THƠ MỘNG Song Sắt THẾ GIỚI CỦA TỰ DO VÀ THẾ GIỚI CỦA SỰ TÀN BẠO CÁI ĐẸP Song sắt nhà tù đã trở nên bất lực, vô nghĩa - Sức mạnh tinh thần kỳ diệu, phong thái ung dung của người chiến sĩ vượt lên cảng ngục tù -Tình yêu thiên nhiên mãnh liệt, tâm hồn thi nhân say đắm của một nghệ sĩ đích thực
11. III. Tìm hiểu chi tiết văn bản 2. Hai câu thơ cuối – tinh thần lạc quan của Bác - Cấu trúc đối xứng : + Người vượt song sắt nhà tù để đến với vầng trăng tự do + Trăng cũng vượt song sắt nhà tù để ngắm nhà thơ - Cuộc vượt ngục về tinh thần => chất thép - Tình cảm giữa trăng và người => chất tình - Nghệ thuật nhân hóa “ Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ” => Kẻ tri âm tìm đến người tri kỉ ( Bác và trăng là đôi bạn tri âm)
12. Văn bản Ngắm trăng ( Hồ Chí Minh ) IV. Tổng kết 1. Nghệ thuật - Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt giản dị mà hàm súc - Sử dụng thành công phép đối, phép nhân hóa. 2. Nội dung Bài thơ cho thấy tình yêu thiên nhiên say mê và phong thái ung dung của Bác ngay cả khi trong cảnh tù đày. 3. Ý nghĩa Bài thơ cho thấy tình yêu thiên nhiên say mê và phong thái ung dung của Bác ngay cả khi trong cảnh tù đày.
13. Nhà văn Hoài Thanh nhận xét “Thơ Bác đầy trăng” . Em hãy tìm thêm những bài thơ khác của Bác cũng có hình ảnh ánh trăng?
14. Tiếng suối trong như tiếng hát xa Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
15. Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên Xuân giang, xuân thuỷ, tiếp xuân thiên Yên ba thâm xứ đàm quân sự Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền
16. Một canh hai canh lại ba canh Trằn trọc băn khoăn, giấc chẳng thành Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt, Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh.
17. Trăng vào cửa sổ đòi thơ Việc quân đang bận xin chờ hôm sau. Chuông lầu chợt tỉnh giấc thu, Ấy tin thắng trận Liên khu báo về.