Bài giảng Ngữ văn 9 - Văn bản 2: Tiếng đàn mưa

Nội dung text: Bài giảng Ngữ văn 9 - Văn bản 2: Tiếng đàn mưa

1. Tiếng đàn mưa ( Bích Khê)
2. Nghe bài hát sau và nêu cảm nhận sau khi nghe bài hát
3. - Bích Khê (1916-1946), tên thật là Lê Quang Lương; là một nhà thơ nổi tiếng của Việt Nam thời tiền chiến. - Bích Khê sinh ngày 24 tháng 3 năm 1916 - Năm 1931, 15 tuổi, ông đã biết làm thơ Đường luật, ca trù. - Năm 1937, bị bệnh phổi, - Ngày 17 tháng 1 năm 1946, Bích Khê lìa bỏ cõi đời và cõi thơ tại Thu Xà lúc 30 tuổi. - Trước khi đến với Thơ mới, một thời gian dài (1931-1936), Bích Khê đã viết ca trù, thơ Đường luật, và đăng trên các báo Tiếng Dân, Tiểu thuyết thứ Năm, Người mới...Sau 1937, ông chuyển hẳn sang làm "thơ mới“.
4. Phiếu học tập 1 Thể loại Xuất xứ Phương thức biểu đạt Bố cục đoạn trích Nội dung Nghệ thuật
5. Phiếu học tập 1 Thể loại Thể loại thơ song thất lục bát. Xuất xứ Nằm trong tập thơ Tinh hoa Phương thức biểu đạt Biểu cảm. Bố cục đoạn trích Khổ 1: Những sự vật, hiện tượng phụ họa cùng mưa. - Khổ 2: Những nơi mưa rơi xuống. - Khổ 3: Cảnh vật khi mưa rơi xuống. - Khổ 4: Nguyên nhân khiến “khách tha hương” rơi lệ. Nội dung Nói về nỗi nhớ sự cô đơn của người tha hương Nghệ thuật - Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình. - Sử dụng các biện pháp tu từ linh hoạt.
6. Hoạt động nhóm Phiếu học tập số 2 Nhóm 1: - Những sự vật, hiện tượng phụ họa cùng mưa và nơi mưa rơi? -Những biện pháp tu từ nào được tác giả sử dụng? -Nêu đặc điểm chung của những sự vật, hiện tượng phụ họa cùng mưa trong bài thơ. Tác giả muốn khắc họa tâm trạng gì qua những sự vật, hiện tượng ấy? Nhóm 2: Cảnh vật khi mưa rơi xuống. Thông qua cảnh mưa rơi, tác giả muốn tái hiện tính chất nào của không gian? Những từ ngữ nào được sử dụng nhiều lần trong bài thơ? Nêu tác dụng của việc sử dụng với tần suất cao những từ ngữ ấy? Nhóm 3 : Chỉ ra mối liên hệ giữa hình ảnh nước non ở ba khổ thơ đầu với nội dung của hai câu thơ cuối? Nguyên nhân khiến “khách tha hương” rơi lệ? Tâm trạng của khách tha hương là gì? Dựa vào cơ sở nào em nhận ra được điều đó?
7. Hoạt động nhóm Phiếu học tập số 2 Nhóm 1 - Những sự vật hiện tượng phụ họa cùng mưa: “hoa, thềm lan (thềm nhà), nước non.” - Những nơi mưa rơi xuống: “Lầu, thềm lan (thềm nhà), cánh đồng, trên ngàn”. Þ Khắc họa tâm trạng: Một nỗi lòng đầy tâm sự, lúc vui lúc buồn, những kí ức về mảnh đất quê hương đã trôi mãi vào khoảng không gian kí ức rất xa, không thể quay lại. Điệp từ -Đảo ngữ- hoán dụ “giọt đàn”, “rụng bóng”. => sự cô đơn cùng nỗi nhớ của những người con xa quê. Trân trọng chốn quê hương yên bình Nhóm 2 Những từ ngữ được sử dụng nhiều lần: “mưa; ý khách; bóng dương”. Hình ảnh cơn mưa gợi lên nỗi buồn, sự hiu quạnh, cô đơn của người con xa quê hương nhớ nhà. Nhóm 3 Hình ảnh "nước non" như một sợi chỉ đỏ xuyên suốt bài thơ "Tiếng đàn mưa", kết nối các khổ thơ, tạo nên một mạch cảm xúc liền mạch, da diết Vào thời điểm hoàng hôn, Người khách tha hương – chính là những người đi xa quê hương vì mục đích kiếm sống lại càng nhớ nhà .
8. Tìm và nêu tác dụng của phép điệp thanh, điệp vần trong bài thơ? - Có 5 trường hợp điệp thanh theo từng nhóm: + Mưa hoa rung, mưa hoa xuân rung (bằng – bằng – trắc) + Mưa xuống lầu, mưa xuống thêm lan (bằng – trắc – bằng) + Lầu mưa xuống, thêm lan mưa xuống (bằng – bằng – trắc) + Đầm mưa xuống, nẻo đối mưa xuống (bằng – bằng – trắc) + Bóng dương tà ... rụng bóng tà dương (trắc – bằng – bằng) Sự lặp lại thanh điệu theo từng nhóm âm tiết tạo nên tính nhạc cho câu thơ, đồng thời giúp người đọc cảm nhận được sự vật đang diễn ra trong một trạng thái, một xu thế không thay đổi (những giọt mưa đang rơi mau ở khắp chốn/ bóng chiều buông xuống).
9. ? Trong đoạn trích, vẫn ương được lặp lại nêu tác dụng? Rơi hoa hết mưa còn rả rích, Càng mưa rơi càng tịch bóng dương Bóng dương với khách tha hương Mưa trong ý khách muôn hàng lệ rơi. - Vẫn ương ngân dài, lặp lại ở hình ảnh “bóng dương” và “khách tha hương" không chỉ tạo nên cảm nhận về một nỗi khắc khoải, day dứt, mà còn gây ấn tượng về sự đồng điệu giữa cảnh vật (bóng dương) và con người (khách tha hương).
10. Chỉ ra những đặc điểm của thể thơ song thất lục bát thể hiện trong bài thơ Tiếng đàn mưa.? + Được cấu tạo từ hai câu thất – bảy chữ (song thất) và 1 cặp lục bát (1 câu 6 tiếng và 1 câu 8 tiếng). + Chữ cuối câu bảy dưới vần với chữ cuối câu lục “lan; ngàn”, tiếng cuối câu lục vần với chữ thứ 6 câu bát “ngàn; đàn”.
11. KHÁI QUÁT MỘT SỐ VẤN ĐỀ NỔI BẬT Ở BÀI THƠ Chỉ ra những cung bậc cảm xúc được diễn tả trong bài thơ Thể thơ song thất lục bát có nhịp điệu như thế nào? giúp diễn tả kiểu tâm trạng nào? Biện pháp điệp có tác dụng như Tìm hiểu về nhạc thế nào đối với nhịp điệu, nhạc tính trong bài điệu của bài thơ? thơ Nhận xét về thanh điệu và cách ngắt nhịp trong các câu thơ
12. KHÁI QUÁT MỘT SỐ VẤN ĐỀ NỔI BẬT Ở BÀI THƠ Chỉ ra những - Tiếng mưa, tiếng đàn cung bậc cảm điển hình là cảm xúc của nhân vật “khách tha hương”. Qua đó, bài thơ đã thực sự thành xúc được diễn tả công khi nói về nỗi nhớ sự cô đơn mà không hề nặng nề về cảm xúc mà cứ nhẹ rơi như trong bài thơ những giọt mưa mang âm thanh của tiếng đàn. Thể thơ song thất lục bát có - Thơ song thất lục bát thường ngắt nhịp nhịp điệu như thế nào? giúp 4\3 hoặc 2\2\3. Vì vậy các tác phẩm song thất lục bát thường giàu nhạc điệu. Qua đó diễn tả kiểu tâm trạng nào? Tìm hiểu về diễn tả được tâm trạng nhân vật. nhạc tính trong Biện pháp điệp có tác dụng như Sự lặp lại thanh điệu theo từng nhóm âm bài thơ. thế nào đối với nhịp điệu, nhạc tiết tạo nên tính nhạc cho câu thơ, đồng thời giúp người đọc cảm nhận được sự vật đang điệu của bài thơ? diễn ra trong một trạng thái, một xu thế không thay đổi. Nhận xét về thanh điệu và cách - Sử dụng điệp thanh, điệp vần, cách ngắt ngắt nhịp trong các câu thơ nhịp linh hoạt tạo tính nhạc cho câu thơ.
13. GIẢI CỨU ĐẠI DƯƠNG
14. Bắt đầu! Câu 1: Bích Khê là nhà thơ thuộc phong trào văn học nào? A. Văn học hiện thực. B. Văn học hiện đại. C: Văn học kháng chiến D: Thơ Mới. . HẾT GIỜ
15. Bắt đầu! Câu 2: Bài thơ Tiếng đàn mưa được viết theo thể thơ gì? A. Lục bát. B. Song thất lục bát. C. Ngũ ngôn D. Tự do. HẾT GIỜ
16. Bắt đầu! Câu 3: Từ ngữ nào được tác giả lặp lại nhiều lần trong bài? A. Giọt. B. Nước. C. Mưa. D. Lệ. . HẾT GIỜ
17. Bắt đầu! Câu 4: Tìm các tiếng có chứa thanh bằng trong hai câu thơ sau: Rơi hoa hết mưa còn rả rích Càng mưa rơi càng tịch bóng dương. A. Hết, rích, bóng. B. Hoa, mưa, bóng. C. Còn, rơi, dương. D. Hết, rả, tịch. HẾT GIỜ
18. Bắt đầu! Câu 5: Đâu là nhận xét đúng về thơ Bích Khê qua bài thơ Tiếng đàn mưa? A. Là bài thơ có sự B. Là bài thơ với thể C. Là bài thơ mang D. Là bài thơ mang kết hợp giữa truyền thơ truyền thống, ngôn đậm màu sắc hiện đậm sắc màu truyện thống và hiện đại. từ hiện đại, sôi nổi. đại, mới mẻ. thống. . HẾT GIỜ
19. Bắt đầu! Câu 6: Những sự vật, hiện tượng nào trong khổ ba phụ họa cùng mưa? B. Đầm, nẻo đồi, bóng tà A. Hoa xuân. C. Bóng dương tà. D. Đầm, nẻo đồi, dương, hoa xuân. bóng tà dương. HẾT GIỜ
20. Bắt đầu! Câu 7: Đâu là tình cảm của nhà thơ được thể hiện trong thi phẩm Tiếng đàn mưa? C. Đón chờ công A. Xót xa trước B. Nỗi nhớ gia đình, D. Nối nhớ nhung, cuộc đổi mới của cảnh tượng khổ bè bạn. nặng lòng với quê cực của nhân dân. nước nhà. hương, đất nước. HẾT GIỜ