Giáo án môn Ngữ Văn 9 - Ôn tập dạng bài cảm thụ văn học - Năm học 2019-2020 - Trần Thị Ninh

Nội dung text: Giáo án môn Ngữ Văn 9 - Ôn tập dạng bài cảm thụ văn học - Năm học 2019-2020 - Trần Thị Ninh

1. Trần Thị Ninh- Giáo án bồi dưỡng ngữ văn 9- Năm học 2019-2020 Giảng: ÔN TẬP DẠNG BÀI CẢM THỤ VĂN HỌC I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: HS nắm được: 1. Kiến thức: - Nội dung chỉ ra các biện pháp tu từ và nêu tác dụng của các biện pháp đó trong văn cảnh cụ thể. - Hiểu giá trị nội dung và nghệ thuật của ngữ liệu. - Vận dụng vào làm bài cụ thể 2. Kĩ năng - Nhận biết và phân tích cách sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong một tình huống giao tiếp cụ thể. - Vận dụng kiến thức tiếng việt trong hoạt động giao tiếp. - RÌn kü n¨ng sö dông các biện pháp nghệ thuật trong viết văn 3. Thái độ - Nhận biết đúng các biện pháp tu từ - Cã ý thøc vận dụng và tuân thủ đúng những BPNT này trong giao tiếp. - Cã ý thøc häc tËp yªu thÝch m«n tiÕng ViÖt. Bài tập ngắn 1-Chỉ ra và phân tích hiệu quả của các biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ sau: Mùa xuân người cầm súng . Tất cả như xôn xao. - Biện pháp tu từ được sử dụng: + Điệp cấu trúc câu: Mùa xuân người ; Lộc + động từ + danh từ ; Tất cả như + từ láy. + Điệp ngữ: mùa xuân, lộc, tất cả như. + Ẩn dụ: lộc (biểu tượng sức sống mùa xuân) + Hoán dụ: người cầm súng (chiến sĩ – chiến đấu), người ra đồng (nông dân – lao động) - Giá trị của các biện pháp tu từ: Từ cảm nhận về mùa xuân đất trời, nhà thơ chuyển sang cảm nhận về mùa xuân của đất nước với những hình ảnh ẩn dụ - vẻ đẹp của người cầm súng và người ra đồng, những người dựng xây và bảo vệ tổ quốc. Lộc tơ, chồi biếc là biểu tượng của sức sống mùa xuân, Người chiến sĩ, người nông dân đã mang trong mình sức sống mãnh liệt của mùa xuân và họ đem nó đến mọi miền đất nước. Việc sử dụng những điệp từ, điệp ngữ, điệp cú làm cho nhịp thơ nhịp nhàng, sôi nổi; hình ảnh mùa xuân đất nước hiện lên sinh động say mê trong những âm thanh xôn xao của thiên nhiên, của lòng người. 2- Phân tích liên kết về mặt nội dung và hình thức giữa các câu trong ĐV sau: Cái mạnh của con người VN không chỉ chúng ta nhận biết mà cả thế giới đều thừa nhận là sự thông minh, nhạy bén với cái mới. Bản chất trời phú ấy rất có ích trong xã hội ngày mai mà sự sáng tạo là một yêu cầu hàng đầu, Nhưng bên cạnh cái mạnh đó cũng còn tồn tại không ít cái yếu. Ấy là những lỗ hổng kiến thức cơ bản do thiên hướng chạy theo những môn học thời thượng , nhất là khả năng thực hành và sáng tạo bị hạn chế do lối học chay, học vẹt nặng nề. Không nhanh chóng lấp lỗ hổng này thì khó bề phát huy trí thông minh vốn có và không thể thích ứng với nền kinh tế mới chứa đầy tri thức cơ bản và biến đổi không ngừng.
2. Trần Thị Ninh- Giáo án bồi dưỡng ngữ văn 9- Năm học 2019-2020 - Liên kết nội dung: + Tất cả các câu trong đoạn đều hướng về chủ đề con người VN có những điểm mạnh song cần khắc phục những điểm yếu để thích ứng với nền kinh tế tri thức. + Các câu được tiếp nối theo một trình tự hợp lý, logic. - Liên kết hình thức: + Câu 1 với câu 2 liên kết nhờ phép thế: cụm từ bản chất trời phú ấy ở câu 2 thay thế cho cụm sự thông minh, nhạy bén với cái mới ở câu 1. + Câu 2 với câu 3 liên kết nhờ phép nối: nhưng; phép thế: cụm từ cái mạnh đó thay thế cho cụm bản chất trời phú ấy ở câu 2 và sự thông minh, nhạy bén với cái mới ở câu 1. + Câu 3 với câu 4 liên kết nhờ phép thế: từ ấy ở câu 4 thay thế cho cụm không ít cái yếu ở câu 3. + Câu 4 với câu 5 liên kết nhờ phép thế: cụm từ lỗ hổng này ở câu 5 thay thế cho cụm lỗ hổng kiến thức cơ bản ở câu 4. 3- Phân tích hiệu quả nghệ thuật của các biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ sau: Ngày ngày mặt trời . bảy mươi chín mùa xuân. Trong khổ thơ thứ hai của bài Viếng lăng Bac, tác giả Viễn Phương đã sử dụng rất thành công biện pháp ẩn dụ, điệp ngữ, nhân hóa. Ngày ngày rất đỏ. Có 2 từ mặt trời trong 2 dòng thơ. Ở dòng thơ trên đó là hình ảnh mặt trời của thiên nhiên. Dùng biện pháp nhân hóa, nhà thơ viết mặt trời đi qua trên lăng như để chiêm ngưỡng vẻ đẹp của hình ảnh mặt trời trong lăng ở câu thơ dưới. Hình ảnh mặt trời trong dòng thơ tiếp là hình ảnh ẩn dụ chỉ Bác Hồ. Giống như mặt trời đem lại ánh sáng, soi đường cho nhân loại, Bác Hồ kính yêu chỉ đường dẫn lối cho nhân dân, cho đất nước thoát khỏi nạn ngoại xâm, thoát khỏi đói nghèo, cơ cực, vươn đến cuộc sống độc lập tự do ấm no hạnh phúc. Bởi vậy, để thể hiện lòng tôn kính: Ngày ngày . mùa xuân. Tà ngày ngày được điệp trong khổ thơ tạo nên cảm xúc về cái trường sinh. Dòng người đông đúc dệt thành tràng hoa muôn sắc ngàn hương, từ mọi miền đất nước về đây dâng lên Người. Hình ảnh ẩn dụ tràng hoa diễn tả sâu sắc lòng biết ơn và thành kính của nhân dân ta với Bác Hồ . Bảy mươi chín mùa là cách nói ẩn dụ về cuộc đời Bác; cuộc đời Người rất đẹp, đẹp như những mùa xuân, và con người ấy, cuộc đời, sự nghiệp ấy mãi mãi trường tồn cùng mùa xuân, đất nước. 4- Phân tích hiệu quả thẩm mỹ của các biện pháp tu từ trong hai câu: Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm – Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ. Trong bài thơ Quê hương, Tế hanh đã tạo nên những hiệu quả thẩm myc đặc sắc nhờ việc sử dụng phép nhân hóa và ẩn dụ, nhất là trong hai câu: Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm – Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ. Trở về từ chuyến đi biển vất vả nhưng nhờ ơn trời biển cá đầy ghe, con thuyền trở nên một sinh vật có linh hồn. Nó nằm lặng lẽ trên bãi cát, nghỉ ngơi cho bớt nỗi nhọc mệt vì sóng gió. Thế nhưng vẫn Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ. Ở đây nhà thơ đã vô cùng tài hoa trong việc sử dụng phép tu từ ẩn dụ chuyển đổi cảm giác. Con thuyền cảm
3. Trần Thị Ninh- Giáo án bồi dưỡng ngữ văn 9- Năm học 2019-2020 nhận được vị mặn mòi của biển thấm vào từng thớ gỗ. Chất muối ấy biểu hiện sự gắn bó của con thuyền với biển cả, sự gắn bó trở thành máu thịt, để rồi hôm sau con thuyền lại tiếp nối những chuyến đi dài. Cảm nhận của con thuyền chính là sự cảm nhận tinh tế của thi sĩ về cuộc sống và con người làng chài yêu dấu của ông. 5- Phân tích nét đặc sắc của cách dùng từ mặt trời trong những câu thơ: - Ngày ngày . rất đỏ - Mặt trời .. . lưng mẹ . Trong hai bài thơ Viếng lăng Bác, Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ, các tác giả đã sử dụng từ mặt trời hai lần, lần đầu với nghĩa gốc, chỉ mặt trời thực và lần thứ hai dùng với nghĩa ẩn dụ. Ở mỗi bài thơ, từ mặt trời lại mang một ý nghĩa riêng. Trong câu thơ của Viễn Phương, mặt trời trong lăng rất đỏ là hình ảnh Bác Hồ kính yêu. Cũng giống như mặt trời so sáng cho nhân gian, Bác đã đem lại ánh sáng Cách mạng, chỉ lối soi đường cho nhân dân ta đi đến bến bờ độc lập tự do ấm no hạnh phúc. Hình ảnh Bác Hồ luôn trường tồn cùng đất nước như sự vĩnh cửu của mặt trời. Nếu như nhà thơ Viễn Phương dùng hình ảnh mặt trời để bày tỏ lòng ngưỡng mộ đối với vị lãnh tụ kính yêu thì Nguyễn Khoa Điềm lại dùng nó chỉ đứa con đối với người mẹ: Mặt trời của nằm trên lưng. Thuộc tính của mặt trời làm cơ sở cho sự so sánh ngầm ở đây là sự ấm áp. Mặt trời ấm áp mang lại nguồn sống cho cây cối, cho bắp trên nương, còn con mang lại nguồn sống và niềm hi vọng cho mẹ về một ngày mai tươi sáng, một ngày mai độc lập tự do. Em bé là mặt trời bé bỏng mà người mẹ mang trên lưng. Hai bài thơ với hai ý nghĩa khác nhau của từ mặt trời đều hết sức thành công. 6- Viết ĐV ngắn (8-10 câu) giải thích ý nghĩa nhan đề bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải, trong đó có sử dụng lời dẫn trực tiếp (gạch chân). Mùa xuân là đề tài muôn thưở của tha ca nhạc họa. Có cả một vườn thơ xuân của Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Hồ Chí Minh, NGuyễn Bính, Xuân Diệu, Hàn Mạc Tử . Trong những vần thơ xuân ấy, bài Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hảo có một sức quyến rũ riêng. Tên bài thơ khá lạ. ta đã từng gặp Mùa xuân chín ( Hàn Mặc Tử), Xuân không mùa (Xuân Diệu), Xuân xanh (Bùi Giáng) Tại sao thi phẩm của Thanh Hải lại là Mùa xuân nho nhỏ? Bài thơ ngợi ca vẻ đẹp của đất nước vào xuân, đồng thời thể hiện khát vọng được dâng hiến trọn đời cho quê hương đất nước. Thi nhân nguyện làm: “Một mùa xuân nho nhỏ - Lặng lẽ dâng cho đời – Dù là tuổi hai mươi – Dù là khi tóc bạc”. Ông ý thức rất rõ mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng, muốn sống thật đẹp, muốn hiến dâng cho đất nước một mùa xuân nho nhỏ. Mỗi người đều góp vào để tạo nên hàng triệu, hàng triệu những mùa xuân nho nhỏ để làm nên mùa xuân của cả dân tộc. Đó chính là ý nghĩa nhan đề bài thơ đáng yêu của Thanh Hải. 7-Nêu suy nghĩ của em về ý nghĩa của tình yêu thương (không quá một trang giấy thi) Kết thúc truyện Những người khốn khổ, trước khi qua đời, Huy-gô đã gửi gắm câu triết lí tình thương của mình trong câu dặn dò của Giăng-van-giăng : Trên đời này chỉ có
4. Trần Thị Ninh- Giáo án bồi dưỡng ngữ văn 9- Năm học 2019-2020 một thứ tồn tại thôi, đó là tình yêu thương.Tình yêu thương có ý nghĩa thật lớn lao trong cuộc sống con người. Tình yêu thương là một phẩm chất thẩm mĩ, thuộc về cái đẹp, là những tình cảm tốt đẹp con người dành cho nhau. Đây là một khái niệm mang tính trừu tượng nhưng lại được biểu hiện ở điều cụ thể, nhiều khi là rất giản dị. Tình cảm ấy dù có được biểu hiện như thế nào cũng phải là những tình cảm chân thành, trong sáng xuất phát từ trái tim, không tính toán vụ lợi. Chúng ta biết rằng tình yêu thuơng là một nhu cầu tình cảm không thể thiếu của mỗi người. Con người không thể sống đặt ngoài các mối quan hệ từ đó tất yếu nảy sinh nhu cầu về tình cảm, dù là theo chiều hướng nào. Trong những tình cảm ấy, tình yêu thương là một thứ tình cảm tích cực có tác động lớn lao đến đời sống của con ngwofi không chỉ về mặt tinh thần. Tình yêu thương giúp vực con người dậy khi họ vấp phải những khó khăn, gian khổ, khi họ gục ngã. Tình yêu thương giúp con người có thêm ý chí , sức mạnh để vượt qua khó khăn. Một bn tay đưa ra cho người đang chới với, có thể cứu rỗi được một linh hồn, một cuộc đời. Một nụ cười, một cử chỉ âu yếm cũng đủ cho ta có thêm nghị lực để sống và sống tốt hơn. Một hành động cảm thể khiến con người gần nhau hơn. Yêu thương và chia sẻ tiếp thêm cho con người sức mạnh để sống thêm có ý nghĩa. Không chỉ như vậy, tình yêu thương định hướng cho con người để họ có đời sống tinh thần lành mạnh. Một người được sống trong vòng tay yêu thương của gia đình bạn bè thường có sự phát triển nhân cách hoàn thiện. Ngược lại người sống trong cảnh thiếu thốn tình yêu thương chân thành sẽ là những người phải chịu những khuyết tật về mặt tinh thần. Cuộc sống không có tình yêu thương sẽ mang những gam màu xám xịt, và tâm hồn con người luôn già cỗi. Yêu thương và được yêu thương sẽ luôn và cần là ước mơ chính đáng, là quyền lợi của mọi người. Hãy để cho thế giới này được tỏa sáng bằng tình yêu thương ấy và ngày càng trở nên đẹp hơn. 8- Cho câu chủ đề: Sách là kho tàng quý báu cất giữ di sản tinh thần nhân loại. Dựa vào câu chủ đề, em hãy viết một ĐV phân tích tổng hợp (khoảng 10 câu) Từ xa xưa những người Ai Cập cổ đã phát minh ra giấy pa-ry-rus, người Trung Quốc cổ đã nghĩ đến mai rùa, thân trúc tất cả những vật dụng đó được dùng để ghi lại những hiểu biết của người xưa về tự nhiên và xã hội. Đó là cách đo đạc, cách tính toán, cách tính lịch, cách chế tạo thuốc nổ, lịch sử của những vùng đất, quốc gia Về sau, những nhà khoa học theo đó mà tiếp tục kế thừa thành tựu của cha ông để phát minh ra những công trình khoa học mới: đèn điện, các chất hóa học, hoặc để nghiên cứu đầy ddursaau sắc hơn về các chế độ xã hội, các vấn đề lịch sử Ngày nay thế giới lại có hàng trăm bộ sách ghi chép, lưu giữ thành tựu khoa học của tiền nhân . Về khoa học tự nhiên có thể kể đến những tác phẩm của Ga-li-lê, Niu-tơn, Ga-loa, Men-đê-lê-ep, Ma-ri Cu-ri, An- be Anh-xtanh Về KHXH có thể kể đến KHổng tử, Tư Mã Thiên, các Mác, Lê-nin Giờ đây chúng ta đang tiếp tục nghiên cứu những tác phẩm bất hủ đó để phát triển đời sống xã hội. Sách thực sự là kho tàng quý báu cất giữ di sản tinh thần nhân loại. 9-Nhà chính trị Vũ Khoan nhắc nhở thế hệ trẻ: chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới. Hãy viết một ĐV trình bày suy nghĩ về việc chuẩn bị hành trang của em.
5. Trần Thị Ninh- Giáo án bồi dưỡng ngữ văn 9- Năm học 2019-2020 Trong VB Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới, bác Vũ Khoan từng nhắc nhở chúng em: chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới. Vậy chúng em cần chuản bị hành trang như thế nào? Đất nước ta đang sôi động với công cuộc hội nhập quốc tế: hội nhập kinh tế, hội nhập văn hóa, hội nhập KHKT Và như vậy có nghĩa là chúng ta phải hội nhập cả về con người .Mỗi ngwofi dân cần biết tự nâng cao tri thức- văn hóa để theo kịp trình độ chung của nhân loại. Và bản thân em, em cũng hiểu mình cần chuẩn bị một hành trang chắc chắn để bước vào thế kỉ mới – thế kỉ hội nhập của non sông. Hành trang em cần trước hết là một vốn văn hóa sâu sắc, tinh tế. Người Việt ta từ xưa đã nổi tiếng tinh tế trong ứng xử, quan hệ, nói năng, đi đứng, ăn mặc: học ăn học nói học gói học mở; lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau; đi nhẹ, nói khẽ Chúng em không chỉ biết mà còn cần để vốn văn hóa đó được thể hiện ở chính bản thân mình. Bên cạnh đó, hành trang em cần cho hôm nay là vốn tri thức phong phú đa dạng nhưng cũng cần chuyên sâu, đầy đủ. Bởi trong thế kỉ hội nhập, chúng ta phải tiếp xúc với một khối lượng tri thức khổng lồ trong tất cả các lĩnh vực. Có sự hiểu biết phong phú, đa dạng ; cũng cần có sự chuyên sâu trong lĩnh vực chuyên môn của mình để tạo ra hiệu quả công việc lớn nhất. Muốn vậy, ngay từ bây giờ, em biết mình cần chăm chỉ học tập, rèn luyện và tích cực tìm tòi, học hỏi nhiều hơn nữa. 10- Viết một VB nghị luận ngắn (không quá 1 trang giấy thi) trình bày suy nghĩ về lòng vị tha. Từ xa xưa cha ông ta đã luôn căn dặn con cháu: Nhiễu điều phủ lấy giá gương – Người trong một nước phải thương nhau cùng ; Dù xây chín bậc phù đồ - Không bằng làm phúc cứu cho một người. Tất cả những lời khuyên ấy tựu chung lại trong mong ước hậu thế mai sau sẽ biết sống vị tha giữa cuộc đời. Vị tha là có tinh thần chăm lo một cách vô tư đến lợi ích của người khác mà hi sinh lợi ích của cá nhân mình . Như vậy lòng vị tha ở con người chứng gtor một tinh thần vô cùng bao dung, nhân ái. Lòng vị tha thể hiện ở thái độ vô tư, không mưu toan tính khi giúp đỡ người khác một việc gì đó. Trong lớp có HS học kém hơn, bạn không dè bỉu, xa lánh mà sẻ chia giúp đỡ bạn ấy học tốt. Trong tập thể có thành viên mắc lỗi, làm điều sai trái, bạn không lên án gay gắt mà ngược lại, bạn giúp đỡ, tạo mọi điều kiện để giúp họ sửa sai Trong những hoàn cảnh ấy, nếu bạn làm được như vậy, có thể khẳng định rằng bạn là người có lòng vị tha. Trong đời sống xã hội ta có thể nhìn vào hoạt động tình nguyện của thanh niên mỗi khi mùa hè đến. Họ không quản ngại gian khó đến với vùng cao, vùng gặp khó khăn để hòa mình với đồng bào, cùng đồng cam cộng khổ giúp họ vươn lên. Có được lòng vị tha, con người sẽ cảm thấy thanh thản trước cuộc đời bởi thấy rằng mình có ích. Hơn thế, họ còn được mọi người mến yêu, quý trọng. Những việc làm của học đã làm giàu đẹp thêm cho xã hội. Không ai có thể kể hết giá trị của sự bình yên mà những chiến sĩ công an đang từng ngày từng giờ thầm lặng hy sinh cho đất nước. Không ai có thể nói hết được niềm hạnh phúc, lòng quyết tâm vươn lên và sự khởi sắc trong tương lai của những người chưa có thành công, những người lầm lỡ được lòng vị tha cứu giúp. Cuộc đời này cần đến những tấm lòng dù chỉ để gió cuốn bay đi nhưng là bay đi để gieo mầm, nở hoa trên đất lạ.
6. Trần Thị Ninh- Giáo án bồi dưỡng ngữ văn 9- Năm học 2019-2020 Trong hoàn cảnh đất nước ta hiện nay, còn rất nhiều gia đình nghèo khó. Lòng vị tha của học sinh chúng ta được thể hiện trong việc đóng góp thiện nguyện chia sẻ khó khăn cùng họ. Thiết thực nhất ta hãy sống vì những người thân yêu quanh mình: học tốt, chăm ngoan để ông bà, bố mẹ, thầy cô vui lòng. Nếu có thể, chúng ta giúp đỡ bạn bè trong học tập, lao động .. Như vậy, sống vị tha không nhất thiết phải làm những việc phi thường, lớn lao. Ngược lại đức tính ấy được ghi nhận ở những việc làm giản dị nhất. Vậy tại sao chúng ta không xây dựng cho mình một lối sống đẹp như vậy? 11-Phân tích vẻ đẹp của hình ảnh đám mây mùa hạ trong hai câu thơ Có đám mây mùa hạ - Vắt nửa mình sang thu. Giao mùa – khoảnh khắc mơ hồ của không gian và thời gian ấy không dễ cảm nhận và càng không dễ diễn tả. Vậy mà nhà thơ Hữu Thỉnh đã hết sức thành công khi đêm đến cho người đọc cảm nhận về trời đất lúc sang thu . Tuyệt vời nhất là hình ảnh Có đám mây mùa hạ - Vắt nửa mình sang thu. Bằng thủ pháp ẩn dụ và nhân hóa, nhà thơ đã khiến cho đám mây trở nên sống động. Đám mây vắt nửa mình vô cùng duyên dáng như muốn làm duyên, làm điệu với đất trời. Nó như nhịp cầu nối liền hai bờ: mùa hạ với mùa thu. Cảm giác giao mùa mơ hồ, êm ái, cụ thể được diễn tả thật thú vị qua hình ảnh đám mây này. 12: Viết một đoạn văn nghị luận ( không quá một trang giấy thi) trình bày suy nghĩ của em về câu tục ngữ: “ Có chí thì nên” - hướng dẫn: Viết một đoạn văn nghị luận ( không quá một trang giấy thi) trình bày suy nghĩ của em về câu tục ngữ: “ Có chí thì nên” Sống phải có bản lĩnh. Nhờ có bản lĩnh mà ta có thể vượt qua mọi thử thách trên đường đời và đi tới thành công. Nói về bản lĩnh sống, dân gian có câu tục ngữ thật là chí lí: “ Có chí thì nên” “Có chí” thì mới có thể chịu đựng được, đứng vững trước mọi thử thách khó khăn, không bị gục ngã trước thất bại tạm thời. Đi học, đi làm , sản xuất, kinh doanh vv đều cần đến chí. Chí càng cao sức càng bền mới đi đến thành công. Đường đời khó khăn nên ta phải có chí. Đường xa, núi cao, dốc thẳm, sông sâu, thuyết dày v.v. phải có chí vượt qua. Điu thi là phải có chí quyết tâm thì mới thành công. “ Dốc núi cao, nhưng lòng quyết tâm còn cao hơn núi” “ Nước chảy đá mòn” “ Kiến tha lâu cũng đầy tổ” “ Có công mài sắc có ngày nên kim” .Tất cả đều nói lên cái chí. Tuổi trẻ của chúng ta trên đường học tập, tiến quân vào mặt trận khoa học ki thuật cũng phải có chí mới có thể thực hiện được ước mơ hoài bão của mình, mới có thể đem tài đức góp phần xứng đáng vào công cuộc công nghiệp hóa , hiện đại hóa đất nước.Học tập theo câu tục ngữ : “ Có chí thì nên” ta càng thấm thía lời dạy của Bác Hố: “ Không có việc gì khó Chỉ sợ lòng không bền Đào núi và lấp biển Quyết chí ắt làm nên” Câu 13 Viết một văn bản nghị luận ngắn (khoảng một trang giấy thi) nêu suy nghĩ của em về tình bạn .
7. Trần Thị Ninh- Giáo án bồi dưỡng ngữ văn 9- Năm học 2019-2020 ”Tình bạn trước hết phải phải chân thành, phải phê bình sai lầm của bạn, phải ngiêm chỉnh giúp đỡ bạn sửa chữa sai lầm” . ”Bạn là của cải chứ không phải của cải là bạn”câu danh ngôn đó đã dành tất cả sự trân trọng, ưu ái cho tình bạn.Thế gian sẽ đơn điệu biết mấy, con người sẽ nghèo nàn, nhạt nhẽo nếu tình bạn không tồn tại. Tình bạn , ấy là hai tiếng thiêng liêng , cao đẹp. Ca dao từng đề cao tình bạn bè. ”Ra đi vừa gặp bạn hiền Cũng bằng ăn quả đào tiên trên trời” ” Sống không có bạn là chết cô đơn” Ai cũng muốn có những người bạn tốt của mình. Nhưng kết bạn vốn đã khó, mà giữ gìn tình bạn gắn bó thủy chung còn khó hơn nhiều.Lí Thông từng kết nghĩa với Thạch Sanh nhưng sau lại lừa bạn đi vào chỗ chết và cướp công của bạn. Trịnh Hâm âm mưu hãm hại Vân Tiên chỉ vì sự ghen ghét nhỏ nhen, tầm thường. Những tấm gương phản bạn đó cho thấy nếu hẹp hòi, nếu chỉ ích kĩ thì sẽ mù quáng, sẽ mất bạn bè và trở thành kẻ ác. ” Giàu bè bạn là không nghèo về mặt nào cả”. Cuộc sống thật bao la, rực rỡ sắc màu . Mỗi người nếu biết độ lượng, sống cởi mở, khoan dung hơn thì tình bạn sẽ đơm hoa kết trái, sẽ chẳng bao giờ lụi tàn. Đúng như nhà thơ Tố Hữu ngợi ca: ” Có gì đẹp trên đời hơn thế Người yêu người sống để yêu nhau” C âu 14: Nguyên phó Thủ tướng Vũ Khoan trong bài” Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới” đã viết : ” Có lẽ sự chuẩn bị bản thân con người là quan trọng nhất” Hãy viết một đoạn văn nghị luận ( khoảng một trang giấy thi, trong đó có chứa thành phần phụ chú) trình bày suy nghĩ của em về ý kiến trên. - G ợi ý: Trong bài này, tác giả cho rằng: ” Trong những hành trang ấy, có lẽ sự chuẩn bị bản thân con người là quan trọng nhất” . Điều đó có đúng không? Ý kiến trên hoàn toàn đúng. Bởi vì. trong những hành trang chuẩn bị để bước vào thế kỉ mới, sự chuẩn bị về con người là quan trọng nhất.Từ cổ chí kim , con người bao giờ cũng là động lực phát triển của lịch sử. Trong thế kỉ tới ( thế kỉ XXI) , nền kinh tế thị trường phát triển mạnh thì vai trò của con người lại càng nổi trội. Máy móc và các yếu tố khác có tân tiến hiện đại đến bao nhiêu cũng không thể thay thế được con người. Tóm lại ý kiến trên, khẳng định một hành trang quan trọng nhất là chuẩn bị con người để bước vào thế kỉ mới. C âu 15:Trong bàn về phép học, tác giả Chu Quang Tiềm có nói về phương pháp đọc sách như sau: ” Đọc sách không cốt lấy nhiều, quan trọng nhất là phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ” Hãy viết một đoạn văn nghị luận (không quá một trang giấy thi) , theo cách lập luận quy nạp để thể hiện những suy nghĩ của em về phương pháp đọc trên. - Đọc sách là một vấn đề đã được rất nhiều người bàn đến, em cũng đã từng đọc khá nhiều sách nhưng còn tùy hứng. Chỉ đến khi đọc bài viết của Chu Quang Tiềm trong đó tác giả có bàn về phương pháp đọc sách: ” Đọc sách không cốt lấy nhiều, quan
8. Trần Thị Ninh- Giáo án bồi dưỡng ngữ văn 9- Năm học 2019-2020 trọng nhất là phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ”. Em mới vỡ lẽ ra rất nhiều điều về cách chọn sách, cách đọc sách ,con đường đi đúng đắn để chiếm lĩnh tri thức văn hóa nhân loại. Thế nào là đọc tinh, đọc kĩ? Vấn đề tưởng là hai mà thực chất là một. Không thể đọc kĩ tất cả mà phải chọn những cuốn thật sự có giá trị. Chọn được cuốn có giá trị mà đọc kĩ còn hơn là đọc nhiều cuốn mà chỉ lướt qua. Tóm lại, điều chủ yếu, quan trọng nhất của việc đọc sách không phải là đọc nhiều sách mà là phải biết chọn sách có giá trị và đọc lại nhiều lần để suy ngẫm đó là phương pháp đọc đúng. (quy nạp) C âu 16:Viết một đoạn văn nghị luận ngắn (khoảng một trang giấy thi) bàn về khả năng kì diệu của văn học đối với con người. - Người ta thường gọi văn học là nhân học, Tôi công nhận điều này. Nhưng với tôi văn học không chỉ là môn khoa học nghiên cứu con người. Cái cốt lõi là lòng nhân ái. Điều này chính là diều kì diệu mà tất cả các môn khoa học khác không có đối với con người. “ Văn học là nhân học”. Nhân học còn đòi hỏi chân lí. Nhưng một chân lí chưa đủ. Nó đòi hỏi văn học phản ánh hiện thực khách quan thông qua lăng kính chủ quan của nhà văn. Văn học còn khám phá thể hiện chiều sâu tính cách, số phận con người. Thế giới bên trong của mỗi con người.Văn học là sự giử gắm tư tưởng , thái độ, tình cảm của con người, thông qua hình tượng nhằm cải tạo thế giới ở cách sống của tâm hồn... Tóm lại, khả năng kì diệu của văn học đối với con người mà tất cả các môn khoa học khác không có. C âu 17:Người xưa thường nói: ” Chị ngã em nâng” là có hàm ý gì? - Câu tục ngữ mang hàm ẩn: Nhân dân mượn hình ảnh cụ thể: ” Chị ngã em nâng” (Khi chị chẳng may bị vấp ngã thì em phải nâng đỡ) để khuyên nhủ chị em trong gia đình. Chị em lúc khó khăn cần phải thương yêu nhau giúp đỡ đùm bọc lẫn nhau. Câu 18: “Mùa xuân người cầm súng Lộc giắt đầy trên lưng” Trong câu thơ trên từ “lộc” được hiểu như thế nào? Theo em, vì sao hình ảnh “người cầm súng” lại được tác giả miêu tả “Lộc giắt đầy trên lưng”? Từ “lộc” trong câu thơ là từ có tính nhiều nghĩa. - Nghĩa chính: là những mầm non nhú lên ở cây khi mùa xuân đến. Nghĩa chuyển: sức sống, sức phát triển của đất nước, với nhiệm vụ bào vệ đất nước trong những ngày đầu xuân.
9. Trần Thị Ninh- Giáo án bồi dưỡng ngữ văn 9- Năm học 2019-2020 - Hình ảnh “Người cầm súng” lại được tác giả miêu tả “Lộc giắt đầy trên lưng” là vì: Trên đường hành quân, trên lưng người lính lúc nào cũng có những cành lá để nguỵ trang, trên đó có những lộc non mới nhú lên khi mùa xuân đến. Với nghĩa chuyển của từ “lộc”, ta cảm nhận anh bộ đội như mang trên mình mùa xuân của đất nước. Anh cầm súng để bảo vệ mùa xuân tươi đẹp đó. Cách diễn đạt sức sống của một đất nước vào mùa xuân với nhiệm vụ lớn lao: Bảo vệ đất nước thật cụ thể và sinh động.