Giáo án Giáo dục địa phương 7 - Chủ đề: Ngữ văn Bắc Giang - Văn bản: Hùng Linh Công

Nội dung text: Giáo án Giáo dục địa phương 7 - Chủ đề: Ngữ văn Bắc Giang - Văn bản: Hùng Linh Công

1. Ngày dạy: CHỦ ĐỀ : NGỮ VĂN BẮC GIANG TIẾT 14, 15, 16 : TRUYỀN THUYẾT BẮC GIANG VĂN BẢN: HÙNG LINH CÔNG I. Mục tiêu 1. Kiến thức: - HS nhận biết, chỉ ra được những nét cơ bản về thể loại truyền thuyết. - Nội dung (đề tài, chủ đề, ý nghĩa, thái độ của nhân dân ) của truyền thuyết Hùng Linh Công. - Một số yếu tố hình thức (chi tiết, cốt truyện, nhân vật, yếu tố kì ảo ) của truyền thuyết Hùng Linh Công. + Nhận biết và phân tích được sự ra đời, lớn lên; các chiến công và phẩm chất của Hùng Linh Công. + Nhận biết được đặc điểm của truyền thuyết qua truyện “Hùng Linh Công”. + Biết được ý nghĩa của một số chi tiết tiêu biểu trong truyện. + Nhận biết được tình cảm, quan niệm của nhân dân qua cách xây dựng nhân vật và kết thúc truyện. 2. Năng lực: a. Năng lực chung: - Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác... b. Năng lực riêng biệt: - Nhận biết được đặc điểm của truyền thuyết qua truyện “Hùng Linh Công”. - Đọc diễn cảm và sáng tạo văn bản “Hùng Linh Công”. Tóm tắt được các sự việc chính trong câu chuyện. - Nhận biết được tình cảm, cảm xúc của nhân dân qua cách xây dựng nhân vật và kết thúc truyện. - Biết tự học, hợp tác và sáng tạo trong đọc hiểu, viết, nói và nghe sau khi học một truyền thuyết Bắc Giang. 3. Phẩm chất: - Yêu quý, trân trọng, tự hào, biết gìn giữ, phát huy truyền thống yêu nước và lao động xây dựng quê hương của con người Bắc Giang. - Có ý thức tìm hiểu về truyền thuyết và lịch sử Bắc Giang. II. Thiết bị dạy học và học liệu . - Sách giáo khoa - Máy tính, Ti vi - Bảng phụ, bút dạ III. Tiến trình dạy học . 1. Hoạt động 1: Mở đầu . a. Mục tiêu:
2. - Huy động kiến thức nền, hiểu biết của HS về các lễ hội, câu ca dao gắn với truyền thuyết và địa danh lịch sử trên quê hương Bắc Giang để liên kết với bài học. - Tạo tâm thế hứng thú cho HS tìm hiểu bài. b. Nội dung: - GV tổ chức trò chơi: Ai nhanh hơn, ai thông minh hơn. - HS trả lời các câu hỏi, tìm ra đáp đúng. c. Sản phẩm: Trình bày miệng, câu trả lời của HS bằng ngôn ngữ nói d. Tổ chức thực hiện : B1 Chuyển giao nhiệm vụ: - GV: đưa hệ thống câu hỏi trên máy chiếu (kèm theo hình ảnh). - Mỗi câu hỏi chỉ trả lời 1 lần. - GV chốt đáp án trên máy chiếu. * Nội dung các câu hỏi: Câu 1. Chỉ ra truyện dân gian được nói tới trong bài ca dao sau: Trèo lên cây gạo cao cao Bước xuống hội Gióng vui sao vui vầy Giáo gươm cờ xí trùng trùng Hằng năm mở hội tưng bừng vui thay Nhớ xưa Thánh Gióng tích rày Uy phong rạng rỡ đến nay còn truyền Câu 2. Theo em, dưới đây là hình ảnh về ngôi chùa nổi tiếng nào của huyện Việt Yên gắn liền với câu ca dao: Thứ nhất là chùa Đức La, Thứ nhì chùa Bổ, thứ ba chùa Tràng Câu 3. Đoạn video sau nói về khu di tích lịch sử nào nằm ở thành phố Bắc Giang? (Nội dung video trên máy chiếu) Câu 4. Điền từ còn thiếu trong lời dạy của Bác ở câu sau: “Các ........ đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Câu 5. Ca dao có câu: Vui nhất là hội chùa Thầy Vui thì vui vậy, chẳng tày hội IA Câu ca dao và hình ảnh trên gợi nhắc tới truyền thuyết nào của Bắc Giang? - Hs: tiếp nhận B2 Thực hiện nhiệm vụ. - Học sinh: trả lời - Giáo viên: quan sát giúp đỡ HS B3- Dự kiến sản phẩm: Câu 1: Truyền thuyết “Thánh Gióng” Câu 2: Chùa Bổ Đà Câu 3: + Khu di tích đền Xương Giang
3. Câu 4: Vua Hùng . Câu 5: Truyền thuyết “Hùng Linh Công” -> GV nêu vấn đề cần tìm hiểu trong bài học. 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới . a. Mục tiêu: HS nhận biết, chỉ ra được những nét cơ bản về thể loại truyền thuyết và văn bản “Hùng Linh Công”. Sự ra đời và lớn lên của Hùng Linh Công . Những chiến công của Hùng Linh Công . Hùng Linh Công bay lên núi và dấu tích còn lại b. Nội dung: - HS đọc tài liệu SGK phần Em cần biết và nội dung văn bản Hùng Linh Công, quan sát tranh minh họa để tìm ra đặc điểm chung của truyền thuyết và nhân vật, sự việc chính, bố cục của câu chuyện. c. Sản phẩm: phần trình bày miệng và kết quả chơi trò chơi của HS ghi trên bảng d. Tổ chức thực hiện . HĐ CỦA GV VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM B1 Chuyển giao nhiệm vụ . I. Tìm hiểu chung . - Giáo viên: Nêu yêu cầu, câu 1.Thể loại truyền thuyết . hỏi: - Truyền thuyết: 1. Dựa vào tài liệu SGK và sự + Thể loại văn học dân gian chuẩn bị bài ở nhà, em hãy nêu + Có yếu tố kì ảo hiểu biết chung về thể loại truyền thuyết? + Nhân vật, sự việc có liên quan đến lịch sử 2. Phương thức biểu đạt chính + Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân dân của văn bản “Hùng Linh Công” 2. Truyền thuyết “Hùng Linh Công” là gì? a. Thể loại :Truyền thuyết về thời đại Hùng 3. Trong truyện có những nhân Vương trong thời kì giữ nước. vật nào? Ai là nhân vật chính? b- Phương thức biểu đạt: tự sự 4. Truyện có những sự việc nào ? c.- Nhân vật: Bố, mẹ, Hùng Linh Công, vua, tráng 5. Bố cục chia làm mấy phần nội sĩ làng Phù Đổng-Thánh Gióng, dân binh, bọn dung từng phần ? giặc. Bước 2: HS trao đổi thảo luận, d- 5 sự việc chính: thực hiện nhiệm vụ . + Sự ra đời và lớn lên của Hùng Linh Công - HS tự tìm hiểu trong 2p, sau đó + Hùng Linh Công giúp dân diệt trừ hổ dữ trao đổi với bạn cùng ngồi 3p. + Hùng Linh Công xuất binh tiếp ứng đánh thắng Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt giặc Ân. động và thảo luận . + Hùng Linh Công bay lên đỉnh núi và hóa - HS trình bày sản phẩm thảo + Những dấu tích còn lại luận e - Bố cục: 3 phần - GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. + Phần 1: Từ đầu đến “thiên tướng”: Sự ra đời và Bước 4: Đánh giá kết quả thực lớn lên của Hùng Linh Công. hiện nhiệm vụ . + Phần 2: Tiếp đến “vô số”: Những chiến công của Hùng Linh Công.
4. - GV nhận xét, bổ sung, cung cấp + Phần 3: Còn lại: Hùng Linh Công bay lên núi tri thức và chốt lại kiến thức và dấu tích còn lại. Ghi lên bảng HĐ CỦA GV VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM B1: Chuyển giao nhiệm vụ1 : II. Đọc - hiểu văn bản . - Giáo viên: Nêu yêu cầu 1. Sự ra đời và lớn lên của Hùng 1. Hãy tìm các chi tiết kể về sự ra đời và lớn Linh Công . lên của Hùng Linh Công? Em có nhận xét gì về các chi tiết ấy? - Thời gian: đời Hùng Vương thứ 6 2. Nhận xét về sự ra đời và lớn lên của Hùng - Địa điểm: vùng Kinh Bắc Linh Công? - Ông bà Hùng Nhạc đi cầu tự tại chùa 3. Kể tên những câu chuyện dân gian có chi Y Sơn. tiết sinh nở thần kì. - Ra đời sau mười hai tháng mang 4. Kể về sự ra đời và lớn lên như vậy, nhân thai: chân mập mạp, hình dong tựa lân dân ta muốn thể hiện quan niệm và mong hổ, cốt cách tựa bách tùng ước gì? - Lúc 17 tuổi: cao chín thước, râu hùm 5. Những câu chuyện dân gian có chi tiết hàm én, mắt phượng mày ngài, đôi vai sinh nở thần kì ? rắn như đá, râu dài tận rốn Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện - Tài năng: bắt hổ trên rừng, giết được nhiệm vụ . giao long . - HS tự tìm hiểu trong 2p, sau đó trao đổi với -> Chi tiết tưởng tượng, kì ảo xen lẫn bạn cùng ngồi 3p. chi tiết đời thường, gần gũi. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận . -> Sự ra đời và lớn lên khác thường - HS trình bày sản phẩm thảo luận và kì lạ của nhân vật. - GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của -> Thể hiện tài năng và sức mạnh phi bạn. thường của Hùng Linh Công Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm Những câu chuyện dân gian có chi vụ . tiết sinh nở thần kì (Thánh Gióng, - GV nhận xét, bổ sung, cung cấp tri thức và Con rồng cháu Tiên) chốt lại kiến thức Ghi lên bảng Hêt tiết 1 chuyển tiết 2 HĐ CỦA GV VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM B1 Chuyển giao nhiệm vụ 2:GV 2. Những chiến công 1. Phần diễn biến của truyện kể về mấy chiến công Hùng của Hùng Linh Công . Linh Công ? Đó là những chiến công nào? a. Hùng Linh Công diệt 2. Đưa phiếu học tập trên máy chiếu có hệ thống câu hỏi: hổ dữ . 3.Trước thảm họa của dân, vua đã giao cho Hùng Linh -> Hùng Linh Công có Công nhiệm vụ gì? sức mạnh, tài năng xuất chúng của người anh 4.Hùng Linh Công đã thực hiện nhiệm vụ như thế nào? hùng; yêu dân, dũng Kết quả ra sao?
5. 5.Từ đó, em có nhận xét gì về tài năng và phẩm chất của cảm, sẵn sàng xả thân vì Hùng Linh Công? dân. Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ . b. Hùng Linh Công diệt - HS tự tìm hiểu trong 2p, sau đó trao đổi với bạn cùng giặc . ngồi 3p. -> Thể hiện tài năng, sự Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận . dũng cảm, kiên cường, ý - HS trình bày sản phẩm thảo luận chí quyết tâm đánh giặc, - GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. bảo vệ Tổ quốc của Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ . Hùng Linh Công. - GV nhận xét, bổ sung, cung cấp tri thức và chốt lại kiến -> Khẳng định sức mạnh thức Ghi lên bảng của truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết của dân tộc. HĐ CỦA GV VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM B1 Chuyển giao nhiệm vụ 3:GV 3. Hùng Linh Công bay lên núi 1. Em hãy tìm các chi tiết kì ảo phần cuối truyện? và dấu tích còn lại . 2: Việc Hùng Linh Công không trở lại triều đình + Ngày 8/8: cưỡi hổ đen, bay lên nhận tước lộc hay ở lại quê hương mà lại hóa có đỉnh núi thì Hóa . ý nghĩa gì? + HLC là người trời, thể hiện ý 3: Việc lập đền thờ tưởng nhớ công đức của HLC trời giúp dân, giúp nước. HLC và phụ thân cùng mẫu thân của ngài đã thể hiện làm việc nghĩa vô tư không hề đòi tình cảm gì của nhân dân Bắc Giang? hỏi phần thưởng, công danh. Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện -> Chi tiết kỳ ảo, hoang đường nhiệm vụ . -> Ngợi ca, tôn vinh người anh - HS tự tìm hiểu trong 2p, sau đó trao đổi với bạn hùng yêu nước, không màng danh cùng ngồi 3p. lợi sẽ bất tử, sống mãi trong lòng Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo dân. luận . - Nhà vua phong là Y Sơn linh - HS trình bày sản phẩm thảo luận tích đại Vương - GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. - Dân làng thờ phụng, duy trì các Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ ngày lễ hội - GV nhận xét, bổ sung, cung cấp tri thức và chốt lại kiến thức Ghi lên bảng -> Nhân dân luôn tôn kính, biết ơn và khắc ghi mãi công lao của người anh hùng. B1 Chuyển giao nhiệm vụ 3:GV III. Tổng kết: + Theo em, nghệ thuật đặc sắc của truyện là gì? 1. Nghệ thuật : + Trong truyền thuyết này, những chi tiết nào gắn - Sử dụng các chi tiết tưởng với hiện thực lịch sử? tượng, kì ảo. + Qua đây, em hãy nêu ý nghĩa của truyện? 2. Nội dung : Bước 2: HS tiếp nhận vàthực hiện nhiệm vụ - Ca ngợi người anh hùng có - HS tự tìm hiểu trong 2p nhiều chiến công lẫy lừng. Bước 3: Báo cáo kết quả - HS trình bày sản phẩm .
6. - GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. - Thể hiện lòng tự hào của nhân Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ dân Bắc Giang. - GV nhận xét, bổ sung, cung cấp tri thức và chốt - Giải thích nguồn gốc các lễ hội, lại kiến thức Ghi lên bảng khẳng định truyền thống văn hóa lâu đời của Bắc Giang. Tiết 3: 3. Hoạt động 3: Luyện tập . a) Mục tiêu: - Học sinh vận dụng kĩ năng tóm tắt, ghi nhớ các sự việc chính trong truyện Hùng Linh Công để thực hiện kĩ năng viết văn bản tóm tắt. - Học sinh bày tỏ được suy nghĩ, ý kiến cá nhân của mình về nhân vật trong truyện. b) Nội dung: - Tóm tắt cốt truyện Hùng Linh Công trong ½ trang giấy. - Em học được những phẩm chất nào của Hùng Linh Công? Vì sao? c) Sản phẩm: - Bài tóm tắt của học sinh. - Ý kiến cá nhân của học sinh. d) Tổ chức thực hiện: Bài tập 1: Tóm tắt truyện Hùng Linh Công trong ½ trang giấy thi. - Học sinh hệ thống được các sự việc chính sau: + Vào đời HV thứ 6, ở vùng Kinh Bắc, có vợ chồng viên quan họ Hùng đến chùa Y Sơn cầu tự. + Sau 12 tháng mang thai, người vợ sinh một cậu con trai đặt tên là Hùng Linh Công. + Năm 17 tuổi, Hùng Linh Công cao lớn, khỏe mạnh, thông minh, đức độ, tài năng, có thiên tài, thiên tướng. + Trong vùng có hổ dữ làm hại dân lành, Hùng Linh Công giúp dân diệt trừ hổ dữ. + Giặc Ân xâm lược, vâng lệnh vua, Hùng Linh Công xuất binh tiếp ứng đánh tan giặc. + Giặc tan, Hùng Linh Công lui về Y Sơn, cưỡi hổ đen bay lên đỉnh núi thì hóa. + Tưởng nhớ công ơn của Hùng Linh Công, nhân dân lập đền thờ, hằng năm mở hội. Bài tập 2: Em học được những phẩm chất nào của Hùng Linh Công? Vì sao? - Học sinh bày tỏ ý kiến cá nhân, ví dụ: + Đức độ - đây là phẩm chất cần có để trở thành người tốt – BH nói “Người có tài mà không có đức là người vô dụng” + Dũng cảm – Vì phải dũng cảm mới không sợ nguy hiểm, khó khăn, mới có thể thành công. + Yêu nước – Là người VN phải yêu nước. 4. Hoạt động 4: Vận dụng : a) Mục tiêu: - Phát triển năng lực đọc hiểu truyền thuyết Bắc Giang theo đặc trưng thể loại. - Tích hợp kiến thức liên môn để giới thiệu nhân vật trong truyền thuyết với bạn bè. - Học sinh hiểu đặc điểm truyền thuyết, truyền thuyết Bắc Giang. - Học sinh biết cách tìm đọc tài liệu tham khảo về truyền thuyết Bắc Giang. b) Nội dung: - Học sinh đọc hiểu truyền thuyết Thánh mẫu thượng ngàn và so sánh với truyền thuyết Hùng Linh Công (Chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt về: Sự xuất hiện của nhân vật, hành động, yếu tố hoang đường, kì ảo, kết thúc truyện, cách giải thích nguồn gốc lễ hội trong hai truyện).
7. - Học sinh nêu được đặc điểm của truyền thuyết và đặc điểm của truyền thuyết Bắc Giang. - Vẽ tranh minh họa hình ảnh Hùng Linh Công. - Cách tìm đọc tài liệu tham khảo về truyền thuyết Bắc Giang. c) Sản phẩm: - Phiếu học tập của học sinh. - Tranh minh họa. d) Tổ chức thực hiện: GV đọc bài ca dao về đất Lục. - Học sinh đoán xem bài ca dao nhắc đến địa danh nào của Bắc Giang. - GV cho học sinh chia sẻ cảm nhận của bản thân về vùng đất Suối Mỡ - Lục Nam. - Học sinh chia sẻ cảm nhận. - GV chiếu cho học sinh xem clip giới thiệu về Suối Mỡ - Lục Nam. 1. Đọc truyền thuyết Thánh mẫu thượng ngàn và so sánh với truyền thuyết Hùng Linh Công. - 3 HS đọc to câu chuyện. - HS nhận phiếu bài tập, làm việc cá nhân trên phiếu. - Nhóm trưởng điều hành nội dung thảo luận của nhóm. - Thư kí ghi ý kiến trên phiếu thống nhất. - Đại diện nhóm trình bày kết quả. - HS nghe và có ý kiến bổ sung, sửa chữa (nếu có) - HS quan sát phần chốt của GV, điều chỉnh v\bổ sung theo phiếu cá nhân. - GV yêu cầu học sinh nêu cách tìm đọc các truyền thuyết Bắc Giang. - GV chốt, hướng dẫn học sinh cách tìm đọc truyền thuyết Bắc Giang, lưu ý trong và sau khi đọc. HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ . 1. Lựa chọn chi tiết truyện có hình ảnh đẹp nhất về Hùng Linh Công và vẽ tranh minh họa. 2. Tìm đọc các truyện truyền thuyết Bắc Giang.