Kế hoạch bài dạy môn Ngữ Văn 9 - Mùa xuân nho nhỏ

Nội dung text: Kế hoạch bài dạy môn Ngữ Văn 9 - Mùa xuân nho nhỏ

1. Ngày soạn: ....../...../..... Ngày dạy: ....../...../...... TIẾT........: MÙA XUÂN NHO NHỎ Thanh Hải I. Mục tiêu 1. Kiến thức - Nhận biết thể thơ, mạch cảm xúc - Phân tích được các từ ngữ, hình ảnh, nhịp điệu thơ. Qua đó nhận xét được vẻ đẹp mùa xuân thiên nhiên và mùa xuân đất nước. Từ đó hiểu được khát vọng và lí tưởng sống của nhà thơ. 2. Năng lực a. Năng lực chung: - Hướng học sinh trở thành người đọc độc lập với các năng lực giải quyết vấn đề, tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, trình bày, thuyết trình, tương tác, hợp tác. b. Năng lực riêng: - Năng lực văn học: nhận biết, Phân tích được các từ ngữ, hình ảnh, nhịp điệu thơ - Năng lực ngôn ngữ: Hiểu ý kiến các bạn, nắm bắt được thông tin từ phần giới thiệu bài 3. Phẩm chất: - HS biết yêu quê hương, bồi dưỡng tình cảm yêu quê hương, đất nước cho HS. - Sống có trách nhiệm XD quê hương . II. Thiết bị dạy học và học liệu 1. Chuẩn bị của GV - Giáo án - Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi - Các phương tiện kỹ thuật - Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp - Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà.
2. 2. Chuẩn bị của HS: SGK, SBT Ngữ văn 7, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi. III. Tiến trình dạy học Hoạt động 1: Khởi động a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình. HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học. b. Nội dung: HS chia sẻ kinh nghiệm của bản thân. c. Sản phẩm: Những suy nghĩ, chia sẻ của HS. d. Tổ chức thực hiện: GV nêu câu hỏi: - GV cho HS nghe ca khúc Mùa xuân nho nhỏ + Cảm nhận của em khi nghe ca khúc này + Mùa xuân trong cảm nhận của em có gì đáng nhớ? Hãy đọc một đoạn thơ, câu thơ mà em thích viết về mùa xuân - GV dẫn dắt vào bài mới: Các em thân mến! Đất nước Việt Nam với non sông tươi đẹp, truyền thống lịch sử hào hùng, con người thân thiện luôn là niềm tự hào của mỗi chúng ta. Tình yêu đất nước là nguồn cảm hứng dạt dào tạo nên những tác phẩm lay động lòng người. Hôm nay, cô và các em cùng tìm hiểu văn bản Mùa xuân nho nhỏ của nhà thơ Thanh Hải để lắng nghe, cảm nhận những giai điệu đất nước ngọt ngào. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu chung a. Mục tiêu: Nắm được thông tin về tác giả, tác phẩm. b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để trả lời câu hỏi. c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS. d. Tổ chức thực hiện:
3. HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Thao tác 1: đọc- chú thích I. Đọc- Tìm hiểu chung Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ 1. Đọc- chú thích - GV yêu cầu HS: đọc diễn cảm bài thơ + Đọc giọng to, rõ ràng và truyền cảm. + Đọc giọng to, rõ ràng và truyền cảm. + Thể hiện rõ giọng điệu tha thiết, tình + Thể hiện rõ giọng điệu tha thiết, tình cảm cảm - HS tiếp nhận nhiệm vụ. Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ - HS thực hiện nhiệm vụ. Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận - HS theo dõi sgk - GV quan sát, hỗ trợ Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện hoạt động - GV nhận xét, đánh giá Thao tác 2: Tìm hiểu về tác giả, tác 2. Tìm hiểu chung phẩm a. Tác giả Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - Thanh Hải tên thật là Phạm Bá Ngoãn - GV yêu cầu HS: Đọc phần tiểu dẫn Quê ở Phong Điền, Thừa Thiên Huế SGK, nêu hiểu biết của mình về nhà - Nhà thơ trưởng thành trong cuộc thơ Thanh Hải kháng chiến chống Pháp, Mỹ - HS tiếp nhận nhiệm vụ. - Là cây bút có công trong nền xây Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực dựng văn học Cách mạng miền Nam hiện nhiệm vụ ngay những ngày đầu.
4. - HS thực hiện nhiệm vụ. Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận - HS trả lời câu hỏi - GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện hoạt động - GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức b. Tác phẩm Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: - Hoàn cảnh ra đời: Viết tháng GV hỏi 11/1980, khi nhà thơ đang nằm trên - Nêu xuất xứ, hoàn cảnh ra đời của bài giường bệnh - không bao lâu trước khi thơ Mùa xuân nho nhỏ? ông qua đời - Bài thơ được viết theo thể gì? Em có - Thể thơ : 5 chữ Gần gũi với dân nhận xét gì về mạch cảm xúc của bài ca thơ? - Mạch cảm xúc: - Chia bố cục cho tác phẩm? Vẻ đẹp mùa xuân thiên nhiên - Nhan đề mùa xuân nho nhỏ có gì đặc Mùa xuân đất nước biệt? Suy ngẫm và ước nguyện Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: Câu hát ngợi ca quê hương, đất nước - HS thảo luận - Bố cục Bước 3: Báo cáo, thảo luận: + Khổ thơ đầu: Cảm xúc trước mùa HS báo cáo kết quả, nhận xét. xuân của thiên nhiên đất trời Bước 4: Kết luận, nhận định. + Khổ thơ 2,3: Mùa xuân của đất nước, GV kết luận và nhấn mạnh kiến thức. con người
5. + Khổ thơ 4,5: Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ + Khổ thơ cuối: Lời ngợi ca quê hương đất nước - Ý nghĩa nhan đề: + Lớp nghĩa thực: gợi về mùa xuân của đất trời, của thiên nhiên, vũ trụ. + Là hình ảnh ẩn dụ: thể hiện khát vọng, lí tưởng muốn cống hiến tất cả những gì đẹp đẽ nhất, tinh túy nhất cho cuộc đời, quê hương, đất nước của nhà thơ. Niềm say mê trước mùa xuân thiên nhiên tươi đẹp, đồng thời thể hiện khát vọng được công hiến hết mình để làm đẹp cho mùa xuân của đất nước của tác giả. Hoạt động 2: Khám phá văn bản a. Mục tiêu: Phân tích được các từ ngữ, hình ảnh, nhịp điệu thơ. Qua đó nhận xét được vẻ đẹp mùa xuân thiên nhiên và mùa xuân đất nước. Từ đó hiểu được khát vọng và lí tưởng sống của nhà thơ. b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi. c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS. d. Tổ chức thực hiện:
6. HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Thao tác 1: Tìm hiểu Giới thiệu chung về II. Khám phá văn bản làng quê 1. Mùa xuân của thiên nhiên Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ * Hình ảnh - GV tổ chức hoạt động nhóm theo kĩ thuật + Dòng sông xanh KHĂN TRẢI BÀN + Bông hoa tím biếc Bình dị, đặc trưng của mùa xuân Đảo ngữ Thể hiện sự ngỡ ngàng, ngạc nhiên Mùa xuân thiên nhiên được miêu tả với * Âm thanh những hình ảnh, âm thanh, màu sắc nào? + Tiếng chim chiền chiện lảnh Nhận xét. lót, vang trời Trong trẻo, tươi vui, rộn rã Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ Nhân hóa, - HS đọc cá nhân. Trìu mến, thân thương Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận * Màu sắc: - HS trình bày sản phẩm; - Xanh (dòng sông) - GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời - Tím (hoa) của bạn. Tươi sáng, hài hòa Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện hoạt Nhận xét: Bức tranh thơ động mộng, giàu tính hội họa - GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức thiên nhiên mùa xuân khoáng đạt, nên thơ, căng tràn sức Gv bình: Chỉ với 6 câu thơ, với vài nét phác sống, ấm áp tình người vẽ đơn sơ mà đặc sắc, bằng những hình
7. ảnh nho nhỏ, thân quen, bình dị, nhà thơ đã vẽ Niềm say mê, ngây ngất, trân lên một lên một bức tranh xuân tươi tắn, thơ trọng, nâng niu của tác giả mộng, mang đậm phong vị xứ Huế - quê hương của tác giả. Đặc biệt là âm thanh của tiếng chim chiền chiện – sứ giả của mùa xuân vang ngân lên từng tiếng một, thật trong, thật tròn làm xao xuyến tâm hồn để rồi nhà thơ đón nhận với tất cả sự đắm say, trân trọng bằng cả tâm hồn qua hành động “hứng”... Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 2. Mùa xuân của Đất Nước GV phát vấn - Hình ảnh con người + Đọc đoạn 2 và cho biết mùa xuân của Đất + người cầm súng người Nước hiện lên qua hình ảnh nào? Hình ảnh đó chiến sĩ bảo vệ quê hương. có ý nghĩa gì? + người ra đồng người + Từ lộc trong đoạn thơ có ý nghĩa gì? nông dân lao động sản xuất + Hoàn thành PHT sau Hai lực lượng tiêu biểu, hai nhiệm vụ quan trọng nhất trực tiếp ảnh hưởng, quyết định đến cuộc sống của con người - Từ lộc + giắt đầy trên lưng Lá ngụy trang của người chiến sĩ Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: + trải dài nương mạ Thành - HS thực hiện nhiệm vụ cá nhân quả của lao động sản xuất Bước 3: Báo cáo, thảo luận: Sức sống mạnh mẽ, tươi HS báo cáo kết quả, nhận xét. non của mùa xuân trên mọi Bước 4: Kết luận, nhận định. miền của Tổ quốc GV kết luận và nhấn mạnh kiến thức.
8. Tất cả như hối hả Tất cả như xôn xao Nghệ thuật: Điệp ngữ, so sánh, từ láy tạo nhịp điệu thơ tươi vui, rộn rã. - Con người Tinh thần Phấn chấn, hồ hởi Khí thế Khẩn trương hăng say Đất nước bốn ngàn năm Vất vả và gian lao Đất nước như vì sao Cứ đi lên phía trước. - Đất nước: + được Nhân hóa Trong quá khứ Vất vả, gian lao + So sánh: Trong hiện tại và tương lai Đẹp đẽ, mạnh mẽ, trường tồn Niềm tin yêu, hi vọng, tự hào Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ 3. Suy ngẫm và ước nguyện - GV hỏi chân thành của tác giả + Trước vẻ đẹp của mùa xuân đất nước mùa Ta làm con chim hót xuân cách mạng nhà thơ đã bộc lộ nguyện ước Ta làm một cành hoa gì? Ta nhập vào hoà ca
9. + Vì sao tác giả muốn làm: con chim, cành Một nốt trầm xao xuyến. hoa, nốt trầm Em có cảm nhận gì về ước - Ta: Điệp ngữ ‘‘Ta làm’’ nguyện mà nhà thơ muốn gửi gắm qua những + con chim hót hình ảnh này + một cành hoa + một nốt trầm - HS tiếp nhận nhiệm vụ. Khao khát hòa nhập, Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện cống hiến, tha thiết, mãnh nhiệm vụ liệt, cháy bỏng - HS thực hiện nhiệm vụ. - Ước nguyện cống hiến Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận Một mùa xuân nho nhỏ - HS trả lời câu hỏi; Lặng lẽ dâng cho đời - GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời Dù là tuổi hai mươi của bạn. Dù là khi tóc bạc. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện hoạt ▪ Ẩn dụ: “Mùa xuân nho động nhỏ” - GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức Nhỏ bé, khiêm nhường GV bình : Ước nguyện chân thành, muốn được ▪ Từ láy “Nho nhỏ, lặng cống hiến phần nhỏ bé nhưng có ích cho cuộc lẽ” đời, muốn được hoà nhập vào cuộc sống của Âm thầm, tự nguyện cống đất nước. hiến NT: Điệp ngữ Ta làm, Dù là ▪ Điệp ngữ “Dù là”+ Liệt Ẩn dụ: mùa xuân nho nhỏ kê, hoán dụ: “tuổi 20, Hoán dụ “tuổi hai mươi”, “khi tóc bạc” khi tóc bạc”  Ước nguyên cống hiến, hòa nhập của nhà thơ: Cống hiến suốt cuộc đời Muốn được cống hiến phần nhỏ bé, tốt đẹp, hữu ích cho cuộc đời cho đất nước. Nguyện ước của nhà thơ thật đáng trân trọng bởi diễn ra bền bỉ, cống hiến trọn đời
10. Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ 4. Lời ca ngợi quê hương, đất GV: Nhận xét về âm hưởng của đoạn thơ? nước Tình cảm mà tác giả gửi gắm ở đây là gì? * Âm hưởng của khúc dân ca ? Đặt bài thơ trong hoàn cảnh ra đời, em có suy xứ Huế: Làn điệu Nam ai, nghĩ gì về lí tưởng sống của tác giả? Nam bình ngọt ngào sâu lắng Điệp khúc như lời hát. Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện Lòng tự hào, thiết tha yêu nhiệm vụ quê hương, đất nước. - HS thực hiện nhiệm vụ. * Đặt trong hoàn cảnh ra đời Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận khi nhà thơ đang nằm trên - HS trả lời câu hỏi; giường bệnh và không lâu sau - GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời thì qua đời -> Lí tưởng sống của bạn. cao đẹp của nhà thơ của một Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện hoạt con người trọn đời đi theo cách động mạng trọn đời cống hiến... - GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức Tình yêu đời, yêu cuộc sống trỗi dậy thật mãnh liệt, trở thành khúc hát tâm tình trong những dòng thơ cuối. Khúc hát đó thật cảm động, cao quý và đáng trân trọng biết bao. Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ III. Tổng kết - GV yêu cầu HS khái quát nội dung nghệ thuật 1. Nghệ thuật của bài - Thể thơ 5 chữ, nhạc điệu - HS tiếp nhận nhiệm vụ. trong sáng, tha thiết, gần gũi Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện với dân ca nhiệm vụ
11. - HS thực hiện nhiệm vụ. - Ngôn ngữ và hình ảnh thơ Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận đẹp, giản dị, trong sáng. - HS trả lời câu hỏi; - Sử dụng sáng tạo, độc đáo - GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời các BPNT của bạn. 2. Nội dung Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện hoạt - Cảm xúc về mùa xuân thiên động nhiên và mùa xuân đất nước - GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức - Ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đời Hoạt động 3: Luyện tập a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học. b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để hoàn thành bài tập. c. Sản phẩm học tập: Kết quả của HS. d. Tổ chức thực hiện: - GV tổ chức trò chơi Ôn tập bài học 1. Bài thơ mùa xuân nho nhỏ được sáng tác khi tác giả: Đang nằm trên giường bệnh 2. Khổ thơ 1 của bài thơ viết về nội dung gì? Mùa xuân của thiên nhiên 3. Câu thơ: Mọc giữa dòng sông xanh/ một bông hoa tím biếc Sử dụng biện pháp tu từ gì? Đảo ngữ 4. Em hiểu như thế nào về hình ảnh giọt long lanh rơi? Giọt mưa xuân - GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.
12. Hoạt động 4: Vận dụng a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức. b. Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để hỏi và trả lời, trao đổi. c. Sản phẩm học tập: Sản phẩm của HS. d. Tổ chức thực hiện: - GV nêu câu hỏi: Viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) nêu cảm nhận của em về một đoạn thơ mà em thích trong bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”- Thanh Hải - GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức. Rút kinh nghiệm